نگاهی به تلاشهای روسیه در اجلاس سران هشت
درخشش در کنستانتینف برای بازگشت به قدرت
علی ورمزیار
اجلاس سه روزه سران هشت کشور بزرگ صنعتی دنیا، موسوم به گروه 8 در حالی در کاخ «کنستانتینوف» در حومه «سنت پترزبورگ» دومین شهر بزرگ روسیه به کار خود پایان داد که ماهیت سیاسی آن بر سایر ابعادش سایه انداخته بود.
اگر چه دستور کار این اجلاس طی دو ماه اخیر در چند نشست ویژه تهیه شده و مورد توافق قرار گرفته بود، اما میتوان گفت که رویدادهای خونین اخیر در خاورمیانه، موضوع برنامههای هستهای ایران و آزمایشات موشکی کره شمالی تا حدود زیادی مباحث اجلاس سنت پترزبورگ تحت تاثیر قرار داده بود.
در عین حال موضوع ورود روسیه به سازمان تجارت جهانی، وضعیت دمکراسی و نیز فعالیت سازمانهای غیردولتی در روسیه نیز مسایلی بود که در اجلاس اخیر مستقیما به روسیه مربوط میشد با این حال اجلاس گروه هشت هنوز آغاز نشده که مشخص شد بعید است روند آن طبق سناریویی که مسکو روی آن حساب کرده بود، پیش رود.
برنامهریزی روسیه
«ولادیمیر پوتین» برنامهریزی کرده بود که اجلاس را به مراسم باشکوهی تبدیل کند که نشانگر بازگشت روسیه به عرصه جهان باشد. وی با آیندهنگری موضوع امنیت انرژی را که امکان حداکثر درخشش را به روسیه میداد، برای این اجلاس در نظر گرفت. تصویر شکوه امپراطوری روسیه که از قصر کنستانتین آغاز شده بود و به فوارههای پطرهوف ختم شد، عملا در این مسئله تاثیرگذار بود. پوتین و گروه زیر دستانش موفق شدند که به درستی ملاقات رهبران جهان را بهمراه فعالان جوان و گروه عظیم خبرنگاران هدایت کنند. در این اجلاس پوتین همچنین موفق شد آمریکا را قانع کند که در نتایج بیانیه گروه هشت از اعلام اتهام به ایران و سوریه صرفنظر کند و حتی دبیر کل سازمان ملل متحد و فرانسه را با خود همراه کند.
تظاهر به فارغالبالی
در آغاز اجلاس گروه هشت، پوتین به همراه همسر خود لودمیلا که کت و شلوار سرمهای به تن داشت در کنار قصر پطرهوف مهمانان خود را استقبال نمود. وی و همسرش به نظر کاملا آسودهخاطر میرسیدند. لبخند، شوخی و خنده، گویا که اصلا موضوعی به نام پروتکل امضا نشده در مورد سازمان تجارت جهانی وجود ندارد.
مهمانان پوتین هم خود را فارغالبال نشان میدادند، در زمانی که سران گروه هشت در قصر پطرهوف میگشتند، خبرنگاران در مرکز خبری موسیقی گوش میداند و انتظار میکشیدند. پس از مهمانی، میزبان اجلاس وعده جلسه برگزاری جلسه پرسش و پاسخ داد. براساس گفته یکی از سازمان دهندگان این مراسم پوتین شخصا تصمیم گرفت هر روز عصر پس از اتمام روز کاری با خبرنگاران دیدار کند. قطعا این پاسخ متقابل به انتقادات از دولت روسیه مبنی بر تحت فشار نگه داشتن مطبوعات بود. گشودگی اطلاعاتی میزبان در چند اجلاس اخیر گروه هشت بیسابقه بود.
به نظر بسیاری از صاحبنظران روسیه در این اجلاس تنها به دنبال برگزاری شکوهمند اجلاس بود و برخلاف آمریکا توقع زیادی از دستاوردهای ماهوی آن نداشت و بالاخره در پایان ای اجلاس نیز آمریکا بود که سهم بیشتری از دستاوردهای سیاسی آن کسب کرد و با به تعویق انداختن عضویت روسیه در سازمان تجارت جهانی، شدیدترین ضربه را به وجهه رئیس گروه هشت وارد ساخت.
در عین حال میزبانی نشست گروه هشت، مسوولیتهای مضاعفی را بر دوش رهبران روسیه قرار داده بود. حضور ملموستر در حل بحرانهای بینالمللی البته موضعگیریهای مسکو در قبال مسئله هستهای ایران در چارچوب این مسوولیتها قرار میگرفت، آنچنان که روزنامه واشنگتن پست در تحلیلی در این باره نوشت: ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه به عنوان میزبان نشست گروه هشت در شرایط سختی قرار دارد. آمریکا و اروپا به حرمت نگرانیهای دو کشور یعنی، روسیه و چین به ایران فرصت دیپلماتیک دادند و اینک روسیه با قرار گرفتن در گروه قدرتهای بزرگ، مسوولیتهای بیشتری را عهدهدار شده است.
از این رو «ولادیمیر پوتین» برای راضی کردن میهمانهای خود به فشار علیه ایران برای پذیرش بسته پیشنهادی «1+5» روی آورد.
بسته جدید پیشنهادی
یکی از دیگر اتفاقاتی که در این اجلاس برای روسیه رخ داد ارائه پیشنهادات تازه آمریکایی برای روسیه بود. کمکهای اقتصادی، حل مشکلات روسیه در چچن در قفقاز مسئله پیوستن روسیه به سازمان تجارت جهانی و حتی کمک به حزب طرفدار پوتین برای انتخابات آینده ریاستجمهوری و چندین پیشنهاد دیگر از جمله باجهایی بود که آمریکا برای متقاعد کردن روسیه در زمینههای مختلف به ویژه عدم حمایت از ایران حاضر به اهدای آن شده بود. در این میان برخی از مخالفان پوتین که طرفدار نزدیکی روسیه با آمریکا بودند، خواستار پذیرش بسته پیشنهادی واشنگتن شدند و آن را تأمینکننده منافع ملی روسیه اعلام کردند
این فشارها دلیل شد تا روسیه نیز توپخانه خود را برای اقناع غرب سمت ایران نشانه رفت و برای کسب، بالاترین امتیازات، ولادیمیر پوتین اعلام نمایند که ما واقعا دوست داریم ایران پیشنهادهای شرکا (یمان) را بپذیرد.
واشنگتن پست در این باره نوشت: در مقابل وقتکشی ایران (به ادعای واشنگتن پست) چین و روسیه اکنون باید تصمیم بگیرند که چگونه در این شرایط تصمیم میگیرند. به ویژه ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه به عنوان میزبان نشست گروه هشت در شرایط سختتری قرار دارد.
کارشناسان سیاسی معتقدند روسیه علیرغم آنکه شرایط لازم برای عضویت در این گروه نداشت، با توجه به چراغ سبز آمریکا وارد این گروه شد و واشنگتن تاکنون توانسته است از این دریچه، امتیازگیریهای متعددی را از مسکو به نفع خود صورت دهد.
نگاه مسکو برای کسب امتیاز
با این حال روسیه نهایت تلاش خود را به عمل آورد که از ریاست دورهیی خود بر نشستهای گروه هشت کشور صنعتی بهرهبرداریهای لازم را به عمل آورد.
در میان کشورهای گروه هشت، روسیه تنها عضوی بود که نفت و گاز صادر میکند و در راستای بهرهبرداری از همین موقعیت و ریاست دورهای بر گروه هشت کشور صنعتی جهان بود که رئیسجمهور روسیه با خوشبینی در انتظار پایان مذاکرات با سازمان جهانی تجارت برای عضویت نهایی مسکو بود. در حقیقت روسیه 10 سال است که منتظر پیوستن به سازمان جهانی تجارت است و از اینکه پیشرفتی در روند عضویتش در این سازمان حاصل نشده ناخرسند است. آماری که اخیرا انتشار یافته حاکی از آن است که در سه ماه اول سال 2006 در مقایسه با همین مدت در سال گذشته، اقتصاد روسیه 5/5 درصد رشد داشته است. همچنین رشد تولید ناخالص داخلی این کشور در سال 2005 معادل 6/4 درصد و در سال 2004 معادل 7/2 درصد بود.
از این رو روسیه در گروه هشت تبلیغات بسیاری را بر سیاست انرژی مبارزه با بیماریها و جنگ علیه تروریسم متمرکز کرد. پوتین، برای ایفای نقش هژمونیک خود در حل معمای تامین بینالمللی انرژی، هم ذخایر بزرگ انرژی روسیه را به رخ مخاطبهای غربی و آسیایی خود کشید و هم به ایفای نقش سیاسی پیچیدهای در هر دو جبهه غربی و آسیایی روی آورد. در حقیقت وی یادآور شد که روسیه، در میان هشت کشور عضو، تنها کشور مصرف کنندهی مهم انرژی است که بیش از نیاز مصرفیاش گاز و نفت تولید میکند و بخش مهمی از این تولیدات خود را صادر میکند. از نظر سیاسی نیز روسیه تنها کشوری است که در دو جبههبندی غرب و آسیا فعال است و نقش ایفا میکند. از یک سو در گروه هشت، با کشورهای صنعتی مصرفکنندهی غربی و ژاپن همجبهه است و از سوی دیگر در سازمان همکاری شانگهای با مصرفکنندهی بزرگی نظیر چین موضع سیاسی مشترکی اتخاذ نموده و ائتلافی سیاسی به وجود آورده است.
همجبهگی با تولید کننده دیگری مثل قزاقستان در سازمان همکاری شانگهای و با مصرفکننده دیگری مثل هند در حاشیه این سازمان، دست پوتین رئیسجمهور روسیه را برای مانور روی مساله حساس تأمین انرژی در مقابل غرب باز کرده است.
اما با وجود مذاکرات دو جانیه بوش و پوتین در این مورد و گره خوردن این موضوع با مسایلی نظیر موضع روسیه در قبال پرونده اتمی ایران و مساله خاورمیانه و نیز موضوع حقوق بشر در روسیه موجب شد تا مسکو نتواند در این زمینه موفق شود و آمریکا همچنان مانع از پیوستن روسیه به سازمان تجارت جهانی شود.
«ولادیمیر پوتین» در پایان مذاکرات خود با همتای آمریکاییاش گفت: موانع پیش آمده در مذاکرات روسیه با آمریکا در این زمینه غیرمنتظره نبود. از جمله پیش شرطهای آمریکا برای موافقت خود در این زمینه، اجازه تاسیس شعبه بانکهای خارجی در روسیه بود که روسیه این پیششرطهای آمریکا را غیرقابل قبول خواند.
رئیسجمهور روسیه با اشاره به مذاکرات طولانی برای پیوستن کشورش به سازمان تجارت جهانی، گفت: طرف روس با در نظر گرفتن منافع ملی خود به این مذاکرات ادامه خواهد داد.
دستهای خالی سران گروه هشت از اجلاس روسیه
با این حال این اجلاس برای سایر شرکتکنندگان اروپایی نیز نتیجه چندانی نیز در بر نداشت و نشان داد که کشورهای صنعتی چه در مورد پرداختن به مناسبات بینالمللی و چه در مسائل اقتصادی تا چه اندازه ناتواناند.
روزنامه فیگارو در این باره نوشت: همایشی که قرار بود پیش از هر چیز به بررسی امر امنیت تامین انرژی، یعنی موضوعی بس مهم برای ساکنان زمین بپردازد، موفق به کسب نتیجهای در این زمینه نشد. البته بجاست پرسیده شود آیا میشد چنین انتظاری از گردهمایی گروه هشت داشت، آن هم زمانی که میزبان اجلاس یعنی روسیه ولادیمیر پوتین بیهیچ تعارفی، از موضوع انرژی در صحنههای بینالمللی به مثابه سلاح استفاده میکند؟
«فیگارو» به کنایه افزود: آنچه کشورهای صنعتی بزرگ از این گردهمایی باید به خاطر بسپارند، چیزی است که هرگز در اجلاسهای دیگر پیش نیامد. رهبران گروه هشت باید طنز تلخ رسیدن هر بشکه نفت به رقم باور نکردنی و بیسابقه هشتاد دلار را در خلال دیدارهایشان از یاد نبرند! آن هم در حالی که دستور کار اجلاس موضوع امنیت انرژی بود.
«لوموند» هم با اشاره به بینتیجه بودن اجلاس سنت پترزگ بورگ نوشتش: همایش با توجه به وضعیت جاری در خاورمیانه چرخشی در دستور کار خود یعنی موضوع امنیت انرژی داشت و تقریبا به نشستی اضطراری برای بررسی اوضاع بحرانی منطقه مبدل شد. سران هشت کشور اینجا به صدور بیانیه مشترکی دست یازیدند که طرفین نزاع را به توقف جنگ و خویشتنداری فرا میخواند. پارهای محافل منتظر بودند تا اجلاس طرحی واقعی برای بحران خاورمیانه ارائه کند اما آیا چنین چیزی در همایش گروه هشت شدنی است؟ آیا این اجلاس نهادی جهانی همچون سازمان ملل است؟
«لوموند» میافزاید: این گردهمایی به رغم همه پستی بلندیهایش، دستاورد از آن ولادیمیر پوتین است. همان کسی که هرگونه مذاکره درباره دمکراسی را با توجیه وضعیت ویژه روسیه، در نطفه خفه میکند، بالاترین سود را از شرایط پیش آمده برد.
اعلام رضایت پوتین
با این حال رئیسجمهور روسیه و رئیس «اجلاس سران هشت کشور بزرگ صنعتی» در خاتمه این اجلاس، ضمن تشریح نتایج حاصل از این نشست برای خبرنگاران آن را رضایتبخش عنوان کرد.
جمعبندی سران گروه 8 برای استفاده از راههای دیپلماتیک و راههای صلحآمیز در مقابل ایران و کره شمالی، تلاش هماهنگ کشورهای صنعتی برای عدم گسترش سلاحهای هستهای، حفظ جایگاه سازمان ملل متحد از جمله دستاوردهایی بود که پوتین به آن اشاره کرد.
رئیسجمهور روسیه با اشاره به آنچه که اهمیت و قدرت گروه 8 نامید، حضور سران کشورهای هند، چین، برزیل، آفریقای جنوبی، مکزیک و رهبران سازمانهای بینالمللی در اجلاس سنت پترزبورگ را نشانه قدرت و دموکراسی در این گروه دانست که به ابتکار روسیه صورت گرفت.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
