تغییر وزیر اقتصاد، از شایعه تا تکذیب

گروه اقتصادی - علی دوستی: همزمان با قوت یافتن شایعه کنار رفتن داود دانش جعفری وزیر امور اقتصادی و دارایی از کابینه، گمانه‌زنی ها در دو شاخه درباره علت این کناره گیری و جانشینی احتمالی وی آغاز شده است.

به گزارش خبرنگار ما، با اینکه تاکنون چند سایت نزدیک به دولت اخباری را درباره ترمیم بهاری کابینه مطرح کرده و اذعان کرده اند که علاوه بر دانش جعفری، محمد رحمتی وزیر راه و ترابری و مصطفی پورمحمدی وزیر کشور نیز جای خود را به افرادی دیگری خواهند داد و حتی محمد علی اکبری رئیس سازمان ملی جوانان نیز رسماً کار خود را ترک کرد، با این حال سخنگوی دولت رسماً تغییرات در وزارت اقتصاد و دارایی را تکذیب کرده است.

در عین حال بنابر آخرین اخبار، قرار بود شب گذشته در جلسه ای تعیین تکلیف وزیر اقتصاد صورت گرفته و دولت درباره جانشین وی به جمع بندی برسد. منابع مطلعی که خبرنگار ما با آنها گفتگو کرد، اذعان کردند که رئیس‌جمهور برای اعمال آخرین تغییرات در کابینه خود عجله دارد، چراکه مجلس فعلی که تقریباً همسو با دولت حرکت می کند، فقط تا خردادماه مشغول به کار است و تشکیل مجلس جدید که معلوم نیست از نظر همراهی با دولت با وجود اکثریت اصولگرای آن چه رفتاری داشته باشد، دست کم تا اواسط تابستان به طور مؤثر آغاز به کار نخواهد کرد، چرا که باید سازمان اداری، انتخاب داخلی هیأت رئیسه، تشکیل کمیسیونها و سایر مقدمات کاری آن مهیا شود تا بتواند مسأله مهمی چون رأی اعتماد به چند وزیر را بررسی کند، بنابراین رئیس‌جمهور عجله دارد که در سال پایانی کار دولت نهم، کابینه ای کاملاً همسو تشکیل دهد.

هشتمین تغییر

در صورت کنار رفتن وزیر اقتصاد، وی هشتمین مقامی خواهد بود که در دو سال و 10 ماه عمر دولت نهم از همکاری با آن کنار رفته است. پیش از این وزرای تعاون، رفاه و تأمین اجتماعی، نفت، صنایع و معادن، آموزش و پرورش و رؤسای بانک مرکزی و سازمان مدیریت و برنامه ریزی سابق به راههای گوناگون استعفا یا برکناری از مقام خود کنار رفتند.

آغاز اختلافات

اگر این فرضیه را بپذیریم که کنار رفتن احتمالی وزیر اقتصاد، ریشه در اختلافات وی با دولت دارد، نشانه هایی را در این راستا مشاهده می کنیم. این نشانه ها دست کم در ماجراهایی که به مطبوعات کشیده شد آنقدر آشکار بود که بتوان از آن به عنوان بذرهای اختلاف نام برد. چرا که در بسیاری از آنها نارضایتی وزیر اقتصاد تقریباً مشخص بود، اما رویه آرام دانش جعفری، وی را از واکنش تند و علنی بازمی داشت، اما خبرنگارانی که از نزدیک با دانش جعفری ارتباط داشتند به خوبی گواهی می کنند که وی همیشه از یک اضطراب درونی رنج می برد و این امر در ظاهرش کاملاً پیدا بود.

نخستین نشانه های اختلاف دانش جعفری با دولت از اوایل سال 85 آغاز شد، آن جا که تقریباً مدیران عامل تمامی بانکهای کشور تغییر کردند. بانکهای ملی، سپه، صادرات، تجارت، ملت، توسعه صادرات و...، اما بنا به شنیده ها دانشجعفری در این تغییرات فقط نقش امضاء کننده حکم را داشته و افراد مورد نظر را رئیس‌جمهور سه روز قبل از معارفه به وزیر اقتصاد اعلام می کرد.

سال 85 از نیمه گذشته بود که در مهرماه ماجرای بانک پارسیان به وجود آمد. مدیرعامل این بانک به یک شخص حقیقی برای تصاحب 20 درصد سهام بانک پارسیان وام داد و یک معامله کلان 320 میلیون دلاری در بورس رقم خورد، اما این معامله دو روز بعد توسط بانک مرکزی و در پی حملات شخص رئیس‌جمهور به بانکهای خصوصی و تصریح وی به نام بانک پارسیان ابطال شد.

ابراهیم شیبانی رئیس کل وقت بانک مرکزی ابطال این معامله را با سخنان رئیس‌جمهور بی ارتباط دانست.

دانش جعفری در تمام این جریانات کاملاً سکوت کرد، اما روشن بود که بذر اختلاف پاشیده شده است. چرا که بعداً بی گناهی مدیرعامل برکنار شده این بانک محرز و رئیس‌جمهور از وی دلجویی کرد، باز هم دانش جعفری لبخندی از رضایت نزد و بی تفاوت ماند. با این حال ماههای آخر سال 85 با کلید خوردن یک جنجال دیگر همراه بود که این بار دانش جعفری کاملاً در اردوی مخالفان دولت قرار گرفت.

ماجرای معروف نرخ سود بانکی را یادآوری می کنیم که شورای پول و اعتبار به ثابت ماندن نرخ سود بانکهای خصوصی روی 17 درصد و بانکهای دولتی روی 14 درصد رأی داد و یکی از امضاء کنندگان مصوبه وزیر اقتصاد بود، اما رئیس‌جمهور حاضر نشد این مصوبه را امضاء کند و آن را نگاه داشت تا سرانجام با صدور دستور مستقیم به شورای پول و اعتبار نرخ سود بانکهای خصوصی به 13 درصد و بانکهای دولتی به 12 درصد کاهش یافت.

این بحران تحولی در روابط دولت با وزیر اقتصاد ایجاد کرد که تنها یک هفته بعد به اوج خود رسید.

18 اردیبهشت 86، احمدی نژاد در دستوری تند و مستقیم به دانش جعفری، حکم به برکناری مدیرعامل و تمام اعضای هیأت مدیره بیمه ایران به استناد گزارشهای رئیس دیوان محاسبات داد. این دستور و متن آن به قدری تند بود که رئیس‌جمهور صراحتاً از وزیر اقتصاد به خاطر عدم پیگیری این تخلفات گلایه کرد و نوشت: آیا مراجع نظارتی مربوطه در خواب بوده اند؟

با این وجود محافل رسانه ای با حیرت شاهد آن بودند که تنها دو روز بعد در 20 اردیبهشت دانش جعفری دو تن از اعضای همسان هیأت مدیره بر کنار شده را به عنوان سرپرست و عضو هیأت مدیره بیمه ایران مجدداً منصوب کرد. بدین ترتیب جواد سهامیان مقدم مدیرعامل و حجت پوستین چی عضو هیأت مدیره شدند. دانش جعفری در ادامه این اقدام سرانجام لب به سخن گشود: تا یافتن جایگزین مناسب آماده همه گونه همکاری هستم...

وزیر اقتصاد رسماً رفتن خود را از کابینه و تصمیم به استعفای احتمالی را اعلام کرده بود، با این حال احمدی نژاد واکنشی به این اعلام دانش جعفری نشان نداد تا شایعه کنار رفتن وی از کابینه فروکش کنند.

شهریور 86 با حمایتهای دانش جعفری، دولت با بی میلی انتصاب طهماسب مظاهری را به ریاست کل بانک مرکزی پذیرفت. با ورود مظاهری اختلافات دولت و تیم اقتصادی به اوج رسید که نمونه آن را می توان در نامه نگاریهای تند پیرامون طرح بنگاههای زودبازده، مسکن مهر، سه قفله کردن خزانه بانک مرکزی و کاهش قابل توجه اعتبار به برخی طرحهای دولت از سوی بانکها سراغ گرفت. همزمان با رشد شدید نقدینگی و تورم و افزایش انتقادات از دولت به این واسطه دانش جعفری باز هم سکوت کرد که در نهایت منجر به انتشار شایعه کنار رفتن وی از کابینه شده است. اکنون نیز وضعیت به گونه ای است که اختلافات تیم اقتصادی دولت با کابینه و رئیس‌جمهور به اصول رسیده و طرفین را بر سر دو راهی قرار داده است. دور از انتظار نیست اگر دولت در این دوراهی وزیر اقتصاد را کنار بگذارد و به زودی مظاهری نیز از بانک مرکزی کنار رود.

جایگزین‌ها

براساس آخرین گمانه زنی ها سه تن بیشترین بخت خود را برای ورود به ساختمان وزارت اقتصاد در میدان امامخمینی(ره) دارند: رضا راعی - مدیرعامل سابق بانک تجارت و معاون ارزی فعلی بانک مرکزی، علی دیواندری مدیرعامل فعلی بانک ملت و محمد هادی زاهدی وفا - معاون فعلی اقتصادی وزیر امور اقتصادی و دارایی.

ظاهراً زاهدی وفا 45 ساله که دکترای اقتصاد خود را از دانشگاه اوتاوای کانادا گرفته و از سال 67 تاکنون در دانشگاههای تورنتو، اتاوا، کارلتون، امام صادق(ع)، دانشگاه تهران و غیره به تدریس مشغول و همزمان با حفظ پست معاونت وزیر، رئیس دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق(ع) است، بخت بیشتری برای تصاحب این کرسی حساس دارد.

منابع آگاه می گویند، زاهدی وفا در چند ماه گذشته چندین طرح و برنامه در قالب نامه های مستقیم برای احمدی نژاد ارسال کرده و بعید نیست این نامه ها همان برنامه های مورد درخواست رئیس‌جمهور برای انتصاب وزیر اقتصاد جدیدش باشد.

توضیحات دانش جعفری درباره شایعه رفتن خود

داوود دانش جعفری شایعه تغییر خود از این سمت را نه تأیید و نه تکذیب کرد، اما گفت: در مورد برخی از اعضای دولت نیز این شایعات مطرح بود و به واقعیت گرایید.

به گزارش مهر، وزیر امور اقتصادی و دارایی عصر دیروز در حاشیه مراسم تودیع و معارفه رئیس کل بیمه مرکزی ایران در ارتباط با اخبار مربوط به احتمال تغییر وی از این سمت، اظهار داشت: در هر صورت در دولت نهم همواره این نوع بحثها در قالب شایعات و یا بعضاً شایعاتی که تبدیل به واقعیت می شود وجود داشته و در مورد من نیز چندین بار این بحث مطرح شده است.

دانش جعفری مطرح کرد من یک سیاست کاری خاص را از ابتدا در این زمینه دنبال می کردم و آن این است که هر روز که کارم خاتمه می یابد و دفترم را ترک می کنم فکر می کنم که آخرین روزی است که به کار آمده ام اما فردای آن روز نیز با این تصور که سالها می خواهم به کار ادامه دهم، کار خود را آغاز می کنم.