چه کسی مقصر است؟

امیرعلی ابوالفتح
این روزها در ایالات متحده آمریکا میان دولتمردان این کشور مسابقه‌ای آغاز شده تا هر یک سریع‌تر، از زیر بار مسئولیت آغاز جنگ عراق شانه خالی کنند. این مسابقه اکنون به اصلی‌ترین هسته جنگ‌سالاران آمریکایی کشیده شده است. دونالد رامسفلد وزیر دفاع ایالات متحده در پاسخ به حملات اخیر کالین پاول وزیر خارجه سابق این کشور، وی را به ارائه اطلاعات غلط درخصوص توانایی تسلیحاتی کشتار جمعی عراق متهم کرد. پاول بیش از این گفته بود که پنتاگون به توصیه‌های وی در مورد اعزام نیروهای بیشتر به عراق توجه نکرد. کاندولیزا رایس، وزیر خارجه کنونی نیز اخیرا گفته که در جریان سه سال جنگ در عراق، آمریکا هزاران اشتباه تاکتیکی مرتکب شده است.
اما به راستی چه کسی مقصر راه انداختن جنگی است که 320 میلیارد دلار هزینه به مالیات‌دهندگان آمریکایی تحمیل کرده است؟ چه کسی مقصر راه انداختن جنگی است که 2400 سرباز آمریکایی را به کام مرگ کشاند، چند هزار تن دیگر را راهی بیمارستان کرد و زندگی چند ده هزار عراقی را نابود کرد؟ جنگ عراق هم اکنون در حال تبدیل شدن به «کابوس جنگ ویتنام» است که تا دو دهه خواب راحت را از سیاستمداران آمریکایی ربود.
هنگامی که فرمان حمله نظامی آمریکا به عراق در روز 20 مارس 2003 توسط جورج بوش رئیس‌جمهور و فرمانده کل ارتش آمریکا صادر شد. دونالد رامسفلد وزارت دفاع، کالین پاول وزارت خارجه و کاندولیزا رایس، مشاور امنیت ملی آمریکا را برعهده داشتند. وظیفه تهیه و تدارک نظامی و لشکرکشی به عراق برعهده رامسفلد بود. پاول در صحنه سیاسی و دیپلماتیک حمله به عراق را سازماندهی کرد و اطلاعات جاسوسی مورد توان تسلیحاتی عراق از طریق رایس به عنوان هماهنگ‌کننده نهایی دستگاه‌های اطلاعاتی با بدنه دولت آمریکا، در اختیار افکار عمومی قرار گرفت.
رامسفلد پاول و رایس مثلث جنگ عراق به شمار می‌آیند که در قلب آن بوش قرار دارد و البته دیک چنی، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا مرد پشت پرده و موثر این سناریو است. بی‌تردید هیچ یک از این افراد نمی‌توانند از زیر بار مسئولیت این جنگ بی‌حاصل شانه خالی کنند. اگر چه رامسفلد به عنوان وزیر دفاع مسئولیت سنگین‌تری بر دوش دارد، اما این جنگ بدون تلاشهای دیپلماتیک پاول و رایزنی‌های سیاسی رایس هرگز تحقق نمی‌یافت.
بنابراین دور از انتظار به نظر می‌رسد که جنگ لفظی میان «سرداران جنگ» در واشنگتن بتواند واقعیت‌های تلخ این ماجرا را به فراموشی بسپارند، ماجرایی که سایه سنگین آن تا سالیان طولانی بر سر مردم آمریکا و ملل خاورمیانه خواهد ماند.