آیا می‌دانید روس‌ها نیز درصدد سرنگونی کاسترو بودند

سرنگونی حکومت کاستروها در کوبا برای آمریکا، تبدیل به یک معضل دائمی شده است. از سال ۱۹۵۹ که کاسترو با سرنگونی رژیم «باتیستا» قدرت را در «هاوانا» به دست گرفت، تلاش ۱۰ رئیس جمهوری آمریکا (آیزنهاور، کندی، جانسون، نیکسون، فورد، کارتر، ریگان، بوش اول، کلینتون و بوش دوم) برای سرنگونی وی نتیجه ای نداشته است و کوبای کمونیست در ۹۰ مایلی خاک آمریکا، به یک دردسر دائمی برای کاخ سفید تبدیل شده است.
هدف مشترک توطئه های سیا و ک.گ.ب
خصومت دولت کمونیستی کوبا و آمریکا از سال ۱۹۵۹ برای همگان قابل تصور بود و کسانی که تحولات جهانی را پی گیری می کردند، کم و بیش، دلایل این دشمنی و عداوت را می دانستند، اما شاید کمتر کسی باور کند که اتحاد شوروی نیز در سالهای اولیه ظهور کاسترو در صدد سرنگونی دولت وی بود و دقیقاً همان زمانی که آمریکا در اوایل دهه ۶۰ در واقعه خلیج خوکها و سپس بحران موشکی کوبا بر دولت و هاوانا فشار وارد می کرد، رهبران ارشد کرملین و مسؤولان سازمان اطلاعات و امنیت شوروی یعنی ک.گ. ب نیز به طور مخفیانه در تدارک عملیات سرنگونی کاسترو بودند. هدف روسها از این اقدام، حذف کاسترو و ایجاد یک دولت کاملاً دست شانده در کوبا بود، اما هنگامی که عملیات مختلف ک.گ.ب برای سرنگونی کاسترو ناکام ماند، روسها تصمیم گرفتند کاسترو را تحمل کنند و تا آنجا که ممکن است مانع از افشا شدن اخبار و جزئیات مربوط به عملیات های خود علیه کاسترو شوند و در سطح جهانی، روابط کوبا و اتحاد شوروی را گرم و صمیمانه نشان دهند.
در واقع، ک.گ.ب در اوایل دهه ۶۰ سعی کرد فیدل کاسترو را نابود سازد و کوبا را مانند سایر کشورهای اروپای شرقی به صورت یکی از مستعمرات خود در آورد. اگرچه رژیمهای کوبا و اتحاد شوروی هر یک به علل مختلف تا زمان سقوط اتحاد شوروی می خواستند این قسمت از تاریخ را پنهان نگه دارند.
دلیل تلاش روسها برای سرنگونی کاسترو این بود که رهبران اتحاد شوروی از قدیم الایام از هر چیزی که قادر به کنترل آن نبودند، بیمناک بودند و نسبت به آن سوء ظن داشتند. به همین جهت، در سال ۱۹۶۱ از کاهش قدرت خود برای کنترل کردن کاسترو نگران شدند. به نظر کرملین، کاسترو شخصی ناپایدار، متلون المزاج و بی انضباط بود. از نظر مسکو عملیات چریکی بدون نتیجه در آمریکای لاتین و کوشش صدها هزار کوبایی برای فرار از رژیم او، به گونه ای بود که خروشچف سعی می کرد از آن بگریزد. به علاوه، از نظر کرملین، کاسترو اقتصاد کوبا را به نابودی می کشاند واز اجرای دستورات مسکو خودداری می کرد. به همین جهت، کرملین تصمیم گرفت کاسترو را سرنگون کند و یک کمونیست کهنه کار را که مطیع شوروی باشد، به جانشینی او انتخاب نماید.
در پاییز سال ۱۹۶۱ ، «بلوس روکا» یک کمونیست کهنه کار کوبایی از اتحاد شوروی به کوبا بازگشت و به این ترتیب، اولین کوشش مسکو جهت سرنگون کردن کاسترو آغاز شد.
کمونیست‌های طرفدار اتحاد شوروی به رهبری «سرگی ـ کوریاتسف» سفیر آن کشور سریعاً شروع به اقدام کاسترو را از سمت ریاست نهضت مهم کشاورزی برکنار کردند و در اوایل سال ۱۹۶۲ حتی جرأت آن را یافتند که علناً از وی انتقاد کنند.
اما تلاشهای اتحاد شوروی با اقدامات خود روسها خنثی شد. ک.گ.ب یک سیستم امنیتی داخلی مانند سیستمی که اتحاد شوروی براساس آن اداره می شد، برای کاسترو بوجود آورده بود و مخبرین آنها در تمام شهرها، کارخانه ها، مزارع و ادارات رخنه کرده بودند لذا سیستم مخبرین که هدیه ک.گ.ب بود به خوبی فعالیت می کرد و توطئه های مسکو علیه فیدل کاسترو و برادرش ـ رائول را بطور دقیق گزارش می داد.
در ۲۷ ماه مارس ۱۹۶۲ ، فیدل کاسترو بر پرده تلویزیون سراسری ظاهر شد وتوطئه گران را متهم کرد. وی در یک سخنرانی سه ساعته، اتحاد شوروی را متهم به ایجاد یک نوع سیستم کنترل شدید وتشکیل ارتش انقلابی بومی و تربیت شده کرد.
به دنبال این سخنرانی کاسترو، برادرش فورا حزب کمونیست طرفدار شوروی را که روسها امیدوار بودند بوسیله آن حکومت کنند، بر چید وتصفیه های دامنه داری انجام داد و بعضی از کمونیستهای کهنه کار مانند «آنیبال اسکالانته» راتبعید کرد وازکوریا وتسکف سفیر روسیه خواست که فوراً کوبا را ترک کند.
روسها که متحیر مانده بودند، قدرت خود را از دست دادند. کار ایجاد تأسیسات مخفی موشکهای اتمی آنها در کوبا خیلی پیش رفته بود و آنها به همکاری کاسترو احتیاج داشتند. لذا در صدد سازش با کوبا برآمدند و «الکساندر شیتوف» یکی از کارمندان با تجربه ک.گ.ب را که دوست نزدیک کاسترو بود به عنوان سفیر به کوبا فرستادند و سعی کردند با کمکهای خود در سرویس اطلاعاتی نوظهور کوبا باز نفوذ کنند.
ک.گ.ب با کمک کارمندان خود و تعداد معدودی کارمندان سرویس «اس.تی.بی» چکسلواکی ، اساس حرفه جاسوسی و اخلالگری را به سازمان اطلاعات و امنیت کوبا (دی.جی.آی) تعلیم داده بود. در سال ۱۹۶۳ ، ک.گ.ب شروع به آموزش کارمندان دی.جی.آی در مسکو کرد و به این ترتیب، مأمورانی را که لازم بود، از میان آنان استخدام کرد. تعداد معدودی از کارمندان ک.گ.ب که«نینو» خوانده می شدند (پسران مهاجرین اسپانیایی که در جنگ داخلی اسپانیا و در سالهای ۱۹۳۰ به شوروی رفته بودند ) خود را کوبایی معرفی کردند و به عضویت دی.جی.آی درآمدند . با وجود این . ک.گ.ب هنوز موفق نشده بود بطور کامل دی.جی.آی و کاسترو را تحت کنترل خود درآورد. بالاخره، جانشینان خروشچف اوضاع کوبا را مورد ارزیابی قرار دادند و کشفیات آنها حتی از کشفیاتی که در توطئه اولیه ضد کاسترو به دست آمده بود، ناامید کننده تر بود. وضع اقتصادی کوبا آشفته بود و شوروی به منظور بهبود این وضع روزانه یک میلیون دلار خرج می کرد. از دید مسکو، عملیات چریکی «چه گوارا» با اینکه وی را به صورت یک قهرمان رمانتیک درآورده بود، ولی موجب تحریک خصومتها علیه کمونیسم در آمریکای لاتین شده و به عملیات ک.گ.ب لطمه وارد کرده بود. کرملین می ترسید که یک اقدام ناصحیح و پیش بینی نشده کاسترو، اتحاد شوروی را به زد و خورد با آمریکا بکشاند، به همین جهت، کرملین مجدداً تصمیم به برکنار کردن کاسترو گرفت. این بار، عملیات بسیار مصممانه تر و عظیم تر از دفعه قبل بود.
رائول برادر کاسترو و معتبرترین منبع خبری درباره دومین توطئه شوروی در ۲۴ ژانویه ۱۹۶۸ در یک جلسه سری کمیته مرکزی حزب کمونیست کوبا، توطئه روسها علیه کاسترو را با شرح جزئیات آن فاش کرد. به هر یک از اعضای کمیته مرکزی حزب کمونیست کوبا، دفترچه ای که اسم هر عضو روی آن نوشته شده بود، داده شد. این دفترچه شامل فهرست فیلم ها، مدارک اظهارات، عکس ها و نوارهای ضبط شده بود و اتهامات علیه شوروی را ثابت می کرد. رائول اظهار داشت که رژیم کاسترو اولین فعالیت های توطئه گرانه اتحاد شوروی را در اواسط سال ۱۹۶۶ کشف کرد. این فعالیت ها نضج گرفته بودند و کوبایی های ضد کاسترو و طرفدار اتحاد شوروی در وزارت صنایع، روزنامه رسمی «گرانما» ، رادیو ، دانشگاه هاوانا، آکادمی و علوم صنایع میوه، ماهیگیری و سیگار ، دفاتر کمیته مرکزی حزب، وزارت کشور و حتی وزارت تحت کنترل رائول ـ یعنی وزارت نیروهای مسلح انقلابی ـ رخنه کرده بودند.
طبق اظهارات رائول، هدف اعلام شده این عملیات سری، برکنار کردن فیدل کاسترو برقراری یک رژیم کاملاً طرفدار اتحاد شوروی بود. وی به نقل گفته های یکی از توطئه گران دستگیر شده پرداخت که گفته بود «ما به خط مشی های شوروی نزدیک خواهیم شد. این گروه در جریانات خاورمیانه از موقعیت اتحاد شوروی دفاع و سیاست کشور را درباره سیاست همزیستی مسالمت آمیز نیز روشن خواهد کرد. این گروه اطمینان لازم را برای همبستگی شوروی، انقلاب ما و تمامی نهضت های انقلابی به مردم تلقین خواهد کرد و به آنها اطمینان خواهد داد که مسکو در مقابل امپریالیسم هرگز ما را تنها رها نخواهد کرد» اجرا کنندگان این توطئه کسانی جز همان کمونیست های کهنه کار که قبلاً نیز با کاسترو مقابله کرده بودند، نبودند. رائول اعلام کرد «آنیبال اسکلانته» که به وی اجازه بازگشت به کشور داده شده بود نیز جزو همین گروه است. رائول درباره نمایندگان اتحاد شوروی که با گروههای ضدکاسترو در تماس بودند، با خشم بیشتری سخن راند و تعداد زیادی از کارمندان ک.گ.پ را معرفی کرد که در میان این افراد نام «رودلف شلیاپنیکوف» دبیر سفارت شوروی، «میخائیل روی« کارمند خبرگزاری «نووستی»، «ا دیم لستوف» یک روزنامه نگار و تعدادی از کارشناسان «دی.بی.آی » در کا. گ.ب که رائول نام مستعار اسپانیولی برآنها نهاده بود، به چشم می خوردند. رائول گفت: دو نفر از کمونیست های کوبا با «روی« کارمند ک.گ.ب در گوشه خیابان «ودادو» در قسمت غربی ساحلی شهر هاوانا ملاقات کرده اند و مدتی با اتومبیل این روزنامه نویس روسی گردش کردند. رائول گفت: اگر شما بخواهید از شخصی سؤالات عادی بکنید، او رابه خانه دعوت می کنید و با او به خانه و یا اداره اش می روید اما چنانچه درفعالیتهای توطئه گرانه دخالت داشته باشید، آن وقت از همان روش قدیمی جمع آوری اطلاعات استفاده می کنید و در گوشه خیابان وعده ملاقات می گذارید و بعد سوار اتومبیل طرف شده مدتی طولانی و به طور آهسته اتومبیل می رانید. «مانوئل ـ پینیرو ولوسادا» که در آن موقع رئیس دی.بی. آی بود، اسکلانته را هنگام ملاقات با یکی از کارمندان عالیرتبه ک.گ.ب بازداشت کرد.
رائول از ملاقات دیگری که بین کمونیست های ضدکاسترو با یکی از کارمندان کا.گ.ب روی عرشه یک کشتی کوچک اتحاد شوروی صورت گرفته بود، سخن راند و گفت: یکی از این کمونیستها به کارمند کا.گ.ب گفته بود: «مشکل اینجا است که فیدل می خواهد کوبا مرکز جهان قرار بگیرد و شخص او اهمیتی بیش از مارکس کسب کند. توطئه گر دیگری گفته بود: «هیچکس نمی تواند فیدل را درک کند. او دیوانه است» چون کاسترو در نظر داشت که مجازات سختی برای توطئه گران منظور کند، رائول همه جزئیات را برای رهبران حزب فاش کرده بود.
اسکلانته که از سال ۱۹۳۲ یکی ازپیش قراولان حزب کمونیست کوبا بود، به ۱۵ سال زندان محکوم شد و ۳۴ نفراز کمونیستهای سرشناس دیگر نیز به ۲ تا ۱۲ سال زندان محکوم شدند. به دنبال این محکومیتها، کوباییهای دیگری که مظنون به عدم وفاداری به کاسترو بودند، مورد غضب قرارگرفتند و به این ترتیب، کاسترو و سیستم مؤثر جاسوسی او اتحاد شوروی را مغلوب کردند و روابط دو کشور از زمانی که کاسترو به قدرت رسیده بود، به پایین ترین حد خود تنزل یافت و در بهار سال ،۱۹۶۸ مسکو به طور ناگهانی کمک های نفتی خود را به کوبا قطع کرد.
به علت کمبود سوخت، کارخانه های قند و ماشین آلات از کار ایستادند و کشور دچار فلج اقتصادی شد. رائول که بسیار خشمگین شده بود، تصمیم گرفت یک سوم ذخیره نفتی ارتش را به اقتصاد غیرنظامی اختصاص دهد، ولی شوروی سایر کمکهای خود را نیز قطع کرد و در نتیجه، کارخانه های بیشتری بسته شد و کارگران مجبور شدند در مزارع به کار پردازند و کرملین که مدت های مدید انتظار کشیده بود رائول و فیدل را با فلج اقتصادی مواجه کند، وقتی به هدف خود رسید، معامله ای را به رائول و فیدل پیشنهاد کرد.
طبق این پیشنهاد، اتحاد شوروی حاضر شد کمک های خود را از سر بگیرد و جنس مواد خام خود را که به کوبا می فرستد بهتر کند . بر میزان صادرات ماشین آلات کشاورزی بیفزاید، محصولات بیشتری از کوبا خریداری کند و نیروگاه اتمی در اختیار کوبا قراردهد، مشروط بر آنکه کاسترو برای همیشه از هرگونه انتقاد علیه مسکو خودداری کند و اجازه دهد حداقل پنج هزار متخصص روسی وارد کوبا شوند و بر امور اقتصادی این کشور نظارت نمایند و دی جی آی نیز به طور کامل در اختیار کاگ ب قرار گیرد. به طور ضمنی، مهمترین تقاضای آنها این بود که از این پس، کاسترو باید هرچه به او گفته می شود، انجام دهد. کاسترو هم که خود را در برابر آمریکا تنها می دید، تسلیم شد.
لذا در آگوست سال۱۹۶۸ ، در حالی که رهبران کمونیست جهان از چین تا شیلی، اشغال چکسلواکی را مورد تقبیح قرار دادند، کاسترو بزرگترین دشمن امپریالیسم از این جریان طرفداری کرد و گفت: «اتحاد جماهیر شوروی کاملاً حق داشت که به نحوی از انحا از سقوط یک کشور سوسیالیستی جلوگیری به عمل آورد.»
رائول نیز در سال۱۹۷۰ در مصاحبه ای که خبرنگار «ایزوستیا» با وی انجام داد، چنین اظهار داشت: «ما در گذشته، درسهای خوبی آموخته ایم و حال بزرگ شده ایم و به همین جهت معتقدیم که در حال حاضر، امکانات بیشتری برای دوستی و همکاری بین کوبا و اتحاد جماهیر شوروی فراهم است.»