هاله درمانی چاره مشکلات کشور نیست

دکتر احمد پورنجاتی که با وجود سابقه‌ای طولانی در عرصه‌های مختلف مدیریتی کشور این روزها کمتر در عرصه سیاسی حاضر می‌شود و درباره تحولات این عرصه سخن می‌گوید، سرانجام پس از مدتها سکوت به تشریح دیدگاههای خود درباره مسائل سیاسی روز پرداخت. وی به ارزیابی شرایط فعلی سیاسی کشور به ویژه عملکرد دولت پرداخت و گفت: "دولتی که می‌کوشد خود را متدین معرفی کند، نباید سهم اساسی دولت‌های گذشته را در موفقیت‌های امروز نادیده بگیرد و به گونه‌ای وانمود کند که گویی میراث دولت‌های قبل جز خرابی و فساد نبوده و موتور موفقیت‌ها و دستاوردهای گوناگون به دست مبارک دولت روشن شده است." پورنجاتی که ریاست کمیسیون فرهنگی مجلس ششم را نیز برعهده داشته است، به عملکرد دو ساله احمدی‌نژاد در شهرداری اشاره می‌کند و سیاست‌های اعمال شده دولت را به نوعی ادامه همان سیاست‌ها قلمداد می‌کند و می‌گوید: "مختصات الگوی مدیریتی احمدی‌نژاد در این دو مسؤلیت شباهت‌های زیادی با هم دارد و بنابراین می‌شود گفت که برای ارزیابی عملکرد این دولت یک کارنامه‌3 سال از مدیریت آقای احمدی‌نژاد و همکارانش پیش روی ماست." وی برای سنجش و ارزیابی کارنامه دولت به سه شاخص دولت مطلوب، دولت‌های قبل و شعارهای آقای احمدی‌نژاد اشاره می‌کند و در یک جمع‌بندی کلی می‌گوید‌: "این دولت با هر سه شاخص کنونی نمره برجسته‌ای نمی‌تواند بگیرد. البته تبلیغات مثبت شبانه‌روزی به نفع دولت یکی از شانس‌های تاریخی این دولت است. "این نماینده سابق مجلس در ادامه مهم‌ترین مشخصه دولت مطلوب را عدالت‌گرایی می‌داند و اضافه می‌کند: "عدالت به عنوان یکی از مولفه‌های اصلی فلسفه وجودی نظام که همواره در شعارها و تبلیغات آقای احمدی‌نژاد نیز مورد توجه قرار داشته و در عرصه عمل چندان جدی گرفته نشده است و صرفا به یک وجهه عامه‌پسند و دم‌دستی از مفهوم عدالت، یعنی پرداخت و توزیع نوعی مساعده معیشتی اکتفا شده است‌. "‌پورنجاتی اعتقاد دارد یکی از نکات غیرقابل توجیه در رفتار این دولت در یک سال گذشته رویکرد غیرعادلانه در داوری نسبت به کارنامه مدیریت اجرایی کشور در شانزده‌ سال گذشته و رواج نوعی ادبیات تحقیر و تخطئه غیرمنصفانه و یک سویه‌نگری در مورد سیاست‌ها و فعالیت‌های دولت‌های قبل است که نتیجه غیر‌مستقیم این رویکرد داغ باطله‌زدن به بخشی از کارنامه نظام خواهد بود. پورنجاتی می‌گوید: متاسفانه اصرار و پافشاری دولت جدید بر جنبه‌های گفتاری نبوده بلکه در عمل نیز به حذف یا انفعال بخش قابل توجهی از مدیران و کارشناسان با تجربه در زمینه‌های گوناگون انجامیده و عرصه‌های تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری را با مشکل جدی محرومیت از کارشناسی‌های مدبرانه مواجه ساخته که نشانه آن تصمیمات زیگزاگ گونه، دستوری و واکنشی در زمینه‌های مختلف بوده است". وی همچنین بر این نکته تاکید می‌کند که رواج ادبیات بی‌پروا و ناعادلانه در داوری نسبت به دیگران و اشاعه فرهنگ سوء‌ظن حتی نسبت به سلامت شخصی افراد که در دولت‌های قبل خدمت کرده‌اند سرانجام همچون آتش فتنه به دامن همین دولت نیز افتاد به گونه‌ای که سخنگوی دولت آقای احمدی‌نژاد در واکنشی کم سابقه از مدعی‌العموم می‌خواهد که با منتقدان دولت که به زعم ایشان نسبت ناروا به دولت می‌دهند برخورد کند. پورنجاتی می‌گوید: "‌به‌ گمان من این وضعیت که فریاد استغاثه سخنگوی دولت را بلند کرده محصول بذر بی‌پروایی و بی‌انصافی‌هایی است که در قضاوت نسبت به دیگران در این یک سال در ذهنیت جامعه کاشته شد. به گونه‌‌ای که حتی برخی از بزرگان کشور نیز بی‌نصیب نماندند و چنین القا شد که گویی در شانزده سال گذشته یا هیچ‌کاری انجام نشده یا اگر شده عمدتا نادرست و انحرافی بوده و لابد همه مسئولان کشور نیز در خواب و بیهوشی بوده‌اند و این جفای بزرگی به مجموعه نظام است. "وی در ادامه با طرح این سوال که آیا دستاوردهای بزرگی که در زمینه‌های ناتو تکنولوژی یا کشت سلول‌های بنیادین و یا انرژی هسته‌ای داشته‌ایم حاصل فعالیت یک مساله این دولت است؟ تصریح می‌کند‌: " اگر نیست که اینچنین است‌، پس چرا در هیچ گفتار و مراسم و جشن و سروری کمترین اشاره‌ای برای تلاش‌های مدیران و کارشناسان گذشته نمی‌شود؟ آیا این رویکرد با شعار عدالت‌گرایی منافات ندارد؟‌" پورنجاتی می‌افزاید: "دولتمردان جدید به ویژه در آغاز کار به گونه‌ای موضع گرفتند که گویی یک رژیم جدید به جای رژیم پیشین بر سر کار آمده است. البته خوشبختانه به تدریج آموختند که این شیوه مصداق بر سر شاخ بن بریدن است. "این نماینده سابق مجلس در ادامه با طرح سوالی دیگر مبنی‌بر اینکه چرا تصمیم‌گیری‌های سلیقه‌ای در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی چه در حوزه ممیزی کتاب و نشر آثار و چه در صدور مجوز موسسات چند منظوره فرهنگی و هنری و چه در عرصه سینما و نمایشی دامن‌گیر آفرینندگان و تولید‌گران عرصه اندیشه و فرهنگ شده است؟ می‌گوید: "‌من تصور می‌کنم دست‌اندرکاران دولت جدید دچار نوعی واهمه یا فوبیای سیاسی نسبت به هر چیزی که از گذشته آمده هستند و اصل را بر نادرستی امور گذاشته می‌گذارند مگر خلافش ثابت شود. "وی می‌افزاید: "متاسفانه این رویکرد نگرشی سیاسی به عرصه فرهنگ و هنر در دولت جدید موجب پژمردگی و رکود نسبی و پریشانی اصحاب اندیشه شده که در صورت تداوم پیامدهای زیانبار آن تا سال‌ها دامنگیر کشور خواهد شد." رییس کمیسیون فرهنگی مجلس دوره ششم در ادامه با انتقاد از رفتار دولت در مواجهه با انتقادات و نظرات کارشناسان و نخبگان می‌گوید: "‌دولتمردان جدید و هوادارانش نسبت به پرسش‌های کارشناسانه‌ای که از سوی اندیشمندان مطرح می‌شود پاسخ‌های بسیار تند سیاسی می‌دهند و در بیشتر موارد نیز با بی‌اعتنایی برخورد می‌کنند‌. نمونه بارز این روش را در برخورد با اظهار‌نظر استادان اقتصاد شاهد بودیم که می‌توانست موضوع جالبی برای بحث و گفتگو و نتیجه‌گیری به نفع اقتصاد کشور باشد اما پاسخی جز تخطئه‌ سیاسی پیدا نکرد.‌" پورنجاتی اضافه می‌کند: "رفتار نامهربانانه و قدر ناشناسانه نسبت به نخبگان و کارشناسان موجب ایجاد یک شکاف عمیق میان این دولت و بخش مهمی از نخبگان جامعه می‌شود. آقای احمدی‌نژاد و دیگر همکارانش در دولت نباید نسبت به این مساله مهم بی‌توجهی کنند. نباید در فضایی همنوایی تبلیغاتی و رسانه‌های موجود که هم رسانه ملی و فراگیر را همراه خود دارند و هم از حمایت مجموعه رسانه‌های سنتی برخوردارند دچار توهم برخورداری از همراهی سرمایه اجتماعی به ویژه سرمایه اعتماد نخبگان شوند. واقعیت را نمی‌توان صرفا از مجرای برنامه‌های خبری و گزارشی و تفسیری و تبلیغات رسانه‌های رسمی دریافت کرد‌. جلب افکار‌عمومی، با بهره‌گیری از شیوه‌های عامه‌پسند کاربرد محدود و تسکینی دارد. یک فراخوان غیرکلیشه‌ای و غیرگزینشی از اصحاب نظر می‌تواند هم شکاف موجود میان نخبگان و دولت را ترمیم کند و هم شاخص واقع‌بینانه‌ای برای سنجش تدبیرها و برنامه‌های دولت باشد. "پورنجاتی همچنین دولت احمدی‌نژاد را به وداع با الگوی آزمون و خطا دعوت می‌کند و می‌گوید : "پس از یک سال تجربه پرهزینه در زمینه‌های سیاسی، اقتصادی‌، فرهنگی و اجتماعی مناسب است دولت کنونی الگوی آزمون و خطا را در تصمیم‌گیری‌ها رها کند و به مبنای عقلانی در مدیریت که بر کارشناسی و تخصص و همه جانبه‌نگری استوار است اتکا و اعتنای بیشتری داشته باشد‌. لازمه این رویکرد اهتمام جدی به قانون برنامه و سند چشم‌انداز و نظام برنامه‌ریزی در کشور است. توسعه متوازن محصول یک روند برنامه‌ریزی و تلاش ساختاری برای حل همه مشکلات کشور است. اگر تنها در حل مشکلات و مطالبات معیشتی روزمره مردم متوقف بمانیم و از امور زیربنایی غفلت کنیم در واقع کشور را دچار مشکلات پیچیده‌تری خواهیم کرد که دیر یا زود همچون یک بهمن غافلگیرمان خواهد کرد." وی ادامه داد: "من اصل سفرهای استانی دولت را کاری مفید و لازم می‌دانم اما مبتلا شدن دولت به تصمیم‌گیری‌های جزیی و خرد را رویکردی انحرافی و غیرموجه می‌دانم. دولت آقای احمدی‌نژاد عملا جایگزین همه نظامات خرد و کلان برنامه‌ریزی کشور در مقیاس استانی و محلی شده است. رفتار دولت در سفرهای استانی بیشتر شبیه یک شخص متمول و خیر‌خواه است که با کیسه‌های پر از پول به میان مردم می‌رود تا خواسته‌های نیازمندان را پاسخ گوید. این شیوه موجب فلج‌ شدن نظام برنامه‌ریزی می‌شود." و با اشاره به سیاست "دور برگردان سازی‌" برای مقابله با مشکلات ترافیکی شهر تهران که از شاخص‌های دوره آقای احمدی‌نژاد در شهرداری تهران محسوب می‌شد، تاکید می‌کند: "‌دولت کنونی نباید دچار الگوی ‌"دوربرگردان سازی" در اداره کشور شود. انتقال تراکم ترافیکی از یک تقاطع به چند صد متر بعد به قیمت از خاصیت انداختن بزرگراه‌ها و کند کردن حرکت‌ها و افزایش مصرف بنزین و آلودگی بیشتر هوا و از همه مهم‌تر انباشت عصبانیت و فشار روحی در مردم توجیه عقلی ندارد. در این الگو شاید برای چند لحظه رانندگان احساس کنند اندکی از تراکم ترافیک در یک تقاطع کاسته شده اما سرانجام متوجه می‌شوند، با چه مشکلات تازه‌ای دست به گریبان شده‌اند‌. متاسفانه برخی سیاست‌ها و برنامه‌های دولت کنونی باز تولید همین الگوی دوربرگردان بوده است. مثلا حذف تعرفه واردات برخی اقلام مصرف مثل میوه یا افزایش تعرفه برخی اقلام دیگر همچون تلفن همراه یا افزایش ناگهانی حداقل دستمزد مشمولان قانون کار و از این دست." در پایان این مصاحبه نیز احمد پورنجاتی دولت را به خویشتنداری در برابر نقد، فروتنی نسبت به اظهارنظرهای کارشناسانه‌ و توجه به حقوق شهروندی در کنار مسایل معیشتی دعوت می‌کند و نسبت به اوج برداشت‌های سطحی و عوامانه از مسایل مذهبی هشدار می‌دهد و می‌گوید: دولت نباید اجازه دهد نگرش زلال و بی‌پیرایه حضرت امام‌(ره) به اسلام ناب که هیچ نسبتی با تحجر، خرافه‌گویی، غلوو داعیه‌های فرقه ماب نداشت به طور مستقیم و یا غیرمستقیم تحت الشعاع اندیشه‌های سست و سخیف و عوام‌پسند قرار گرد. چاره مشکلات کشور "هاله درمانی" و "قدسی‌مابی" نیست. تدبیر خردمندانه و بهره‌گیری از تجربه‌های مفید و آزموده شده بشری و پرهیز از اراده‌گرایی فردی و در تصمیمات راهگشای مشکلات است.‌"