شجاعت و تدبیر از اصول مدیریتی امام(ره) بود

آیت‌الله محمدرضا توسلی، مسئول دفتر حضرت امام خمینی(ره)، با بیان اینکه شناخت از انقلاب اسلامی مستلزم شناخت افکار و اندیشه حضرت امام(ره) است، تاکید کرد: "امام(ره) را آنگونه که بوده، باید شناساند؛ ایشان را از راه نوشته‌هایی که در وصیت نامه سیاسی ـ الهی‌اش به یادگار مانده و از طریق کسانی که از ابتدای انقلاب با حضرت امام(ره) بوده‌اند و اطلاعات کافی داشتند، باید شناخت، زیرا ممکن است امروز افرادی که اصلا با ایشان ارتباط هم نداشتند ادعا کنند و نظراتی راجع به امام(ره) ارایه دهند."

مسئول دفتر حضرت امام(ره) در آستانه بیست‌ونهمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در گفت‌وگو با (ایسنا) با بیان این مطلب، یادآور شد: "در قانون اساسی در اصول 109 و 5 شرایطی برای رهبری برشمرده شده است. در اصل 5 قانون اساسی آمده است؛ در زمان غیبت ولی عصر(عج) امامت و ولایت امر با فقیه عادل، مجتهد، با تقوا، مدبر و مدیر است. در اصل 109 قانون اساسی نیز که در آن شرایط و صفات رهبری ذکر شده است؛ گذشته از علم و تقوا؛ بینش صحیح، تدبیر، شجاعت و مدیریت را از شرایط و صفات رهبری بر می‌شمرد و پس از ارتحال حضرت امام(ره) خبرگان رهبری بر مبنای همین شرایط حضرت آیت‌الله خامنه‌ای را انتخاب کردند."

این عضو مجمع روحانیون مبارز با تاکید براینکه "مدیریت حضرت امام(ره) یکی از مسائلی بود که توانست انقلاب را به پیروزی برساند" و "تاثیرات عمیق مدیریت حضرت امام(ره) فقط مربوط به پس از انقلاب نیست" خاطرنشان کرد: "مدت‌های مدید تبلیغات کرده بودند که اصلا اسلام و دین به سیاست ربطی ندارد و روحانیت حق دخالت در سیاست را ندارند. حوزه‌های علمیه و مساجد و روحانیون با سیاست ارتباط نداشتند، اما افکار امام(ره) غیر از این بود. ایشان معتقد بودند سیاست و مسایل سیاسی اسلام بیشتر از مسایل عبادی آن مطرح است، اما حکومت‌های ظلم و جوری که بر کشورهای اسلامی حاکم بودند، همواره تبلیغ می‌کردند که اصلا دین ربطی به سیاست ندارد، در حالی که اسلام برای اداره جامعه برنامه دارد، سیاستش مربوط به تدبیر و اداره کردن جامعه است، لذا امام(ره) همواره در فکر این مساله بودند."

وی خاطرنشان کرد: "در زمان رضاخان هم امام(ره) از مسایل آگاه بودند و منتظر وقت بودند تا بتوانند در فرصتی حقیقت اسلام و واقع آن را برای مردم بیان کنند. ابتدای شروع نهضت حضرت امام(ره) پس از فوت مرحوم آیت‌الله‌العظمی بروجردی، مرجع تقلید مسلمین، بود. امام(ره) از همان وقت اطلاع پیدا کردند که محمد رضا شاه نقشه‌های شومی دارد و می‌خواهد اسلام را از بین ببرد. لذا امام(ره) بر مبنای همان بینش صحیحی که راجع به اسلام داشتند، نهضتشان را از همان جا با مدیریت صحیح شروع کردند. در شرایطی که حوزه‌ی علمیه قم اصلا مساله سیاست را خلاف شئون روحانیت می‌دانست. به یاد دارم اگر طلبه‌ای گاهی روزنامه می‌خواند‌ مطرود می‌شد و می‌گفتند فلانی روزنامه خوانده است!! در این محیط اجتماعی و فکری بود که امام(ره) قیام کردند. اقدامات ایشان به گونه‌ای بود که همه‌ی مراجع وادار شدند وارد مساله سیاست شوند."

توسلی ادامه داد: "اولین جلسه‌ای که تشکیل شد با مراجع تقلید قم بود. در همان جلسه اول 9 نفر از بزرگان حوزه نهضت را شروع کردند. این مدیریت صحیح امام(ره) بود که تعیین کرد از چه راهی باید وارد شد. نظر امام(ره) این بود که افکار و سلیقه‌های مختلف را باید با هم جمع کرد. سلیقه‌ها مختلف است، لذا پس از پیروزی انقلاب، امام(ره) متوجه بود که یکی از راه‌های نگهداری این انقلاب حفظ نیروها با سلایق مختلف است. انقلابی که نگهداری آن بالاتر از بوجود آوردنش است و با این مشکلات باید مدیریت صحیح انجام گیرد. یکی از بینش‌های مدیریتی امام(ره) این بود که در این جامعه‌ای که انقلاب کرده‌اند، سلایق مختلفی وجود دارد. امام(ره) هیچ جمعی را در انقلاب طرد نکردند."

امام(ره) و انشعاب در جامعه روحانیت مبارز

وی همچنین دربیان خاطرات خود از این شیوه مدیریتی امام(ره) با اشاره به وقایع مقطع انشعاب مجمع روحانیون مبارز از جامعه روحانیت، گفت: "جامعه روحانیت مبارز متشکل از بسیاری از بزرگان انقلاب بود، اما سلایق مختلفی در آن وجود داشت. حتی در سال 66 بعضی‌ از بزرگان مثل آیت‌الله موسوی خوئینی‌ها با امام(ره) ملاقات و عنوان کردند که در روحانیت بالاخره سلیقه‌ها‌ی مختلفی وجود دارد. عده‌ای بنا دارند تشکیلات جدایی از روحانیت ایجاد کنند، زیرا سلیقه‌ها متفاوت است و افکارشان با هم سازگار نیست. ابتدا نامه‌ای به امام(ره) نوشتند. امام(ره)این موضوع را تایید کردند. حضرت امام(ره) در جواب نامه‌شان نوشتند: "روحانیون مبارز تهران، سیر قضیه به همین صورتی است که در نامه آورده‌اید. انشعاب تشکیلاتی برای اظهار عقیده مستقل و ایجاد تشکیلات جدید به معنای اختلاف نیست. اختلاف در آن زمانی است که خدای نکرده هر کس برای پیشبرد نظرات خود به دیگران پرخاش کند که به حمد‌الله با شناختی که من از روحانیون دست‌اندر کار انقلاب دارم چنین کاری صورت نخواهد گرفت.""

توسلی اضافه کرد: "امام(ره) در ادامه آن نامه آوردند که من برای شما و همه کسانی که دلشان برای اسلام عزیز می‌تپد دعا می‌کنم و توفیق آقایان را از خداوند متعال خواستارم. از اینجا می‌فهمیم که در مشی امام(ره) تنها یک گروه خاصی وجود نداشت. وقتی می‌بیند سلایق مختلف، افکار و اندیشه‌های مختلف وجود دارد، می‌گوید باید اندیشه‌ها مختلف باشد. اصلا رشد جامعه به این است که افکار مختلف در میان جامعه باشد. لذا می‌بینیم که امام(ره) بر آنچه که سال 67 و در تشکیلات مجمع روحانیون مبارز انجام شد، صحه گذاشتند. گروه‌های مختلف که راه و افکارشان را راه و افکار امام(ره) تشخیص دادند و همیشه هم دنباله‌رو خط امام(ره) بودند در قالب مجمع روحانیون مبارز تلاش می‌کردند که اندیشه‌های امام(ره) را به مردم برسانند."

توسلی ادامه داد: "مهندس میرحسین موسوی که پس از انقلاب مسئولیت نخست وزیری را برعهده داشتند، یادداشت‌هایی از مدیریت امام(ره) دارند. ایشان می‌گویند نکته‌ی برجسته و بارز امام(ره) در مدیریت، بسط حوزه‌ی تصمیم‌گیری و دخالت نکردن در اموری که مطابق نهادهای بوجود آمده باید کسانی دیگر انجام می‌دادند، بود. ایشان گفتند ما به برکت این روش و مشی امام(ره) پختگی در تشکیلات و نظام پیدا کردیم. مقصود ایشان این است که امام(ره) می‌گفتند کارهایی که مربوط به هر نهادی است باید در همان نهاد انجام شود و نباید در کارهایی که مربوط به آنها نیست، دخالت کنند. این یکی از اصول مدیریتی برجسته حضرت امام بود که مهندس موسوی تاکید می‌کنند که به برکت این روش و مشی امام(ره) پختگی در تشکیلات و نظام پیدا کردیم. امام(ره) با دادن اقتدار و عدم دخالت در غیر موارد ضرورت و نظارت دقیق، به نیروها رشد می‌دادند و آنها را پخته می‌کردند."

انقلابیون امروز و مردم باید وصیت‌نامه‌ی امام(ره) را بخوانند

وی با بیان اینکه امام(ره) تاکید داشتند هر کس که کاری به او محول شده است باید فقط در آن کار وارد شود، گفت: "امام(ره) پایه‌گذار سپاه پاسداران و بسیج بودند و همه می‌دانند که چقدر به آنها احترام می‌گذاشتند. انقلابیون امروز و مردم باید وصیت‌نامه‌ی امام(ره) را بخوانند تا بدانند برنامه‌ی امام(ره) چه بوده است و چگونه عمل می‌کرده است. امام(ره) این وصیت‌نامه را به یادگار گذاشت. ایشان در وصیت‌نامه‌شان می‌فرمایند" وصیت اکید من به قوای مسلح آن است که همانطور که در مقررات نظام عدم دخول نظامی در احزاب و گروه‌ها و جبهه‌هاست، به آن عمل نمایند و قوای مسلح مطلقا چه نظامی و انتظامی و پاسدار و بسیج و غیر اینها در هیچ حزب و گروهی وارد نشوند و خود را از بازی‌های سیاسی دور نگه دارند."

توسلی ادامه داد: "با اینکه امام(ره) می‌گویند سیاست ما عین دیانت ماست، اما بر این امر هم تاکید می‌کنند که قوای مسلح باید در امر سیاست دخالت نکنند و در این صورت می‌توانند قدرت نظامی خود را حفظ و از اختلاف درون گروهی مصون باشند. به فرماندهان لازم است که افراد تحت فرمان خود را از ورود در احزاب منع کنند، چون انقلاب از آن همه ملت‌ و حفظ آن به همگان واجب است. دولت، ملت و شورای دفاع و مجلس شورای اسلامی وظیفه‌ی شرعی و میهنی دارند که اگر قوای مسلح چه فرماندهان و طبقات بالا و چه طبقات بعد بر خلاف مصالح اسلام و کشور بخواهند عملی انجام دهند یا در احزاب وارد شوند که بی‌اشکال به تباهی کشیده می‌شوند از قدم اول با آنان مخالفت کنند."

امام(ره) از دخالت در وظایف دستگاه‌ها ابا داشتند

وی افزود: "مهندس موسوی ذکر می‌کنند که دخالت‌های امام(ره) در کارهای دولت همیشه در موارد استراتژیک بود و ایشان از دخالت در وظایف دستگاه‌ها ابا داشتند. ایشان می‌گوید مراجعاتی که همیشه به دفتر امام(ره) می‌شد از طریق دستگاه‌های ذی‌ربط و مسئول آن به جریان انداخته می‌شد. حتی امام(ره) به اعضا دفتر خود فرمودند حق دخالت در کارها را ندارید و اگر کسی نامه‌ای و مساله‌ای داشت به دستگاه مربوطه ارجاع دهید. در آن دستگاه هیچ کس حق دخالت نداشت."

مسئول دفتر حضرت امام(ره) در ادامه گفت‌وگو با ایسنا به نقل از مهندس موسوی اظهار داشت: "ایشان می‌گوید من ندیدم دفتر امام(ره)خود را درگیر وظایف دولتی کند. حتی به یاد ندارم در مورد انتصاب یک فرد به یک پست یا برکناری او دخالت کنند. جز در یک مورد که آن هم استثنایی بود. آقای موسوی می‌گوید امام(ره) در باب وزارت اطلاعات به من فرمود هر کسی را که برای وزارت اطلاعات پیشنهاد کردید با من هم مشورت کنید اما خود امام(ره) حتی دخالت نمی‌کردند. به نظر من اینگونه بود که امام(ره) توانستند این انقلاب را نگهداری کند و به ما تحویل دهند و تاکید داشتند حفظ این انقلاب هم از اهم واجبات است یعنی حفظ این انقلاب از نماز، روزه و حج واجب‌تر است. این انقلابی است که با خون عده‌ای از عزیزانی که شهید شدند پیروز شد. باید دید رویه امام چگونه بوده است و چه دستور داده است."

وی با تاکید بر اینکه امام(ره) هیچ‌گاه با حذف یک گروه در انقلاب موافق نبودند، خاطر نشان کرد: "ایشان کسانی که در خط انقلاب بودند، ولو اینکه مخالف با امام(ره) بودند را به شرطی که دست به اسلحه نبرده بودند، برای انقلاب نگه می‌داشتند. ایشان بر این باور بودند که این به دستور امیرالمومنین(ع) است و نامه ایشان به مالک اشتر باید برای افراد در حکومت عبرت شود. حضرت وقتی به مالک ‌اشتر نامه می‌نویسند و او را به عنوان حاکم مصر مشخص می‌کند تاکید می‌کنند که مواظب باشد رحمت و محبتش شامل حال همه مردم شود و عنوان می‌کند که تو در کشوری وارد می‌شوی که در ‌آن دو صنف هستند یا متدین هستند یا اینکه انسان هستند. هر دو دارای حق خود هستند."

امام(ره) همه را زیر چتر انقلاب نگه می‌داشتند

این عضو مجمع روحانیون مبارز افزود: "مشی امام(ره) این بود که برای اینکه گروه‌ها از انقلاب نبرند، همه را در زیر چتر انقلاب نگه می‌داشت.ایشان می‌گفت فکر نکنید که ما نباید انتقادپذیر باشیم؛ نباید گمان کنیم که هر چه می‌گوییم و می‌کنیم کسی را حق اشکال بر آن نیست، بلکه تخطئه موجب رشد انسان‌ها و هدیه‌ای الهی است. نظر امام(ره) این بود که این ملتی که انقلاب کرده است انقلابش نباید به گونه‌ای باشد که به فرمایش مرحوم شهید مطهری فرزندان خود را بخورد و به گونه‌ای شود که یکباره ببینند آن کسانی که در انقلاب و جبهه‌ها بودند و جانباز شده‌اند، مورد بی‌اعتنایی واقع شوند."

وی با اشاره به قرارگرفتن در آستانه انتخابات با انتقاد از برخی ردصلاحیت‌های انجام شده گفت: "باید دید چه کسی آنها را رد کرده است. برای آدم بسیار غصه‌ناک است که ببینیم افرادی که در زمانی از مخلصین امام(ره) بودند، با عنوان عدم التزام به اسلام رد صلاحیت شوند. امروز برخی افرادی که در نجف و قم با امام(ره) همراه بوده‌اند و تا آخرین لحظات حیات ایشان در کنار او بودند، متاسفانه با عنوان عدم التزام به اسلام ردصلاحیت شده‌اند. نمی‌دانم برخی چگونه می‌خواهند جواب بدهند. اسلام به آبروی مسلمانان بسیار اهمیت داده است. پیغمبر اسلام رو به کعبه می‌ایستاد و می‌فرمود چقدر شان تو بالاست ای خانه! بعد امام می‌فرمایند که مومن از تو بالاتر است. آبروی مومن بالاتر است. اینها را باید مراعات کرد. اینها همان وسایل نگهداری و حفظ انقلاب اسلامی است."

رییس دفتر حضرت امام خمینی(ره) در ادامه گفت‌وگو با ایسنا تاکید کرد: "امام(ره) کسانی را که به انقلاب اعتقاد داشتند و با انقلاب بودند را رد نمی‌کردند. یادم است اگر یک فرد انقلابی در انتخاباتی رای نمی‌آورد، بلافاصله امام(ره) پست دیگری به او می‌داد. امام(ره) تعادل را حفظ و همواره ملاحظه‌ گروه‌های مختلفی که در انقلاب بودند و زحمت می‌کشیدند را می‌کردند."

وی در ادامه یادآور شد: "در مقطع جنگ که کشور از سوی بیگانگان مورد تهدید قرار گرفته بود امام(ره) بر مساله وحدت تاکید داشتند. ایشان می‌فرمود اگر وحدتتان را حفظ کنید، انقلابتان محفوظ است. بترسید از روزی که اختلاف بینتان واقع شود و حمایت مردم را از دست بدهید. بارها تاکید کردند مواظب باشید مردم را از دست ندهید. انقلاب ما انقلاب مردمی است اگر مردم را از خودتان دور کردید بدانید که خطری برای انقلاب است."

توسلی همچنین با یادآوری اهمیت مسایل سیاست خارجی از منظر امام راحل اضافه کرد: "آقای مهندس موسوی در خاطراتشان می‌گوید که در ابتدایی که من به وزارت خارجه منتقل شدم بحث حضور در سازمان ملل مطرح شد. این اولین حضور ایران در سازمان ملل بود. من این بحث را با امام(ره) مطرح کردم که آیا اجازه می‌دهید ما به آنجا برویم یا نه؟! امام فرمودند من با اصلش موافق هستم. اما شما پیش‌بینی کرده‌اید که آیا اجازه می‌دهند شما در آنجا صحبت کنید. من کمی توضیح دادم و گفتم ظاهر امر نشان می‌دهد که بتوانیم کاری انجام دهیم. فرمودند شما فکر کرده‌اید که اگر پشت تریبون بروید بایستید و یک بار بلندگو را خاموش کنند باعث می‌شود شما را تحقیر کنند. این نکته برای من تکان‌دهنده بود که امام(ره) تا این اندازه مقید است که اگر یکی از مسئولان نظام به خارج از کشور رفت، تحقیر نشود. چراکه اگر تحقیر شود نظام تحقیر شده است. اگر وزیر خارجه‌ای تحقیر شود نظام تحقیر شده است."

وی یادآور شد: "امام(ره) فرمودند که مردم را نگه دارید. مردم خیلی جلوتر از ما هستند ما عقب آنها می‌رویم. باید مواظب باشید اگر می‌خواهید موفق شوید همیشه مواظب باشید که مردم را از دست ندهید. مردم برای امام خیلی اهمیت داشتند و به خصوص همیشه اتحاد و وحدت بین تمام نیروها را می‌خواستند."

امام(ره) حفظ آبروی انقلابیون را واجب می‌دانستند

این عضو مجمع روحانیون مبارز تصریح کرد: "امام(ره) به اختلاف سلایق قائل بودند، اما می‌فرمودند که اختلاف به معنای این نیست که به یکدیگر بپرند یا کسانی که در انقلاب بوده‌اند و برای آن زحمت کشیده‌اند به خاطر اینکه جزو یک گروه نیستند مورد اتهام و بی‌مهری قرار بگیرند. امام(ره) از این مسایل خیلی ناراحت بودند و لذا در زمان ایشان سعی می‌کردند تعادل حفظ شود. امام(ره) حفظ آبروی انقلابیون را واجب می‌دانست و حتی حاضر نمی‌شدند که یک امام جمعه را عزل کنند. مگر اینکه خودش استعفا می‌داد. برای اینکه می‌گفت او در آنجا آبرو پیدا کرده است و من هیچ گاه حاضر نیستم آبروی یک مسلمان را ببرم." وی ادامه داد: "علی‌رغم اختلاف نظراتی که امام(ره) با برخی از مراجع به لحاظ فقهی و بینشی داشتند، نظرات مجتهدین را برای خودشان حجت می‌دانست و به آنها پرخاش نمی‌کردند. یادم است افرادی بودند که به لحاظ فقهی نظراتشان با امام(ره) مخالف بود، اما امام(ره) گاهی به من می‌فرمودند که راجع به مساله رویت هلال ماه از آنجا بپرسم و ببینم برای آنها رویت ماه ثابت شده است یا نه. وقتی در قم بودیم، امام(ره) به افراد بیرونی خود می‌فرمودند اگر کسی به مراجع تقلید اهانت کند ولایتش قطع شده است. امام(ره) مواظب بود افرادی که در بیرونی ایشان هستند نسبت به فقها و مراجع دیگر صحبتی نکنند. با افرادی که ذهن ساده‌ای داشتند و حتی در جریان انقلاب شرکت نکرده بودند وقتی از وضع نا مناسب زندگی آنها اطلاع پیدا می‌کردند، به من می‌فرمودند که به فلان کس بگویید ماهی 50 هزار تومان به خانه‌ی آن روحانی پیرمرد ببرند. ایشان افراد اینگونه را هم حفظ می‌کردند." توسلی تاکید کرد: "از آنجا که امام(ره) رهبری بودند که صداقتشان را به مردم ثابت کرده بودند و مردم هم به او اعتقاد عمیق داشتند و او را راستگو می‌دانستند. امام(ره) توانست کاری کند که همه مردم و اقشار مختلف از بازاری و کشاورز هم در انقلاب شریک شوند و می‌فرمود این مردم انقلاب کردند و صاحب انقلاب هستند من کاره‌ای نیستم. امام(ره) با بیانات لطیف خودشان توانستند مردم را زیر یک پرچم جمع کنند و انقلاب را به پیروزی برسانند." توسلی افزود: "من خود در مقطع جنگ پیام آور امام(ره) بودم که حاج احمد آقا به من نوشت امام(ره) فرمودند نزد جامعه مدرسین و یکی از احزاب و مجلس شورای اسلامی پیام امام(ره) را برسانید که تضعیف دولت جایز نیست. ایشان گفته بودند که مشکلات زیاد است بکوشید که مشکلات را از طریق سالم رفع کنید مشکلات زیاد است و به این زودی هم دفع نمی‌شود. باید صبر کرد و مهلت داد. به خصوص ایشان از آقای مهندس موسوی تجلیل کردند و گفتند تعویض ایشان امکان ندارد، باید آقایان خودشان بنشینند نظرات خود را مطرح کنند و ایشان نظرش همیشه این بود که همه با هم باشند و از راه مسالمت آمیز مسایل حل شود."

امام(ره) تاکید داشتند که باید در بیت ایشان افراد بی‌طرف باشند

وی گفت: "امام(ره) تاکید داشتند که باید در بیت من افراد بی‌طرف باشند. بنی‌صدر، قبل ازعزل، با امام(ره) ملاقات‌هایی داشت. امام(ره) اطلاع پیدا کردند که بعضی از افراد دفتر و اعضای سپاه که مسئولیت حفاظت بیت را داشتند با بی‌اعتنایی با او برخورد کردند. وقتی امام(ره) از این موضوع اطلاع پیدا کردند خطاب به تمام اعضا دفتر فرمودند که تمام افراد باید بی‌طرف باشند و جانب گروه خاصی را نگیرند. به هیچ کس نباید توهین شود. آقایان اگر نمی‌توانند اینگونه عمل کنند شرعا موظف هستند از بیت خارج شوند. بنی صدر که امام(ره) او را می‌شناخت اما چون هنوز رییس جمهور بود یادم هست وقتی به اینجا می‌آمد گاهی اوقات برادران سپاه یا بعضی از افراد دفتر به او بی‌اعتنایی می‌کردند، که ظاهرا به امام(ره) منتقل کرده بود. امام(ره) بلافاصله به اعضای دفتر دستور دادند که به هیچ کس حق اهانت ندارید." توسلی ادامه داد: "آقای مهندس موسوی می‌گویند که امام(ره) به ایشان فرمودند که فکر می‌کنم اصل جاودانی برای همه سیاستمدارانی باشد که می‌خواهند صادقانه عمل کنند، فرمودند کاری نکنید که نتوانید به مردم توضیح دهید اصل آن است که ما مردم را داشته باشیم. اگر هر کاری می‌کنیم باید به گونه‌ای باشد که بتوانیم به مردم جواب دهیم. اما ایشان می‌فرمودند که گاهی که برای امام(ره) وجوهات را به شکل ارز می‌آوردند. بازار آزاد با بانک اختلاف قیمت فاحشی داشت. حتی از امام سوال کردند که آیا می‌توانیم ارزهایی که برای وجوهات برای شما می‌آوردند در بازار آزاد بفروشیم. یادم است که امام(ره) فرمودند از آقای نخست‌وزیر بپرسید اگر ایشان موافقت کرد می‌توانید ارز را در بازار آزاد به نفع سهم امام بفروشید."

شجاعت و تدبیر از اصول مدیریتی امام(ره) بود

وی با بیان اینکه شجاعت و تدبیر یکی دیگر از اصول مدیریتی امام(ره) بوده است، گفت: "یکی دیگر از شرایط و صفات رهبری که در اصول 109 و 5 قانون اساسی آمده، تدبیر و شجاعت است. مفهوم آن به فکر کردن به آخر کار و نظر کردن به آن است. قبول قطعنامه و آتش‌بس از طرف حضرت امام(ره) در سال 67 و در آن بحبوحه تدبیر و شجاعت معظم‌له را به منصه ظهور رسانید. چرا که شجاعت همیشه به معنای ایستادن و مقاومت در مقابل دشمن و نهراسیدن از آن نیست، گاهی شجاعت اقتضای عکس آن را دارد، که فرد بر اساس آن برای رضای خدا و مصلحت از ایده و تصمیم قبلی خود چشم بپوشد."

توسلی در ادامه با قرائت بخش‌هایی از بیانات حضرت امام(ره) در مورد پذیرش قطعنامه گفت: "حضرت امام(ره) در این باره می‌فرمایند که حقیقتا مساله‌ی بسیار تلخ و ناگواری برای همه خصوصا برای من بود، تا چند روز قبل معتقد به همان شیوه و دفاع و مواضع اعلام شده در جنگ بودم و مصلحت نظام و کشور و انقلاب را در آن می‌دیدم، اما به واسطه‌ی حوادث و عواملی که از ذکر آن خوددای می‌کنم، با قبول قطعنامه و آتش‌بس موافقت نمودم و در مقطع کنونی آن را به مصلحت نظام و انقلاب می‌دانم و خدا مى‌داند که اگر نبود انگیزه‌اى که همه ما و عزت و اعتبار ما باید در مسیر مصلحت اسلام و مسلمین قربانى شود هرگز راضى به این عمل نمى‌بودم و مرگ و شهادت برایم گواراتر بود. این مساله برای من از زهر کشنده‌تر است ولی راضی به رضای خدایم و برای رضایت او این جرعه را نوشیدم. فرزندان انقلابی‌ام! بدانید که لحظه لحظه‌ی عمر من در راه عشق مقدس خدمت به شما می‌گذرد و می‌دانم که به شما سخت می‌گذرد ولی مگر به پدر پیر شما سخت نمی‌گذرد؟ ولی تحمل کنید که خدا با صابرین است."