شر تضعیف‌کنندگان دانشگاه آزاد را کم می‌کنیم

سعید ارکان‌زاده یزدی
گروه اجتماعی: اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس هیات امنای دانشگاه آزاد اسلامی قبل از ظهر پنجشنبه هفته گذشته به طور غیرمستقیم و در پاسخ به مخالفان دانشگاه آزاد، در آخرین جمله سخنرانی‌اش گفت: ان‌شاءالله بتوانیم شرارت‌هایی که می‌شود برای اینکه دانشگاه آزاد را تضعیف بکند، شرش را از سر دانشگاه کوتاه بکنیم.
او حرف‌های دیگری نیز برای مخالفان دانشگاه آزاد داشت: شاید بدترین خیانت مسوولان به کشورشان این باشد که راه تحصیل را بر مردم ببندند.
هاشمی رفسنجانی برای افتتاح بزرگترین کتابخانه دانشگاهی کشور به واحد نجف‌آباد دانشگاه آزاد رفته بود و در آنجا سخن می‌گفت. او 20 دقیقه سخنرانی کرد و در این مدت از عملکرد دانشگاه آزاد با قدرت دفاع کرد. هاشمی رفسنجانی در توصیف معنی‌داری از چگونگی تاسیس دانشگاه آزاد گفت: حمایت‌های مردم از دانشگاه آزاد زبان نیروهای تند انقلابی را بست و آنهایی که مخالف بودند سکوت کردند نه اینکه از مخالفت‌های دست برداشتند.
با اینکه اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس هیات امنای دانشگاه آزاد است، کمتر پیش می‌آید که در برنامه‌های افتتاحیه واحدهای این دانشگاه شرکت داشته باشد. با این حال روز پنجشنبه از صبح تا عصر در دانشگاه نجف‌آباد بود. او حتی از شب قبل وارد دانشگاه شده بود و فاطمه و مهدی، دختر و پسرش، نیز در این سفر همراهش بودند. سفر هاشمی رفسنجانی به نجف‌آباد کاملاً معنی‌دار تلقی می‌شود؛ حدود یک ماه پیش محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهوری در سفر استانی خود به استان تهران خطاب به شنوندگان یکی از سخنرانی‌هایش گفت که شهریه‌های دانشگاه آزاد زیاد است و اگر مدیران این دانشگاه شهریه‌ها را کم نکنند دست به یک اقدام انقلابی خواهد زد. وزیر علوم نیز به‌طور مرتب در جمع خبرنگاران از بالا بودن شهریه‌های دانشگاه آزاد انتقاد می‌کرد و می‌گفت که شهریه‌ها باید مطابق با فرمولی که وزارت علوم تعیین می‌کند کاهش داشته باشد. به‌تدریج گستره انتقادها از دانشگاه آزاد وسیع شد و کسان دیگری نیز به حلقه منتقدان پیوستند.
شورای عالی انقلاب فرهنگی که رئیس آن محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهوری و یکی از اعضای آن عبدالله جاسبی رئیس دانشگاه آزاد است. مصوبه‌یی را تصویب کرد که طبق آن شورای موسس دانشگاه آزاد باید از 6 نفر به 9 نفر افزایش یابد. دانشگاه آزاد به‌طور غیررسمی به این مصوبه اعتراض کرد و چند خبرگزاری نیز خبر دادند که به مصوبات شورای انقلاب فرهنگی عمل نخواهد شد. در این میان خبر تصویب قانونی برای محدود شدن زمان ریاست در دانشگاه آزاد به گوش رسید. با این همه تندترین انتقادها به دانشگاه آزاد از سوی روزنامه ایران که ارگان رسمی دولت محمود احمدی‌نژاد است، انجام شد. در این گزارش که در صفحه اول روزنامه ایران چاپ شده بود، اعلام شد که هیات موسس این دانشگاه در طول 19 سال گذشته تنها دو جلسه تشکیل داده است و واحدهای این دانشگاه مجوز وزارت علوم را کسب نکرده‌اند و تلویحاً اعلام شده بود که جاسبی به‌طور غیرقانونی ریاست این دانشگاه را به عهده داشته و کار در این گزارش به تخلفات مالی و معتبر نبودن ترازنامه‌های مالی دانشگاه آزاد هم کشیده بود.
شهریار مشیری نماینده مجلس فردای آن روز هدف اصلی روزنامه ایران را نه عبدالله جاسبی که اکبر هاشمی رفسنجانی می‌دانست. هاشمی رفسنجانی اولین بار ایده تاسیس دانشگاهی غیردولتی را در نمازجمعه تهران در سال 61 داده بود و اکنون رئیس هیات امنای دانشگاه آزاد نیز هست. مشیری عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس گفت: چون آقای جاسبی جزء طیف سیاسی آقای هاشمی رفسنجانی است، تمام مخالفان هاشمی رفسنجانی قصد دارند دانشگاه آزاد را که ویترین لوکس کارهای رفسنجانی است، تخریب کنند و در اصل هدف‌شان تخطئه کردن خدمات هاشمی رفسنجانی است.
ورود دانشگاه آزاد به صنعت
هاشمی رفسنجانی روز پنجشنبه هفته گذشته نه‌تنها از عملکرد دانشگاه آزاد دفاع کرد که حتی گفت این دانشگاه باید کار خود را گسترش بدهد و به سوی سرمایه‌گذاری بر کارهای صنعتی هم حرکت کند: «ما کارهای بزرگی داریم که بکنیم. کارهای بزرگی هست که دانشگاه‌های کوچک نمی‌توانند انجام بدهند و دانشگاه‌های دولتی هم در ظرفیت خودشان انجام می‌دهند. دانشگاه آزاد می‌تواند روی کارهای مهم تحقیقاتی کشور یا یک صنعتی که کسی نمی‌تواند وارد کشور کند، سرمایه‌گذاری کند. من فکر می‌کنم اگر این کار انجام شود از سراسر دنیا بسیار سرمایه جذب می‌کند. بانک‌های دنیا می‌دانند کجا سرمایه‌گذاری کنند. ما در هیات امنا در چند ماه آینده پایه این کار را خواهیم گذاشت. سرمایه‌های سرگردان هزار میلیاردی در دنیا خوابیده است. فقط یک بستر مناسب می‌خواهد و چه بستری بهتر از بستر علم و فن و تحقیق و صنعت که پشتوانه‌اش هم یک دانشگاهی مثل دانشگاه آزاد اسلامی باشد. این می‌تواند درآمد پایان‌ناپذیری برای کشور و دانشگاه باشد.» اکبر هاشمی رفسنجانی برای افتتاح کتابخانه دانشگاه آزاد نجف‌آباد به مراسم افتتاحیه آمده بود. این کتابخانه‌ بزرگ‌ترین کتابخانه دانشگاهی کشور است و 35 هزار مترمربع زیربنا دارد و می‌تواند 5 میلیون جلد کتاب را در خود جای دهد.
ساختمان 7 طبقه کتابخانه با 5 میلیارد تومان اعتبار در 5 سال ساخته شده است. این کتابخانه به شبکه کتابخانه دیجیتالی کشور نیز متصل است. هاشمی رفسنجانی ساعت 8 و 30 دقیقه صبح پنجشنبه با کنار زدن پرده لوح یادبود کتابخانه بازدید از کتابخانه‌یی را که دیشب در آن استراحت کرده و خوابیده بود شروع کرد. کار بازدید از طبقات کتابخانه تا 11 و 30 دقیقه صبح طول کشید و نوبت به سخنرانی هاشمی رفسنجانی رسید. البته کتابخانه هنوز به طور کامل قابل بهره‌برداری نبود. طبقه سوم کتابخانه کاملاً خالی بود و بسیاری از کتاب‌های بخش مخزن کتاب‌های فارسی نیز هنوز طبقه‌بندی و شماره‌گذاری نشده بودند.
دادن فرش خانه برای تحصیل
اکبر هاشمی رفسنجانی در سخنرانی خود حرف دل و تجربه بسیاری از مردم ایران را به زبان آورد. او با تشریح وضعیت آموزشی اول انقلاب گفته که در آن زمان مردم ما حاضر بودند فرش خانه‌شان را بدهند تا بچه‌هایشان بتوانند درس بخوانند. او گفت: «شروع کار دانشگاه خودش در آن موقع یک جهاد و فقط متکی به تشخیص نیازها بود. آقایان خودشان یادشان هست که در دهه اول انقلاب کار غیردولتی کردن تقریباً یک نوع کفر و برگشت از انقلاب تلقی می‌شد. همه چیز را دولت باید اداره می‌کرد و حتی مدارس غیردولتی و غیرانتفاعی را گرفته بودند. اینکه انسان در آن زمان بیاید بحث دانشگاه آزاد غیردولتی را مطرح کند حقیقتاً می‌توانست یک ریسک بزرگ باشد.»
رئیس هیات امنای دانشگاه آزاد که بر حاکم بودن اصل محکم عرضه و تقاضا در همه زندگی انسان‌ها در همه تاریخ تاکید می‌کرد، گفت: «محاسبه روشنی بود، در ایران تقاضای تحصیل بسیار بالا بود و امکانات تحصیل یک‌دهم آن را هم نمی‌توانست برای تحصیلات عالیه فراهم کند. دو راه بیشتر وجود نداشت یا جوانان دیپلم بیکار باشند که برای کشور یک مصیبت بود شاید بدترین عنوان الان برای جوانان ما دیپلم بیکار باشد. این‌طوری جوانان فرسوده و افسرده می‌شوند و افسردگی زندگی‌شان را از پا درمی‌آورد و خانواده و جامعه هم آسیب می‌بینند. راه دوم این بود که بروند به خارج و رفتن به خارج هم برای تعداد کمی از این خانواده‌ها مقدور بود. آنهایی هم که به خارج می‌رفتند چون در کنکور سراسری پذیرفته نشده بودند معمولاً جذب دانشگاه‌های بنجل خارجی می‌شدند و از همین‌ها هم خیلی‌هایشان برنمی‌گشتند.»
هاشمی رفسنجانی گفت: «این دانشگاه هیچ هزینه‌یی برای دولت نداشت بلکه درآمد هم داشت.»
این سخنش به‌گونه‌یی در جواب منتقدانی بود که می‌گفتند دانشگاه آزاد امکانات دولتی را گرفته و حالا حسابش را پس نمی‌دهد. هاشمی رفسنجانی ادامه داد: «ما الان سالیانه مبالغ زیادی به دولت مالیات می‌دهیم. چه افتخاری بالاتر از این همه اشتغالی که می‌بینید که کمترین آن تعداد پرسنل و بیشترین‌اش بخش عمرانی عظیمی است که اغلب هم در شهرهای کوچک انجام شده است. اما مساله عمده اینها نیست، مساله اصلی محصولات علمی این دانشگاه است.»
عبدالله جاسبی همیشه می‌گوید دانشگاه آزاد کار خود را از سال 1361 با یک ساختمان در خیابان اسکندری شروع کرده و اکنون بیش از 350 واحد و مرکز آموزشی دارد. هاشمی رفسنجانی در توضیح به وجود آمدن چنین ابعاد وسیعی در دانشگاه آزاد گفت: «نوعاً این واحدهایی که می‌بینید با درخواست مردم محل تاسیس شده است. ما همین الان ده‌ها درخواست در هیات امنا داریم. امام جمعه شهر، نماینده شهر، فرماندار شهر، فرمانده سپاه شهر و همه شخصیت‌ها تقاضا می‌کنند و مردم خودشان زمین و ساختمان در اختیار می‌گذارند که کار واحد دانشگاه آزاد آنجا شروع شود. دانشگاه نمی‌خواهد این‌قدر توسعه بدهد اما شما نمی‌دانید ما چقدر فشار داریم. می‌آیند و می‌گویند که حتماً وادی را اینجا تاسیس کنیم.»
دکتر بیکار بهتر از دیپلم بیکار است
«گاهی بعضی‌ها می‌آیند و می‌گویند دیپلم بیکار در دانشگاه آزاد می‌شود لیسانس بیکار. اولاً اگر این‌طور هم بشود لیسانس بیکار بهتر از دیپلم بیکار و دکتر بیکار بهتر از لیسانس بیکار است. چون او علم و شخصیت و قدرت علمی‌یی دارد که خودش کار ایجاد می‌کند. این انسان‌ها زاینده و سازنده هستند. ما مردم را باسواد بکنیم آنها خودشان راه خودشان را پیدا می‌کنند. مردم اگر آزاد باشند دل ذره را می‌شکافند و از آن نور می‌گیرند. شاید بدترین خیانت مسئولان به کشورشان این باشد که راه تحصیل را بر مردم ببندند.»
نبود کیفیت آموزشی در دانشگاه آزاد همیشه یکی از بزرگ‌ترین انتقادهایی بوده است که مردم و تحصیل‌کردگان به دانشگاه داشته‌اند. هاشمی رفسنجانی جملات بالا را در پاسخ به این منتقدان می‌گفت. او در جلسه افتتاحیه کتابخانه واحد نجف‌آباد دانشگاه آزاد مخالفان دانشگاه آزاد را مخالفان با تحصیل مردم دانست.
او از تاسیس دانشگاه آزاد نیز می‌گفت: «در آن زمان در شرایطی که ما محاسباتمان را خدمت امام عرضه کردیم، امام خیلی زود گرفتند. ایشان خیلی تیزهوش بودند. گفتند بروید و انجام بدهید. معمولاً ایشان برای کارهای معمولی پول نمی‌دادند. یک میلیون تومان هم پول دادند که برکت کیسه دانشگاه باشد. چند بار هم حمایت کردند. همان حمایت‌های امام زبان نیروهای تند انقلابی را بست و آنهایی که مخالف بودند سکوت کردند نه اینکه از مخالفت خود دست برداشتند. ما در تصمیمات شورای انقلاب و در جاهای دیگر با مخالفت‌های واقعی مواجه بودیم. همین‌ها اذیت می‌کردند. اما دیگر چون امام گفته بودند، روی حرف امام حرف نزدند چون همه نسبت به امام خاضع بودند. خوب کار با مجاهدت‌های زیادی تا اینجا پیش رفت که من امروز توی این مجتمع فرهنگی شما چیزهای عجیب و غریبی دیدم.»
پیش از اینکه هاشمی رفسنجانی سخنرانی کند رئیس واحد نجف‌آباد دانشگاه آزاد، امام جمعه شهر، رئیس منطقه 4 دانشگاه آزاد، نماینده نهاد رهبری در دانشگاه‌های آزاد استان اصفهان و جاسبی رئیس دانشگاه آزاد سخن گفتند. نماینده رهبری در سخنان خود می‌گفت که سال‌ها بود انتظار داشتیم «پدر مهربان» دانشگاه آزاد به نجف‌آباد بیاید. عبدالله جاسبی در طول 10 دقیقه آمار مفصلی از موفقیت‌های دانشگاه آزاد را خواند. شاید او نیز می‌خواست با آمار و ارقام پاسخ منتقدان را بدهد. او گفته بود که در طول 24 سال فعالیت دانشگاه آزاد سه میلیون و 200 هزار نفر در دانشگاه آزاد تحصیل می‌کنند یا از آن فارغ‌التحصیل شده‌اند. هاشمی رفسنجانی نیز درباره همین آمار در ابتدای سخنان خود گفت: «این کار کوچکی نیست که خیلی آسان بگوییم بیش از سه میلیون فارغ‌التحصیل و دانشجو در یک دانشگاه داشته‌ایم. این عدد در گذشته‌ها شنیدنش به گوش انسان‌ها سنگینی می‌کرد و حالا شنیدنش مقدور شده است.»
هاشمی رفسنجانی درباره نقش خود درباره موفقیت‌های دانشگاه آزاد نیز می‌گفت: «بنده به عنوان یکی از کسانی که در این کار شریک بوده‌ام حقیقتاً باید سجده شکر کنم که این اتفاق مهم در تاریخ ایران و ایران اسلامی رخ داد و من نمی‌توانم مدعی باشم که اینها فقط تراوش فکر چند نفر بوده، اینها واقعاً امداد الهی و لطف خداوندی است. اظهاراتی که نسبت به بنده شد مبالغه‌آمیز بود. بنده نمی‌گویم که سهمی نداشتم اما سهم چندانی نداشتم. ولی به‌هرحال هستم.» او درباره دلیل پیشرفت علمی دانشگاه آزاد هم گفت: «در جایی که پروبال انسان‌ها را نبندند، میدان بدهند به انسان‌ها، بگذارند که آنها با استعداد و با ظرفیت خودشان کار بکنند و توقعی هم از دیگران نداشته باشند کار بزرگی می‌شود کرد. اگر در دانشگاه آزاد این توفیق به دست آمده به همین دلایل بوده است. محققان را محدود نمی‌کردند، هرکس ابتکاری داشت میدانش باز بود.