اقدامات اسرائیل از دریچه حقوق بشر

جان کیفنر / نیویورک تایمز
مناقشه 33 روزه حزب‌الله و ارتش اسرائیل در حالی به پایان رسید که از همان روزهای آغازین تهاجم هوایی ارتش اسرائیل به لبنان گروه‌ها و سازمان‌های بین المللی حقوق بشر‌، اعتراض گسترده‌ای نسبت به این عملیات ابراز داشته بودند. هدف قرار دادن مناطق غیرنظامی از سوی اسرائیل به عنوان مهمترین بخش این انتقادات مورد توجه قرار داشت. اکنون که با تصویب قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد، این تهاجم‌ها متوقف شده است، گروه‌های حقوق بشر بین‌المللی برای محکومیت اقدامات اسرائیل وارد صحنه شده‌اند. در همین راستا، سازمان عفو بین‌الملل با انتشار گزارشی، اسرائیل را «مرتکب جنایات جنگی در لبنان» شناخته و واکنش خشونت آمیز اسرائیل به اسارت دو سرباز اسرائیلی توسط حزب‌الله را به شدت محکوم کرده است.
بر اساس گزارش سازمان عفو بین‌الملل، « حملات کور» به تاسیسات زیربنایی و شهری در لبنان و نیز هدف قراردادن غیر نظامیان از سوی اسرائیل ، به عنوان مهمترین بخش این انتقادات مورد توجه قرار گرفته است. این گروه بین‌المللی حقوق بشر که در لندن مستقر است ، در گزارش خود به مواردی از نقض حقوق بشر اشاره کرده که به عنوان « جنایت جنگی» شناخته می‌شوند و باید به صورت « مسئولیت فردی» مورد تعقیب قرار گیرند. در این گزارش، برای توصیف عکس‌العمل خشونت‌بار اسرائیل در این مناقشه، از عبارت « حمله با مقیاس بسیار نامناسب»‌ و « همه گیر» استفاده شده است.
عفو بین‌الملل در عین حال اسرائیل را به استفاده از «بمباران هوایی تاسیسات زیر بنایی لبنان» به عنوان بخش مهمی از استراتژی نظامی خود متهم کرده و به موارد متعددی از با خاک یکسان شدن ساختمان‌ها و مناطق غیر نظامی در لبنان اشاره کرده است . هدف قرار گرفتن جاده‌ها ، پل‌ها و پمپ‌بنزین‌ها در شهرهای مختلف لبنان در همین راستا از سوی عفو بین‌الملل به عنوان شاهدی بر این سیاست اسرائیل معرفی شده است . این گروه بین‌المللی حقوق بشر در عین حال ممانعت و مانع تراشی اسرائیل در راه دسترسی اعضای صلیب سرخ و امداد رسانان بین‌المللی به مناطق آسیب دیده لبنان را بخشی دیگر از جنایت اسرائیل دانسته است شاهدی بر این سیاست اسرائیل معرفی شده است . این گروه بین‌المللی حقوق بشر در عین حال ممانعت و مانع تراشی اسرائیل در راه دسترسی اعضای صلیب سرخ و امداد‌رسانان بین‌المللی به مناطق آسیب دیده لبنان را بخشی دیگر از جنایت اسرائیل دانسته است اما مقامات اسرائیلی نیز به این گزارش واکنش شدیدی نشان داده‌اند.
«مارک رگف» سخنگوی وزارت امور خارجه اسرائیل در همین راستا ، ادعا کرده که اسرائیل اقدامی در خارج از چارچوب هنجارهای بین‌المللی انجام نداده و قوانین جنگ را نیز نقض نکرده است . این مقام اسرائیلی مدعی شده که حزب‌ا... در درجه اول با استفاده از مناطق غیر نظامی برای پرتاب راکت به اسرائیل ، قوانین جنگ را نقض کرده و مردم لبنان را درخطر حمله اسرائیل قرار داده است!
در گزارش عفو بین‌الملل با استناد به منابع متعدد آمده است که ارتش اسرائیل بیش از هفت هزار حمله هوایی را به مناطق مختلف لبنان صورت داده و تلفات این حملات نیز به 1183 نفر رسیده که اکثر آنها غیرنظامی و یک سوم آنها کودک بوده‌اند.
این گروه بین‌المللی حقوق بشر سپس با اشاره به اظهارات دان هالوتس فرمانده ستاد مشترک ارتش اسرائیل در آغاز مناقشه 33 روزه با حزب‌ا... در گزارش خود آورده است‌؛ وی تهدید کرده بود که اسرائیل قصد دارد لبنان را به بیست سال پیش برگرداند و به همین جهت ، یافتن نیت و مقاصد اسرائیل از هدف قراردادن مناطق غیرنظامی و تاسیسات زیر بنایی لبنان بخصوص در بیروت، کار دشواری نیست.
در همین حال ، مسئول برنامه توسعه سازمان ملل متحد نیز طی گزارشی اعلام کرده که حملات اسرائیل ، پیشرفت چند ساله اخیر لبنان را به کلی از بین برده و جنایتی علیه مردم این کشور به شمار می‌آید . ژان فابر ، سخنگوی سازمان ملل متحد در امور توسعه ، در همین راستا گفته است:
« اسرائیل باعث شد تلاش 15 ساله مردم لبنان ظرف یک ماه به کلی نابود شود.» اما در شرایط فعلی ، مساله بمب‌های باقی مانده و عمل نکرده در خاک لبنان به عنوان مهمترین تهدید علیه مردم لبنان مطرح می‌شود. در گزارش سازمان عفو بین‌الملل ، وجود بقایای بمب‌های خوشه‌ای و مواد منفجر نشده در شهرها و روستاهای لبنان به عنوان خطر بزرگی پیش روی مردم این کشور مورد توجه قرار گرفته و در عین حال، « تکمیتی گیلبرت » رئیس تیم مین یاب سازمان ملل متحد که در لبنان بسر می‌برد ، تاکید کرده که 170 بمب خوشه‌ای به جنوب لبنان اصابت کرده که خطر بزرگی برای مردم این منطقه است و تا کنون نیز حداقل پنج کودک به خاطر جابجا کردن و یا حرکت روی بمب‌های خوشه‌ای در لبنان جان خود را از دست داده‌اند.
در چندین مورد، سربازان لبنانی که در حال تلاش برای از کار انداختن راکت‌ها و مین‌های باقی مانده در لبنان بوده‌اند نیز جان خود را از دست داده‌اند . در چنین شرایطی که نفوذ و لابی شدید آمریکا مانع از اعمال فشار سازمان‌های بین‌المللی بر اسرائیل و سرپوش گذاشتن بر اقدامات تل آویو علیه مردم لبنان می‌شود ، این گزارش در خصوص نقض فاحش حقوق بشر توسط اسرائیل را می‌توان گامی مثبت به جلو دانست که شاید راه برخورد با اسرائیل را هموار کند.