رفتار اروپا با ایران در طی اجلاس شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از انتظار برای دریافت پاسخ از سوی ایران در خصوص بسته مشوق هستهای ارائه شده طی دو هفته گذشته حکایت دارد. اروپا نگران آن است که هرگونه اظهار نظری که فشار بیشتری در خصوص برنامه هستهای ایران به همراه بیاورد، ادامه مذاکرات با مقامات تهران را با دشواری مواجه کند. مقامات اروپایی گفتهاند که بسته مشوق، به گزینههایی نمیپردازد که اگر ایران با طرح مخالفت کند، با آن مواجه خواهد شد.
بیانیه اولیه کشورهای اتحادیه اروپا نگرانیهای بینالمللی در خصوص برنامه هستهای ایران را مورد اشاره قرار میدهد و تصریح میکند این نگرانیها تا زمانی که ایران به درخواست این کشورها در خصوص تعلیق غنیسازی تن ندهد، باقی خواهد ماند. در ابتدای اجلاس شورای حکام، روز دوشنبه محمد البرادعی گفت که ایران به برخی از سوالات آژانس پاسخ نداده است.
غیر از انتقاد ملایمی که در این بیانیه در خصوص عدم همکاری ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی دیده میشود، محتوای کلی این بیانیه چهار پاراگرافی ایران را تشویق میکند تا به طرح مشوق اروپا برای متوقف کردن برنامه هستهای، پاسخ مثبت بدهد. در جلسه شورای حکام موضوع ارائه طرح جایگزین از سوی ایران در پاسخ به طرح مشوق اروپایی نیز توسط برخی از اعضا مانند انگلستان مورد بررسی قرار گرفته است. ایران اعلام کرده است. برخی از مواردی که در طرح پیشنهادی گنجانیده شده است عملا غیرقابل مذاکره است و ایران تلاش میکند نقطه نظرات خود را در قالب طرحی جایگزین ارائه کند.
تنها سخن سختگیرانهای که رنگ و بوی تهدید دارد. مربوط میشود به اظهارات مارگارت بکت، وزیر امور خارجه انگلیس که اول ماه جاری میلادی اعلام کرد که اگر ایران طرح پیشنهادی اروپا را نپذیرد با اقدامات دیگر شورای امنیت سازمان ملل مواجه خواهد شد. انگلیس یکی از سه کشور مذاکره کننده با ایران طی سه سال گذشته بر سر حل مساله هستهای بوده است.
ایران تاکنون هرگونه مذاکرهای که منجر به متوقف کرد غنیسازی اورانیوم بشود را رد کرده است. ایالات متحده و متحدانش ادعا میکنند که ایران از غنیسازی به عنوان پوششی برای برنامه خود برای غنیسازی اورانیوم با درصد بالا استفاده میکند. رییس هیات آمریکا در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، گریگوری شالته، اعلام کرد که آمریکا، روسیه، چین و کشورهای اروپایی قدمهای مطمئنی را برای اطمینان دادن به جامعه بینالمللی در خصوص طبیعت فعالیتهای هستهای ایران برنداشتهاند. وی گفته است: در خواست از ایران برای متوقف کردن فعالیتهای غنیسازی و فعالیتهای فرآوری به منظور وارد شدن ایالات متحده به مذاکرات هستهای، وضعیتی است که توسط جامعه بینالملل مورد توجه قرار گرفته است. این موقعیتی است که شورای امنیت و کشورهای اتحادیه اروپا هنگامی که مذاکرات به بنبست خورده بود، مدنظر قرار گرفت.
به گفته این مقام آمریکایی راه روشنی پیش روی ایران است تا با پذیرش پیشنهاد اروپا، امنیت را برای کشورش به ارمغان بیاورد و اگر ایران جواب منفی بدهد، شورای امنیت قدم دیگری بر علیه ایران را مدنظر قرار خواهد داد.
یکی از اقداماتی که کشورهای غربی تلاش کردهاند برای عصبانی نکردن ایران بردارند، این است که تنها بخش مشوق بسته پیشنهادات خود را به مقامات تهران ارائه کردهاند. منوچهر متکی ارائه پیشنهاد اروپا را قدمی به جلو خواند. منوچهر متکی، تلاش میکند مواضع میانهرویی در خصوص تصمیمات ایران بگیرد. تصمیمات اتخاذ شده توسط مسئولان هستهای ایران حاکی از آن است که تصمیم در مورد این موضوع کاملا خارج از وزارت خارجه گرفته میشود.
طی روزهای گذشته، ایران با افزایش فعالیتهای دیپلماتیک خود از عربستان گرفته تا مصر و اسپانیا تلاش میکند، شفافیت بیشتری در خصوص برنامه هستهای خود ایجاد کرد و نر موافق کشورهای دیگر را برای دستیابی به حداقلی از غنیسازی در داخل کشور به دست بیاورد. ایران برای پذیرش و یا عدم پذیرش طرح پیشنهادی اروپا تا میانه ماه جولای فرصت خواهد داشت.