حسن فتحی WWW.HassanFathi.Blogfa.Com
گروه بینالملل: با توجه به جنگهای قومی و قبیلهای و ناآرامیهای حاکم بر قاره سیاه به نظر نمیرسد آرامش پایدار و ثبات سیاسی به این قاره بازگشته و صلح بر روی کشورهای این منطقه سایه خود را بگسترد زیرا با برقراری صلح و ثبات در یک منطقه، اوضاع در منطقه دیگری بحرانی شده و جنگ و خونریزی سبب از دست رفتن جانها و جاری شدن خونها میشود.
استمرار این روند بزرگترین لطمه را به حکومتها وارد آورده و ثبات و پایداری آنها را به حداقل رسانده است. این وضعیت اختصاص به یک بخش از آفریقا ندارد بلکه در سرتاسر آن از شمال مسلماننشین تا جنوب سیاه که چند سال قبل از سلطه نژادپرستان سفید و آپارتاید رهایی یافته اختلافات و درگیریها وجود داشته و ثبات حکومتها را با خطر مواجه ساخته است.
آفریقا سالهاست از معضل و مشکل بزرگی به نام استبداد و دیکتاتوری رنج میبرد. اگر نگاهی دقیق و کاوشگرانه به مشکلات این قاره بیندازیم و آن را ریشهیابی کنیم این واقعیت آشکار خواهد شد که استبداد و دیکتاتوری، مادر و زیربنای اکثر اختلافات و بحرانهایی است که در این قاره وجود دارد.
این مساله به شکلگیری اختلافات سیاسی و قومی و قبیلهای منجر شده و یا کشورها را در مسیر تجزیه و جنگ داخلی قرار داده و در نهایت به ایجاد شکاف میان مردم یک سرزمین انجامیده است.
در صورتی که اگر استبداد و دیکتاتوری جای خود را به دموکراسی و مردمسالاری بدهد روابط سالم و انسانی بر کشورها و ملتها در قاره سیاه حاکم شده و جای روابط ناسالم و تبعیضآمیز را خواهد گرفت ولی از آنجا که مستبدها و دیکتاتورها حاضر نیستند حاکمیت و قدرت ملتها و تودهها را به رسمیت بشناسند نه تنها تن به مردمسالاری و دموکراسی نمیدهند بلکه با نفی آن سعی میکنند اختلافافکنی کرده و ملتها را به زنجیر بکشند.
در این رابطه میتوان به وضعیتی که در کنیا حاکم است اشاره کرد که به مرگ صدها نفر انجامیده است.
اختلافاتی که میتواند این کشور آفریقایی را به سوی جنگ داخلی مرگبار سوق دهد زمانی شدت گرفت که در جریانات انتخابات ریاست جمهوری 27 دسامبر (6 دی ماه) موای کیباکی رییسجمهوری کنیا متهم به تقلب و سوء استفاده شد. در این رابطه حتی وزیر امور خارجه فرانسه صراحتاً اعلام کرد در انتخابات ریاست جمهوری کنیا که به بروز موجی از خشونت و درگیریهای سیاسی و قومی در این کشور دامن زده تقلب شده است.
در حالی که خانم رایس وزیر خارجه آمریکا در تماسهای تلفنی با کیباکی رییسجمهوری و اودینگا رقیب او آنها را به تلاش همزمان برای یافتن یک راه حل سیاسی جهت پایان دادن به بحران فرا خوانده است. اتحادیه اروپا نیز خواستار خویشتنداری طرفهای ذینفع میشود و رییسجمهوری کنیا میگوید در صورت برقراری آرامش حاضر به گفتوگو با مخالفین است.
ولی شواهد امر نشان از این واقعیت دارد که به این سادگیها نمیتوان در کنیا صلح و آرامش برقرار کرده و به اختلافات پایان داد. یکی از مشکلات اصلی در قاره سیاه نظام قبیلهای است که سبب گردیده چالش بین قبایل به جنگهای خونینی منجر شود در این رابطه باید به جنگهای قبایل توتسی و هوتو در رواندا و بروندی اشاره کرد که به مرگ هزاران نفر انجامید. این وضعیت در کنیا نیز در حال وقوع است.
در کنیا دو قبیلهی بزرگ کیکویو و لو وجود دارند که در درگیریهای اخیر نقش داشتند زیرا کیباکی رییسجمهوری وابسته به قبیله کیکویو و اودینگا رقیبش از قبیله «لو» است.
اختلافات و درگیریها به اندازهای شدت گرفت که مقامات سازمان ملل نسبت به گسترش بحران انسانی هشدار دادند.
مشکلی که در کنیا به وجود آمده به دلیل نقش و حضور قبایل به یک بحران سراسری تبدیل شده و بیم آن میرود دامنهی آن به کشورهایی که دو قبیله متخاصم در آن زندگی میکنند نیز کشیده شود که در آن صورت پای همسایهها نیز ناگزیر به بحران کنیا کشیده خواهد شد به همین دلیل جامعه جهانی تلاش میکند از طریق مذاکره طرفین، بحران مهار شده و دامنه درگیریها گسترش نیابد.
به گونهای که وزرای خارجه آمریکا و انگلیس در بیانیه مشترکی متعهد میشوند از تلاشهای دیپلماتیک و سیاسی برای حل و فصل مسالمتآمیز بحران حمایت کنند. آنها با بیان این که وقایع اخیر کنیا ساحل شرقی آفریقا را تحت تاثیر قرار داده تصریح میکنند اولویت فوری، در خواست از رهبران سیاسی برای توقف خشونتها توسط هوادارانشان و برقراری روند سیاسی و قانونی جامع است که بتواند آیندهای صلحآمیز و متحد برای کنیا رقم بزند.
جالب توجه است که با تشدید اختلافات قومی و قبیلهای که در گزارش و بیانیه وزرای خارجه انگلیس و آمریکا نیز مورد تاکید قرار گرفته کیباکی رییس جمهوری، رقیبش اودینگا را به تلاش برای پاکسازی نژادی و قومی متهم و او را مسئول درگیریهای قومی در کنیا میداند.
زمانی که ناظران اتحادیه اروپا از تایید صحت انتخابات خودداری کردند مشخص بود که رقیب آرام ننشسته و دست به فعالیت خواهد زد.
درگیریهای قومی به فرار مردم از خانه و کاشانه و اسکان موقت در اردوگاهها منجر شده به گونهای که در گزارشها آمده بود در غرب کنیا که وخیمترین شرایط را دارد تقریباً تمامی آوارگان گرسنهاند و چندین کودک از بیسرپناهی جان خود را از دست دادهاند. در این ارتباط برنامه جهانی غذای سازمان ملل اعلام کرده در تلاش است به 100 هزار نفر از گرسنگانی که مجبور به ترک خانههای خود در دره ویفت شدهاند غذا برساند. کمیته صلیب سرخ جهانی نیز درخواست بیش از 7 میلیون پوند کمک فوری کرده است. کنیا از زمان استقلال در سال 1963 با مشکلات مربوط به اختلافات قومی دست و پنجه نرم کرده به طوری که دست کم 30 نفر در یک کلیسا زنده زنده در آتش سوزانده شدند.
کارشناسان حقوق بشر مستقل سازمان ملل در بیانیهای در این ارتباط عنوان کردند گزارشها حاکی از نفرت نژادی و افزایش اختلافات بین گروههای قومی در کنیا، به شدت نگرانکننده و هشداردهنده است.
حزب نهضت دموکراتیک نارنجی که مخالف دولت است 4 پیش شرط را برای حل بنبست سیاسی فعلی اعلام کرد که عبارت بودند از:
1- کنارهگیری کیباکی رییسجمهوری از قدرت
2- تعیین یک هیات بینالمللی برای رسیدگی به اختلافات و درگیریها
3- تشکیل دولت موقت برای نظارت بر انتخابات
4- برگزاری انتخابات مجدد طی مدت 3 ماه
اختلافات قومی که شدت گرفته میتواند این کشور را دو پاره کرده و اختلافات را عمیقتر سازد.
کیباکی که از حمایت بزرگترین گروه قومی برخوردار است همان گونه که عنوان شد در مقابل گروه قومی «لو» قرار گرفته ولی از آنجا که گروه «کالنجین» نیز که خواستار خودمختاری بیشتر است به لوها پیوسته جبهه آنها تقویت شده است.
در این حال تلاشهای بسیاری صورت میگیرد تا مانع گسترش اختلافات شود. کیباکی برای جلوگیری از این مساله اقدام به ممنوعیت کلیه تجمعها و تظاهرات مخالفین نموده اما اودینگا رهبر مخالفان با نادیده گرفتن تمامی ممنوعیتها هوادارانش را به ابراز مخالفت فرا خوانده است.
بان کی مون دبیر کل سازمان ملل معتقد است احتمال افزایش خونریزیها در کنیا هم چنان بالا است مگر این که بحران سیاسی این کشور به سرعت حل شود.
وزیر خارجه فرانسه میگوید باید به تلاشهای میانجیگرانه در کنیا امید بست. وی از رهبران دو طرف میخواهد منطقی عمل کرده و به خشونتها و اختلافاتشان پایان دهند.
تحلیلگران و کارشناسان امور آفریقا بر این باور هستند که درگیریهای قومی به وجهه کنیا به عنوان نماد ثبات در منطقه ناآرام شرق آفریقا و بزرگترین اقتصاد این منطقه لطمه زده است. در این شرایط به پایان درگیریها که در سایهی ادامه اختلافات شدت گرفته و به مرگ صدها و آوارگی هزاران نفر منجر شده نمیتوان امیدوار بود. دو طرف برخواستههایشان که در ضدیت با هم است تاکید ورزیده و تمایلی به پذیرش پیامهای صلحجویانه نشان نمیدهند. مخالفان میگویند، راهکار مناسب، توافقی انتقالی است که در جریان آن زمینهسازی جدی برای برگزاری انتخابات جدید ریاست جمهوری براساس اصول و مبانی شفاف و دموکراتیک برگزار شود. اما سخنگوی دولت درخواست جناح مقابل را رد کرده و پاسخ میدهد دولت به باجخواهی تن نخواهد داد و باید از خشونت به عنوان ابزار باجخواهی دست کشید.
تایید ناسالم بودن انتخابات از سوی اتحادیه اروپا اوضاع را آشفتهتر ساخته و در حالی که اختلافات استمرار دارد جامعه جهانی در تلاش است از هر طریق ممکن صلح و آرامش را به کنیا باز گرداند. دلیل آن نیز جایگاه مهم و استراتژیک این کشور است در غیر این صورت باید شاهد یک سری درگیریها و اختلافات خونین در این بخش از قاره سیاه باشیم.