بیرون از اتاق شیشه‌ای

توزیع نامتعادل منابع و امکانات از جمله مسائلی است که کشور ما همواره با آن روبه‌رو بوده است. احمدی‌نژاد از آغاز تبلیغات ریاست جمهوری توجه خود را به محرومان و رسیدگی به وضعیت آنان معطوف ساخته و پیوسته بر این موضوع تاکید کرده است. در مدت سپری شده از عمر دولت، رئیس‌جمهور همراه کابینه خود به تمامی استان‌های کشور سفر کرده و در مجموع رضایت نسبی و حمایت افکار عمومی را به دست آورده است. در آغاز دور دوم سفرهای استانی، برخی پیامدهای این سفرها را از نظر می گذرانیم:

1- عمده‌ترین مزیت چنین سفرهایی این است که مسئولان از نزدیک در جریان مشکلات استان‌ها قرار می‌گیرند و بدون واسطه با مردم و نمایندگان آنها تماس برقرار می‌کنند و دولت از تمرکز‌گرایی فاصله می‌گیرد و مسیر تحقق عدالت در توزیع اعتبارات بین استان‌های کشور را هموار می‌کند.

2- رئیس‌جمهور و هیات دولت در دور اول سفرها به تمامی 30 استان کشور مسافرت کرده و با حضور در جمع مردم 336 شهرستان از نزدیک ظرفیت‌ها و مشکلات مناطق مختلف را بررسی و با واقعیت‌های نهفته در جامعه آشنایی بیشتری پیدا کرده است. شنیدن مستقیم مسائل و پیشنهادها از زبان مردم و مسئولان میانه دولت باعث ایجاد نشاط و تحرک عملی در نهادها و دستگاه‌های مختلف شده و ما حصل سفرهای 30 گانه دور اول 6 هزار مصوبه بوده که بسیاری از آنها اجرا، تعدادی در دست اجرا و برخی درحال طراحی و برنامه‌ریزی است.

3- بررسی آمارهای منتشر شده نشان می‌دهد مردم در سفرهای استانی بیش از 8 میلیون و 80 هزار نامه به رئیس‌جمهور نوشته‌اند که حدود 8 میلیون از آنها پاسخ دریافت نکرده‌اند.

4- تواضع دولتمردان نسبت به مردم و فراگیری سفرهای هیات دولت به استان‌ها به عنوان الگویی فراموش‌نشدنی در تاریخ کشور ماندگار خواهد شد و این اقدام الگو و نمونه مناسبی برای دیگر دولتها خواهد بود تا فارغ از تشریفات بی‌ثمر به رتق و فتق امورد پرداخته و از طرفی مردم با انجام این سفرها و تداوم آن امیدوار شوند که مسئولان به فکر آنها هستند و راهکارهای رفع مشکلات آنها را جستجو می‌کنند.

5- اعضای هیات دولت با حضور در شهرهای مختلف، مشکلات را از نزدیک لمس می‌کنند و می‌توانند بهترین و سریع‌ترین راهکار را برای رفع معضلات ارائه کنند؛ هر چند امکان رفع همه مشکلات در کوتاه‌مدت وجود ندارد، ولی مردم متوجه خواهند شد که چه کارهایی را می‌توان با سرعت انجام داد و چه مواردی نیاز به تامل بیشتر دارد. حل گام به گام مشکلات و محرومیت‌ها از استان‌ها و قرار دادن این مشکلات در دستور کار دولت از اهمیت زیادی برای قوه‌مجریه و مردم برخوردار است.

6- دولت تلاش کرده است طی سفر به استان‌ها ضمن اطلاع از طرحهای باقی‌مانده دولتهای پیشین، اقدامات خود را برای اتمام آنها با توجه به این که برخی از این طرحها راهبردی و ملی هستند ساماندهی کند، بعلاوه این سفرها عاملی برای محک زدن توانمندی‌ها، شایستگی‌ها و کارآمدی مدیران استانی دولت توسط وزراء و شخص رئیس‌جمهور بوده است.

7- تصمیمات متعاقب سفرهای استانی که در هیات دولت گرفته می‌شود بر اساس مشاهده عینی مشکلات، نیازها و مطالبات واقعی و محسوس مردم اتخاذ می‌شود که سمت و سوی آنها محرومیت‌زدایی از کشور و توازن در توزیع اعتبارات است و توجه به نقاط محروم در نتیجه این سفرها مانع مهاجرت به کلانشهرها خواهد شد.

8- بالا رفتن سطح مشارکت عمومی، اعتمادسازی متقابل میان دولت و مردم، افزایش سطح حمایت و پشتیبانی مردم از دولت در دراز مدت و همسویی و همگامی آنها با سیاست‌های دولت از نتایج بارز و محاسن این سفرهاست و بدیهی است توجه به نیازهای واقعی و روزمره مردم، عامل اصلی مشارکت سیاسی آنها و تقویت مقبولیت نظام نزد افکار عمومی و در نهایت کسب رضایت‌مندی شهروندان جامعه است.

9- مصوبات استانی دولت که متعاقب برگزاری جلسات متعدد کارشناسی و طرح و بررسی آنها در شورای اداری استان‌ها و شهرستان‌ها با حضور نمایندگان مجلس شورای اسلامی اتخاذ شده است پیش از طرح در جلسات هیات دولت در اختیار هیات تطبیق مصوبات با قوانین قرار می گیرد تا در صورت مخالفت با قانون کنار گذاشته شود.

10- از جمله مشکلات گذشته، نبود دیدگاه مشترک میان مسئولان و مردم بوده که با دیدارهای مردمی که در جریان سفرهای استانی انجام می شود این مشکل تا حد زیادی برطرف شده و باعث تقویت حس همبستگی ملی در مردم شده به نحوی که مردم مناطق محروم دریافته اند که در نگاه مسئولان نظام جمهوری اسلامی دارای ارزش و شان والایی هستند.

11- سفرهای استانی دولت موجب الگو شدن دولت ایران برای دیگر رهبران کشورهای اسلامی، عربی و همجوار ایران  که به بهانه نبود دموکراسی در آنها بشدت از سوی کشورهای غربی بخصوص ایالات‌متحده آمریکا تحت فشار قرار دارند، می‌شود، به نحوی که این روش مورد تقلید برخی حاکمان کشورهای عربی نظیر عربستان قرار گرفته و امیر عبدالله به مرور از مناطق مختلف آن کشور بازدید می‌کند.

12- با نگاهی به مصوبات هیات دولت در سفرهای استانی به خوبی ملاحظه می‌شود که رئیس‌جمهور به درستی دریافته است که عمیق‌ترین چالش در عدم توازن‌های ‌منطقه‌ای مقوله اشتغال است، بنابراین بیش از 75 درصد موضوعات مصوب در زمینه‌های سرمایه‌گذاری است. این سرمایه‌گذاری‌ها یا برای تکمیل و اتمام طرحهای متوقف و نیمه‌تمام یا برای طرحهای جدید زود بازده است که قاعدتا در زمان ساخت و ساز نوعی از اشتغال را در منطقه فراهم می‌آورد یا بعد در زمان بهره‌برداری از آن طرح، نوع دیگری از اشتغال در منطقه ایجاد می‌کند.

13- بیشتر مصوبات مربوط به سرمایه‌گذاری با توجه به رویکرد آنها در طرحهای عمرانی و حوزه‌های مختلف مربوط مورد تایید کارشناسان قرار گرفته است.

14- تمرکز زدایی، توسعه متوازن، اولویت‌بندی نیازهای هر استان متناسب با شرایط محیطی، اقتصادی‌، اجتماعی‌، سیاسی و فرهنگی‌، حذف تشریفات زاید در سفرهای مسئولان‌، رفع دغدغه‌های فراوان مسئولان استانی هنگام استقبال از بالاترین مقامات رسمی، کاهش شدید هزینه‌های حاشیه‌ای سفرهای معمول مسئولان و فواید فراوان دیگر از نتایج این سفرها بوده است.

برخی دغدغه‌ها و پیشنهادها در خصوص سفرهای استانی دولت

اصل رسیدگی به مناطق محروم بسیار مطلوب و مفید است، ولی باید مراقبت نمود تا خواسته و ناخواسته وعده های خارج از توان دولت داده نشود و به عبارتی واقعی کردن وعده‌ها، مطالبات و انتظارات مردم در شرایط فعلی محقق شود و رویکرد مصوبات سفرهای استانی در مقام اجرا باید به گونه‌ای هدایت شود تا به بازسازی زیر بنایی استان‌های مرحوم منجر شده و از پرداخت منابع مالی برای هزینه‌های جاری که بازدهی آن در حد درمان مقطعی مشکلات به موازات افزایش انتظارات است، خودداری شود.

به اعتقاد برخی کارشناسان، مصوبات استانی هیات دولت ناقض قوانینی مانند قانون محاسبات عمومی، قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت، برنامه چهارم و سند چشم‌انداز است، هر چند در بند 9 پیامدها به این دغدغه پاسخ داده شده است، ولی در دور دوم سفرها می‌توان مبتنی بر نقاط ضعف و قوت احصاء شده و بهره‌گیری از تجارب حاصله شبهه‌ها و شائبه‌های مطرح در این خصوص را به طور کامل پاسخ داد.

شیوه انتخاب و ترتیب سفرهای استانی هیات دولت، لزوم توجه بیشتر به نخبگان و دانشگاهیان حین سفرها، نبود تبلیغات مناسب و اطلاع‌رسانی کیفی در خصوص طرحهای عمرانی و ملی با وجود حجم زیاد تبلیغات از نظر کمی از جمله دغدغه‌های موجود است که انتظار می‌رود این مسائل در دور دوم سفرهای استانی مورد توجه لازم قرار گیرد و برنامه‌ریزی مناسبی برای رفع آن معمول شود.

خطرات امنیتی ناشی از سفر و حضور همزمان هیات دولت در یک استان و خطرات احتمالی ناشی از خرابکاری‌ها، نقص فنی هواپیماها و وسایل نقل و انتقال مسئولان در سفر باید مورد توجه طراحان و برنامه ریزان این سفرها قرار گیرد.

با عنایت به گذشت زمان از مصوبات دور اول، پیشنهاد می‌شود ضمن اجتناب از اتخاذ تصمیمات جدید جز در موارد ضرورت‌، در دور دوم سفرها نسبت به انجام جرح و تعدیل و اعمال اصلاحات در مصوباتی که به دلایل مختلف از قابلیت اجرایی لازم برخوردار نبوده تجدید‌نظر شود؛ بعلاوه ارزیابی عادلانه عملکرد مدیران استانی در خصوص میزان اجرایی‌کردن مصوبات دور اول و اتخاذ  تصمیمات منطقی و شایسته در خصوص مدیرانی که توان یا اراده خدمت به ملت را ندارند در دور دوم سفرها مدنظر قرار گیرد.‌