رویکرد آمریکا در اجلاس گروه 8
مصطفی دلاورپور اقدم
اجلاس هشت کشور صنعتی جهان از تاریخ پانزدهم تا هفدهم جولای (26ـ24 تیر) در شهر سن پترزبورگ روسیه برگزار میگردد و اروپا به همراه آمریکا خواستار جواب قطعی و رسمی ایران به بسته پیشنهادی غرب قبل از پایان یافتن این اجلاس شدهاند و پافشاری آنان در حالی است که جمهوری اسلامی ایران به طور رسمی اعلام کرده است تا اواخر مرداد موضع خود را نسبت به بسته پیشنهادی اروپا اعلام خواهد کرد. از طرف دیگر روسیه دستور اجلاس را موضع «امنیت انرژی» قرار داده است. با توجه به این که یکی از برنامههای ایالات متحده در میان مدت وارد بازی کردن بازیگران ناتو (به عنوان یک قطب نظامی و توجه به ماده 41 منشور سازمان ملل) و یا G8 (به عنوان یک قطب اقتصادی با توجه به ماده 40 منشور) در موضوع پرونده هستهای ایران است. این کشور تلاش خواهد کرد تا به بهانه جلوگیری از تکثیر سلاحهای هستهای موضوع امنیت انرژی را به سمت انرژی هستهای و جلوگیری از نهادینه شدن دانش هستهای بومی در جمهوری اسلامی ایران هدایت نماید و آن را نیز همراه با مواد دیگر در بیانیه پایانی اجلاس بگنجاند.
به طور خلاصه اهداف آمریکا در پافشاری برای مطرح شدن پرونده هستهای ایران در اجلاس سران G8 عبارتند از:
1. همراه کردن نسبی روسیه در مخالفت با چرخه کامل سوخت هستهای در ایران روسیه در سال 2006 ریاست سران 8 کشور صنعتی جهان را به عهده دارد و تنها عضو دائم شورای امنیت است که در زمینه ساخت نیروگاه اتمی بوشهر با ایران همکاری مینماید و ایالات متحده به همکاری و همسویی روسیه برای صدور هرگونه قطعنامهای براساس مواد 39 و 40 منشور نیازمند است و از طرفی تحلیگران امریکایی معتقدند هرگونه انعطاف روسیه میتواند به طور غیرمستقیم دیپلماسی نگاه به شرق جمهوری اسلامی ایران را کمرنگ نماید.
ایالات متحده برای همراه کردن روسیه از ابزارهای اقتصادی، سیاسی و امنیتی استفاده مینماید که بعضی از موارد آن عبارتند از:
هموار کردن و تسریع این کشور در سازمان تجارب جهانی، همکاری هستهای با روسیه برای ذخیرهسازی زبالههای هستهای نیروگاه اتمی آمریکا، افزایش حوزه اختیار عمل این کشور در چچن، کاهش حمایت آمریکا از انقلابهای نارنجی در حوزه قفقاز، مشارکت دادن روسیه به عنوان یکی از قطبهای انتقال انرژی و مشارکت روسیه در فرآیند بازسازی عراق و...
2. زمینهسازی و بسترسازی برای دستیابی به یک اجماع نسبی در عملیاتی کردن گزینه تحریمهای اقتصادی احتمالی در آینده که به صورت هوشمند و ائتلافی صورت گیرد.
3. ایراد یک بیانیه رسمی در پایان اجلاس برای تعیین ضربالاجل برای توقف چرخه کامل سوخت هستهای و پذیرش بسته پیشنهادی اروپا.
مهمترین موانع فراروی ایالات متحده برای توقف برنامههای هستهای صلحآمیز جمهوری اسلامی ایران در اجلاس G8 عبارتند از:
1. جمهوری اسلامی ایران با یک دیپلماسی فعال و هوشمند و به دلیل نیاز به زمان بیشتری برای بررسی دقیقتر کمیتههای کارشناسی، پاسخ به بسته پیشنهادی اروپا را به اواخر مرداد موکول کرده است که این حالت بینابینی نوعی دودستگی را در میان اعضای 8 کشور صنعتی جهان به وجود آورده است که بیانگر مدیریت زمان و شناخت درستی از محیط امنیتی منطقه و منافع حیاتی و متعارض بازیگران تاثیرگذار میباشد.
2. دیپلماسی چند جانبهگرایانه و مذاکرات دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران با روسیه و دولتهای چیگرای اروپا مانند ایتالیا سبب تضعیف اجماع نسبی میان اعضای G8 شده است.
3. روسیه قراردادهای نظامی و اقتصادی مهمی با جمهوری اسلامی ایران دارد که برای آنان دارای منافع بالای اقتصادی میباشد و از طرفی مخالفت با یکجانبهگرایی و نفوذ آمریکا در خاورمیانه و قفقاز از منافع حیاتی این کشور میباشد.
4. دیپلماسی فعال و سازنده دولت جدید در گسترش صلح و ثبات نظام منطقهای خاورمیانه بخصوص فرآیند دولتسازی در عراق باعث ایجاد نوعی آرامش نسبی در خاورمیانه شده است که نشست وزرای خارجه عراق همراه مصر و بحرین در این چارچوب ارزیابی میگردد و هرگونه مشخص کردن ضربالاجل و یا بیانیه تند میتواند مانعی را در استمرار نقش فعال و سازنده ایران در فرایند ثبات منطقهای به وجود آورد.
5. روسیه و بعضی از کشورهای اروپایی معتقدند که مشخص کردن هرگونه ضربالاجل و یا اعلام بیانیه تند میتواند مسیر گفتگوهای سازندهای را که تیم مذاکرهکننده هستهای ایران در پیش گرفته است با چالش روبهرو سازد.
6. آزمایشهای موشکی کرهشمالی در آستانه برگزاری اجلاس سران G8 به طور غیرمستقیم باعث افزایش مانور سیاسی و قدرت چانهزنی روسها شده است و بحران شرق آسیا را افزایش داده است که میتواند اجلاس G8 را تا حدودی تحتالشعاع قرار دهد و روسها برای کمک به حل بحران براساس دیپلماسی «فشار از پایین، چانهزنی از بالا» امتیازاتی را از ایالات متحده در حوزههای دیگر مطالبه خواهند کرد که رسیدن به تفاهم نسبی میان جبهه شرق و غرب را تا حدودی با چالش روبهرو میسازد و اروپاییان مایل نمیباشند که به طور همزمان خاورمیانه را نیز مانند شرق آسیا با بحران فزاینده روبه رو نمایند، آن هم در منطقهای که رابطه مستقیمی با دستور کار جلسه یعنی مقوله «امنیت انرژی» دارد.
در کل پیشبینی میگردد مباحثی از قبیل امنیت عرضه انرژیهای فسیلی و هستهای، سهم کشورها در تجارب جهانی، موضوع پرونده هستهای ایران و آزمایشهای موشکی کرهشمالی در اجلاس سران 8 کشور صنعتی جهان مورد بررسی قرار گیرد ولی به دلیل نقش موثری که جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک قدرت منطقهای در حفظ ثبات خاورمیانه و نظام منطقهای دارد و به دلیل دیپلماسی فعال و سازندهای که در فرآیند گفتگوها در پیش گرفته است، بعید به نظر میرسد ایالات متحده بتواند اجماع و همراهی نسبی لازم را در اجلاس سران G8 برای توقف برنامههای هستهای صلحآمیز ایران به وجود آورد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
