درخواست‌های نقد و امتیازات نسیه؟

چهل ‌روز پس از ارائه پیشنهاد مشوق اروپایی به ایران برای حل مساله هسته‌ای، محتوای آن در اختیار رسانه‌های جمعی قرار گرفت. مقامات اروپایی پیش از این اعلام کردند که ترجیح می‌دهند که محتوای بسته مشوق پیشنهادی علنی نشود تا ایران بتواند در خصوص ویژگی‌های آن تصمیم مقتضی و مناسبی را اتخاذ کند‌. عقیده مقامات اروپایی ممکن بود پس از اعلام علنی، به دلیل کشمکش‌های داخلی میان جناح‌های سیاسی در داخل کشور و اظهارنظر زود هنگام در مورد قبول یا رد پیشنهادات، عملا تصمیم‌گیری در مورد آن دشوار شد.
تعهد برای حمایت از ساخت رآکتورهای آب سبک در ایران با استفاده از بهترین فن‌آوری، انتقال آزادانه تجهیزات راکتورهای اتمی به ایران، مقاوم کردن نیروگاه در برابر زلزله، اعمال تدابیری در خصوص دفع زباله‌های هسته‌ای، تعهد برای تهیه طرحی جامعه برای همکاری‌های تحقیقاتی اتمی به خصوص برای تهیه موارد رادیو ایزوتوپ و استفاده از انرژی هسته‌ای در پزشکی و کشاورزی، تعهد برای تهیه سوخت مورد نیاز نیروگاه‌های اتمی در قالب ضمانت‌نامه حقوقی بخش‌هایی از امتیازاتی است که به ایران داده خواهد شد در صورتی که کل برنامه‌های غنی‌سازی خود را متوقف کند.
سوخت مورد نیاز ایران طبق آنچنان که در ایران طرح دیده شده است از طریق مرکزی تهیه خواهد شد که پس از قبول ایران در روسیه تاسیس می‌شود و ایران می‌تواند در آن نیز نقش داشته باشد. طبق برخی از مواد این طرح، ایران می‌تواند در داخل کشور برخی از فرآیندهای غنی‌سازی شامل تبدیل اورانیوم به گاز افلوئورید اورانیوم را انجام دهد. اما بقیه مراحل باید در روسیه انجام شود. اگرچه این موضوعی است که قرار است در مذاکراتی که به دنبال قبول پیشنهاد توسط ایران مورد توافق قرار خواهد گرفت. موضوع مهم دیگر، تاسیس مخزنی برای نگهداری سوخت اتمی مورد نیاز ایران با نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به مدت پنج سال است. امکان تجدید نظر در مفاد این بیانیه در صورتی که ایران ثابت کند برنامه‌هایش در جهت مقاصد نظامی نیست، نیز وجود خواهد داشت.
این موضوع از طریق ارائه گزارش‌های بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی صورت خواهد گرفت.
عضویت در سازمان تجارت جهانی و فراهم کردن زمینه برای سرمایه‌گذاری خارجی بخشی دیگر از بخش‌های پیشنهادهای اروپا بخشی را به خود اختصاص می‌دهد. نوسازی زیرساخت‌های مخابراتی ایران و فراهم آوردن خدمات اینترنتی پیشرفته و همچنین توسعه خدمات کشاورزی نیز بخش‌های دیگری از بسته مشوق اروپایی به شمار می‌روند. تنها بخشی از موافقتنامه پیشنهادی دولتهای اروپایی جنبه سیاسی دارد، مربوط به تشکیل همایشی برای حمایت از همکاری امنیتی درمنطقه است.
درحالی که مقامات کشورهای اروپایی و آمریکا بارها تاکید کرده بودند که منتظر پاسخ مشخص ایران پیش از آغاز اجلاس سران کشورهای گروه 8 در سن‌پترزبورگ و روسیه هستند. مقامات تهران چندین بار اعلام کردند که پیش از 22 آگوست پاسخ خود را به دلایل مشکلات فنی که در مسیر تهیه جواب وجود دارد، آماده نخواهند کرد. جورج بوش چند روز بعد از ارائه پیشنهاد مشوق به ایران گفته بود که ایران تنها چند هفته و نه چند ماه، فرصت دارد که به بسته پیشنهادی پاسخ بدهد. ولادیمر پوتین در حاشیه اجلاس سران کشورهای گروه 8 از کشورهای دیگر عضو شورای امنیت خواسته است که در مورد مساله ایران صبوری بیشتری نشان دهند و هرگونه تحریمی را مانع رسیدن به راه‌حل در مورد مساله هسته‌ای ایران دانسته است. از سوی دیگر از روسیه خبر می‌رسد که روسیه و آمریکا رویکرد خود را نسبت به برخورد با موضع ایران به یکدیگر نزدیک کرده‌اند.
علی لاریجانی مردم اول تیم هسته‌ای ایران که پیش از این اعلام کرده بود سخن اول و آخر در زمینه پرونده هسته‌ای را باید از زبان او شنید، در دو دیدار جداگانه هفته گذشته خود با خاویر سولانا دبیر سیاست خارجی اتحادیه اروپا جواب روشنی را برای پیشنهادات اروپا ارائه نکرد. خاویر سولانا پس از این جلسه، آن را ناامید کننده خواند و پس از آن به دیدار وزرای امورخارجه کشورهای عضو دائم شورای امنیت رفت. در آن جلسه، سولانا روشن داشت که به تمامی سوالات ایران پاسخ داده شده است با این وجود ایران حاضر نیست شرط اصلی پشت بسته پیشنهادی که همان تعلیق همه فعالیت‌های غنی‌سازی است را بپذیرد. اعضای دائم شورای امنیت نیز چاره پرونده ایران را تصمیم‌گیری در شورای امنیت دیدند.
علی لاریجانی‌ بارها پس از دریافت بسته پیشنهادی اروپا در ششم ماه ژوئیه گفته بود که این طرح دارای نقاط ابهامی است که تا هنگامی که مرتفع نشود ایران نمی‌تواند به آن پاسخ بگوید. هم‌اکنون با روشن شدن زوایای مختلف طرح پیشنهادی نقاطی که ابهامات ایران را تشکیل می‌داد مشخص می‌شود. در طرح یاد شده درحالی که از ایران خواسته شده است تمام فعالیت‌های هسته‌ای خود را برای آغاز مذاکرات و تا پایان آن به حالت تعلیق درآورد، هیچ تضمین امنیتی در خصوص حفظ تمامیت ارضی ایران و عدم حمله نظامی و یا مسائل دیگری که همواره از نگرانی عمده مقامات جمهوری اسلامی به شمار می‌رفته، سخن گفته نشده است. همچنین درحالی که در بسته پیشنهادی از اعطای تجهیزات و کالاهایی چون هواپیماهای مسافربری یا راکتورهای آب سبک پیشرفته به ایران سخن رفته است، شرایط چنین اقدامی و چارچوب زمان‌بندی مشخصی برای این کار ذکر نشده است.
این درحالی است که در مقابل، ایران باید تمام فعالیت‌های خود را به حالت تعلیق درآورد که به معنای معطل ‌کردن صدها متخصص ‌هسته‌ای و تاسیسات مختلف و هزینه سنگین اقتصادی خواهد بود. به عقیده برخی تحلیلگران، تمام اینها به آن معنی است که ایران بایستی به صورت نقد باید درخواست‌های اروپا را عملی کند، و سپس، به صورت نسیه از امتیازاتی درازمدت برخوردار شود.