فرانسه عامل بحران چاد

چاد در حالی صحنه تقابل نیروهای دولتی با معارضان می‌باشد که دخالت‌های فرانسه در هدایت دولت بویژه همگرایی دولت انجامنا با پاریس در جریان رسوایی قاچاق 103 کودک چادی به فرانسه  که به تبرئه شدن این افراد منجر شد عامل اصلی این درگیری‌ها است که دهها هزار نفر را قربانی ساخته است. ‌  

به گزارش خبرگزاری‌ها، شورشیان چادی که در قالب سه گروه اصلی از دسامبر گذشته علیه حاکمیت در انجامنا متحد شده‌اند، با طی مسافت هفتصد کیلومتری از مرز سودان در شرق چاد، تا پایتخت پیشروی کرده‌اند و هم‌اکنون به جز کاخ ریاست جمهوری، کنترل تمام پایتخت را در اختیار گرفته‌اند. در صورت سقوط دولت ادریس دبی، تاریخ در این کشور و به شکلی معکوس تکرار می‌شود. این در حالی است که عملکرد فرانسه موجب اصلی این بحران‌ها در دو دهه اخیر بوده است. ادریس دبی که بعدها پسوند ایتنو را نیز به نام خود اضافه کرد، در سال 1990 در راس گروه‌های شورشی و با چراغ سبز فرانسه حاکمیت را در چاد در اختیار گرفت. در آن زمان، چاد کشوری چند پاره بود که زخم سال‌ها حاکمیت بحث‌برانگیز حسن آبره، را بر پیکر داشت و کودتاها و مداخلا‌ت خارجی مخصوصا از جانب لیبی را تجربه کرده بود. ‌ 

ادریس دبی که همواره از حمایت نیروهای فرانسوی مستقر در کشورش برخوردار بوده است، یک چوپان‌زاده تحصیل کرده مدرسه نظامی در فرانسه بود که می‌خواست نظام چند حزبی را در چاد حاکم کند و یکپارچگی را بر این کشور حدود 1.3 میلیون متر مربعی حاکم کند. اما این رویایی کم دوام بود و دبی به پشتوانه فرانسه دوران شیراک به قومی‌سازی شدید ارتش و صحنه سیاسی کشور دست زد و به تدریج با محدودسازی فضای سیاسی زمینه را برای ریاست ‌جمهوری مادام‌‌العمری خود فراهم کرد. وقتی چاد در سال 2003 به باشگاه کشورهای نفت‌خیز جهان راه یافت، اردوگاه حاکم در انجامنا تردیدی در اصلا‌ح قانون اساسی با هدف ایجاد امکان شرکت چندباره دبی در انتخابات ریاست جمهوری به خود راه نداد. این در حالی است که فرانسه اصلی‌ترین استفاده کننده از این منابع نفتی است. اقدام به کودتا در مه 2004 و تلا‌ش شورشیان برای در دست گرفتن قدرت در آوریل 2006 مهم‌ترین اقدامات برای سرنگونی دبی در چند سال اخیر بوده است. در سال 2006، شورشیان حتی می‌توانستند کار دبی را یکسره کنند، اما مداخله جدی نیروهای فرانسوی به حفظ وی در قدرت منجر شد. اما این بار ظاهرا حاکمیت چاد از حمایت جدی فرانسه بهره نمی‌برد. پس از آنکه در سال گذشته میلا‌دی، رییس‌جمهوری چاد در برابر خواسته نیکلا‌ سارکوزی، رییس‌جمهوری جدید فرانسه، دایر بر آزادسازی اعضای گروه "ارش دو زوئه" مقاومت کرد، روابط پاریس و انجامنا به سردی گرایید. گروه فرانسوی "ارش دو زوئه" یک سازمان غیردولتی بود که به بهانه اقدامات بشردوستانه به کودک‌ربایی در چاد دست زده بود و اعضای گروه در دادگاه‌های چاد محکوم شدند. در حالی که به زعم اغلب کارشناسان سیاسی مسایل آفریقا در فرانسه، پاریس چاره‌ای جز حمایت از دبی ندارد، وزیر دفاع فرانسه هرگونه مداخله نظامی و مقابله با نیروهای شورشی را رد کرد و پاریس نیز به دبی پیشنهاد کرده است در صورت ترس از امنیت خود، می‌تواند زمینه خروج وی را از کشور فراهم کند. فرانسه هم‌اکنون با اضافه شدن نیروهایی از گابن، حدود 1300 نظامی در چاد در اختیار دارد که رسما مسئولیت حفظ امنیت اتباع اروپایی و تدارک خروج آنان از چاد (از جمله 1500 فرانسوی) را به عهده گرفته‌اند. تهاجم نظامی اخیر در حالی صورت می‌گیرد که قرار است نیروهای اروپایی در قالب نیروهای یورفور به منطقه دارفور در شرق چاد اعزام شوند. شورشیان که اصلی‌ترین رهبر آنان ژنرال محمد نوری نام دارد، از همین منطقه حمله به پایتخت را آغاز کردند و به همین دلیل است که انجامنا، خارطوم را به حمایت از شورشیان و هدایت آنان متهم می‌کند. نوری در راس گروه‌های شورشی سه‌گانه که تحت عنوان "نیروهای متحد برای دموکراسی و توسعه" شناخته می‌شوند، همچنین از آمادگی شورشیان برای پذیرش خروج ادریس دبی از کشور خبر داده است. این در حالی است که فرانسه تلا‌ش دارد تا با بحران‌آفرینی در چاد به توسعه‌طلبی نظامی در آفریقا بپردازد در حالی که منابع نفتی این کشورها را نیز هدف قرار داده است. ‌ 

در همین حال اروه مورن وزیر دفاع فرانسه اعلا‌م کرد استقرار نیروهای صلحبان اتحادیه اروپا موسوم به یوفور که قرار بود در مناطق شرقی چاد و آفریقای مرکزی مستقر شوند به علت ناامنیهای اخیر در چاد تا چهارشنبه آینده به حال تعلیق در آمده است.  وزیر دفاع فرانسه در گفتگو با رادیو اروپا یک اعلا‌م کرد در حال حاضر استقرار نیروی صلحبان اتحادیه اروپا در چاد و آفریقای مرکزی برای چند روز و به احتمال زیاد تا چهارشنبه آینده به حال تعلیق در آمده است اما هیچکس قصد ندارد از این ماموریت صرفنظر کند. بیست و هفت کشور عضو اتحادیه اروپا اواخر ژوئیه به درخواست سازمان ملل متحد موافقت خود را با انجام مقدمات اعزام نیروی نظامی اروپایی به مناطق شرق چاد و شمال شرقی جمهوری آفریقای مرکزی اعلا‌م کردند. این در حالی است که برخی منابع اعلا‌م کرده‌اند شورشیان چاد که بخش اعظم پایتخت این کشور را به تصرف خود درآورده‌اند با پیشنهاد رهبر لیبی برای قبول آتش‌بس و انجام مذاکرات با دولت موافقت کردند.