اسرار یک صندوق

گروه اقتصاد: عدد و رقم، ابزار کار اقتصاددان، دولتمرد اقتصادی و فعال اقتصاد است. کمتر اتفاق می‌افتد در بیان اتفاقات اقتصادی یک اقتصاددان، مدیر اقتصادی یا فعال در حوزه اقتصاد صرفا به ادبیاتی مبهم بدون ارائه شاخص، عدد و رقم بسنده‌کند، اما ظاهرا دولت نهم و تیم اقتصادی این دولت چندان اعتقادی به این مهم ندارند. ‌نزدیک به دو سال است که کارشناسان مستقل، منتقدان اقتصادی دولت و مسوولان پیشین اقتصاد ایران به دنبال فهمیدن عدد و رقم شفاف و روشن مانده حساب ذخیره ارزی، درآمد نفتی دولت در دو سال و نیم گذشته و فرآیند ورود و خروج درآمدهای ارزی به این حساب هستند و حتی پرسش خود را در برنامه‌های زنده تلویزیونی و مناظره با مدیران اقتصادی دولت نهم نیز مطرح کرده‌اند، اما نتوانسته‌اند عدد مانده حساب ذخیره ارزی را دریابند.
دیروز نیز حسین صمصامی‌‌مزرعه‌آخوند، سرپرست وزارت اقتصاد درباره حساب ذخیره ارزی، به جای اعلام مانده حساب ذخیره ارزی که یک عدد چند میلیارد دلاری است، وضعیت این حساب را «در حد بسیار عالی» توصیف کرد. سرپرست وزارت اقتصاد با رد مسدود شدن دارایی‌های بانک صنعت و معدن از افزایش 50 درصدی موجودی حساب ذخیره ارزی خبر داد و درباره این حساب به این اظهارنظر بسنده‌کرد که، خوشبختانه موجودی حساب ذخیره ارزی در حد بسیار عالی است و نسبت به سال‌های قبل حدود 40 تا 50 درصد افزایش داشته است.
وی همچنین در پاسخ به این سوال که گفته می‌شود ایران ذخایر خارجی خود را به داخل منتقل کرده است، اظهار بی‌اطلاعی کرد. فهمیدن مانده حساب ذخیره ارزی از آن بابت اهمیت دوچندان یافته‌است که دولت نهم در سه سال گذشته با افزایش رویایی قیمت نفت در بازارهای جهانی به درآمدی افسانه‌ای دست‌یافته‌است که اجازه برداشت‌های مکرر از محل این حساب و حل مقطعی و آسان مشکلات مالی دولت را میسر ساخته است، ‌آن‌قدر که میزان برداشت از حساب، فرآیند برداشت و محل هزینه شدن درآمدهای نفتی در این مدت نه‌تنها برای منتقدان که حتی برای اصولگرایان همراه با دولت در مجلس نیز محل مناقشه و پرسش شده است.
چندی قبل نیز، خزانه‌دار کل کشور، فاطمی‌زاده اعلام کرده بود که در دو ماه ابتدای امسال هفت میلیارد دلار به حساب ذخیره ارزی واریز شده‌است. اما او نیز چیزی از مانده حساب و اینکه با واریز این هفت میلیارد دلار حساب ذخیره دارای چه حجمی از ذخایر ارزی است سخنی نگفت.
ضمن آنکه دولت در سه سال گذشته از اعلام درآمدهای ارزی سالانه خود، مصارف ارزی هر سال و به تبع آنها مانده حساب ذخیره ارزی و کارنامه کاری این حساب پرهیز داشته‌ ‌است. خزانه‌دار کل کشور افزود: بانک مرکزی مقداری از درآمدهای حاصل از صادرات نفت را تبدیل به ریال و به خزانه واریز کرده و بقیه در حدود هفت میلیارد دلار به حساب ذخیره واریز شده است. دولت تاکنون بارها اعلام کرده که از منابع صندوق ذخیره ارزی برای فعالیت‌های گوناگون استفاده کرده است. اما هیچگاه گزارش مستندی در مورد منابع باقیمانده در صندوق ارائه نکرده است. مدیران اقتصادی دولت اطلاحات نیز بارها به بررسی روند فعالیت‌های صندوق ذخیره ارزی پرداخته‌اند. آنان پیش‌بینی می‌کنند که منابع این صندوق در حداقلی‌ترین شکل خود قرار گرفته باشد. حتی گاهی عددی مانند هفت میلیارد دلار هم به عنوان میزان منابع باقیمانده در صندوق اعلام می‌شود. اما دولتمردان حاضر نیستند تا اطلاعات جدیدی در مورد منابع باقیمانده در صندوق ارائه دهند. روزگذشته نیز سرپرست وزارت امور اقتصادی و دارایی تنها به بیان دیدگاه‌های کلی خود در این مورد پرداخت و باز هم حاضر نشد آمار دقیقی در مورد صندوق ذخیره ارزی بیان کند.
این در حالی است که علی مرزوعی کارشناس اقتصادی در مورد ارزیابی‌های خود از منابع باقیمانده در صندوق چنین نظر می‌دهد: «درآمدهای نفتی: به یمن و مبارکی افزایش قیمت جهانی نفت، درآمدهای نفتی ایران در دوران ریاست‌جمهوری آقای احمدی‌نژاد (87- 84) نسبت به سه سال دوران ریاست‌جمهوری آقای خاتمی (78- 76) بیش از چهار برابر افزایش یافته است. میانگین قیمت هر بشکه نفت در دولت هفتم معادل 41/15 دلار و متوسط درآمد حاصله از فروش نفت در این سه سال معادل 14/14 میلیارد دلار جمعا 22/46 میلیارد دلار بوده است. در صورتی‌که متوسط فروش هر بشکه نفت در سه سال دولت نهم (دولت‌ آقای احمدی‌نژاد) معادل 29/61 دلار و میانگین درآمد حاصل از فروش نفت در این سه سال 69/64 میلیارد دلار جمعا 073/196 میلیارد دلار می‌باشد. (مأخذ: گزارش بانک مرکزی)یک خبرگزاری که در ارادتش به دولت نهم تردیدی نیست و آنچنان شیفته و واله دولت است با خبرسازی و بازی آماری در صدد رفع مظلومیت رسانه‌ای از عملکرد اقتصادی برآمده است! و در گزارشی عجیب و محاسبه‌ای غریب در صدد اثبات این گزاره برآمده که: «کمترین سهم دولت از درآمد نفتى در سال ۸۵ محقق شد» به طرزی باور نکردنی (و به تعبیر زنده‌یاد دکتر شریعتی مصداق کامل دفاع بد) میزان درآمد نفت و هزینه ارزی دولت خاتمی و دولت احمدی‌نژاد را از سال 1381 به اینطرف لو داده است! برپایه این گزارش:
سال 1381 درآمد نفت 22996 میلیون دلار، هزینه ارزی دولت 18259 میلیون دلار، سهم شرکت نفت 3641 و جمع هزینه دولت 21900میلیون دلار.
سال 1382 درآمد نفت 27355 میلیون دلار، هزینه ارزی دولت 21974 میلیون دلار، سهم شرکت نفت 4233 و جمع هزینه دولت 26207میلیون دلار.
سال 1383 درآمد نفت 36315 میلیون دلار، هزینه ارزی دولت 26920میلیون دلار، سهم شرکت نفت 6700 و جمع هزینه دولت33620 میلیون دلار.
سال 1384 درآمد نفت 48823 میلیون دلار، هزینه ارزی دولت 39126 میلیون دلار، سهم شرکت نفت 6575 و جمع هزینه دولت 45701میلیون دلار.
سال 1385 درآمد نفت 57636 میلیون دلار، هزینه ارزی دولت 42180میلیون دلار، سهم شرکت نفت 12000 و جمع هزینه دولت 54180میلیون دلار.
ملاحظه می‌شود که در دو سال 1384 و 1385 دولت نهم از درآمد نفتی 106459 میلیون دلار بر پایه ادعای این خبرگزاری شیفته دولت نهم، که حتما به همین دلیل باید حرفش درست باشد، به میزان 99881 میلیون دلار خرج کرده است که بیشتر از سه سال 81، 82 و83 دولت خاتمی یعنی 81727 میلیون دلار (از رقم 86666 میلیون دلار درآمد نفت در این سه سال) است و بازهم این خبرگزاری در صدد اثبات این گزاره و رفع مظلومیت از دولت نهم برآمده است که: «کمترین سهم دولت از درآمد نفتى در سال ۸۵ محقق شد» و واقعا مظلومیت بیشتر از این نمی‌شود این گزارش‌های مستند بانک مرکزی نشان می‌دهد که دولت نهم چندان در کار استفاده از منابع صندوق ذخیره ارزی نیست. شاید هم صرف درآمدهای نفتی برای واردات کالاهای مصرفی به اصلی‌ترین هدف دولت نهم بدل شده است.