نا آرامیهای اخیر میانمار که از حدود سه هفته پیش با راهپیمایی راهبان بودایی (مانکها) و در اعتراض به افزایش بهای سوخت در این کشور آغاز و با پیوستن دیگر شهروندان میانماری ابعاد گستردهای به خود گرفت، بازتاب وسیع و واکنشهای مختلف جهانیان را به همراه داشت.
در این حوادث دخالت پلیس به بروز خشونت منجر شد که بر اساس آمارها 10 نفر کشته و 42 نفر دیگر زخمی و صدها نفر دستگیر شدند.
علت اصلی این نا آرامیها تصمیم ناگهانی دولت در ماه اوت برای دو برابر کردن قیمت بنزین بود که جرقه اصلی اعتراضها را روشن کرد. به دنبال این تصمیم، قیمت گازوئیل و گاز نیز افزایش قابل ملاحظهای یافت.
علاوه بر آن دخالت پلیس و بروز خشونت و هجمه سنگین و مداوم مقامات و رسانههای غربی که از سوی وزیر خارجه میانمار به فرصتطلبی سیاسی تعبیر شد، موجب آن گردید که نا آرامیها به تظاهرات سیاسی با هدف آزادی خانم آنگ سان سوچی مخالف اصلی دولت میانمار و رهبر جنبش مردمسالاری این کشور دنبال شده و حتی تغییر دولت نظامی فعلی نیز مطالبه شود.
سوچی، برنده جایزه صلح نوبل 18 سال پیش است که در حبس خانگی به سر میبرد. وی همواره مورد حمایت آمریکا و غرب بوده است. با نگاهی به تحولات اخیر این کشور چند رویداد از اهمیت ویژهای برخوردار بوده و حائز توجه است:
الف) حضور سیاسی راهبانبودایی در صحنه
بودیسم یک آیین غیرسیاسی و اخلاقی است و در کشورهای خاور دور به ویژه میانمار دارای پیروان فراوانی است. ورود مانکهای بودایی به عرصه مخالفت با دولت میانمار و توانایی این آیین در بسیج و هدایت مردم برای مبارزه با حاکمیت، از دیدگاه برخی کارشناسان چشمانداز سیاسی شدن این مسلک تلقی میشود که در این صورت، زنگ خطری برای حاکمان کشورهای بودایی شرق آسیا به حساب میآید.
ب) فرصتطلبی غربیها در هجمه به دولت نظامی حاکم بر میانمار
کشورهای غربی به ویژه آمریکا با استفاده از ترفند های تبلیغاتی سعی کردند با فرصتطلبی از این رویدادها دولت میانمار را در تنگنا قرار دهند.
در همین راستا سخنگوی کاخ سفید اظهار داشت: کاخ سفید از تمام ملتهای متمدن میخواهد تا رهبران میانماری را برای پایان دادن به این سرکوب، تحت فشار گذارند. نخستوزیر انگلیس نیز افزایش فشارهای بینالمللی را بر دولت نظامی میانمار خواستار شد.
قدرتهای غربی پیشنویش بیانیهای را در خصوص میانمار به شورای امنیت سازمان ملل ارایه دادند که در آن سرکوب مردم توسط دولت محکوم شده و آزادی زندانیان سیاسی و آغاز مذاکرات با مخالفان توسط دولت این کشور درخواست شده است.
پ)اختلاف دیدگاه جبهه شرق با غرب
روسیه، چین و هند با داخلی تلقی کردن بحران میانمار از بینالمللی شدن آن جلوگیری کردند. ضمن آن که کشورهای عضو اتحادیه جنوب شرق آسیا (آ.سه.آن) به ویژه تایلند نیز مواضع ملایمتری نسبت به این بحران اتخاذ کردند.
وانگ گوانگ یه، سفیر چین در سازمان ملل متحد مخالفت دولت متبوع خود را با هرگونه اقدام علیه دولت نظامی میانمار صراحتا اعلام کرد و گفت: مسایل جاری در میانمار مربوط به امور داخلی آن کشور است.
وی افزود: راهحلهای جهانی نمیتواند به حل مشکلات موجود در میانمار کمک کند. چین از بزرگترین شرکای تجاری دولت نظامی آن کشور محسوب میشود. رییسجمهوری روسیه نیز نسبت به کشته شدن غیرنظامیان در سرکوب تظاهرات ضددولتی در میانمار ابراز تاسف کرد، اما گفت: هنوز زمان اعمال تحریم علیه این کشور فرا نرسیده است.
ولادیمیر پوتین افزود: در ابتدا باید کارشناسان به این نتیجه برسند که آیا رخدادهای داخل میانمار تهدیدی علیه همسایگان این کشور است یا خیر.
هر دو کشور چین و روسیه اعلام کردند که حوزه اختیارات شورای امنیت سازمان ملل تنها به خطراتی که صلح و امنیت جهانی را تهدید میکنند محدود است و میانمار در حیطه اختیارات این شورا نیست.
مسکو و پکن در ژانویه سال جاری میلادی پیشنویس قطعنامه ارایه شده از سوی آمریکا به شورای امنیت سازمان ملل را که در آن از دولت نظامی میانمار خواسته شده بود به سرکوب آزادیها و حقوقبشر خاتمه دهد، وتو کردند.
هند نیز از دولت نظامی میانمار خواست تا خانم سوچی رهبر مخالفان دولت را که خواستار ایجاد نظام دموکراتیک در میانمار است آزاد کند.
دولت هند اعلام کرد که دوست ندارد کشورش را وارد مسایل داخلی میانمار کند و در اوضاع این کشور مداخله نماید.
ت) نادیده انگاشتن تحریمها علیه میانمار
با وجود تلاش غرب برای تحریم میانمار، برخی بنگاههای اقتصادی با عدم پذیرش این تحریمها عملا بر اختلاف میان جبهه موافق و مخالف فشارهای بیشتر بر دولت نظامی میانمار افزودند.
در همین راستا مدیرعامل شرکت نفتی توتال با انتقاد از این سیاستها گفت: کمپانی متبوع وی هیچ برنامهای برای توقف فعالیتهایش در میانمار ندارد.
کریتسفدو در گفتوگو با روزنامه فرانسوی لوموند با رد فشارهای سازمانهای غیردولتی بینالمللی برای توقف فعالیتهای توتال در میدان نفتی یادانا در میانمار، افزود : ممکن است امروز سرمایهگذاری در میانمار تحریکآمیز به نظر برسد، اما باید توجه داشت که آغاز فعالیتهای ما در آن کشور به سالهای دهه 1990 بر میگردد و برای ما هیچچیز تغییر نکرده است. وی تاکید کرد: توتال در برمه (نام قبلی میانمار) باقی خواهد ماند.
ث) تعدیل و انعطافپذیری دولت میانمار در مقابل مردم
دولت نظامی میانمار نیز پس از ایجاد آرامشنسبی در کشور سعی کرد انعطاف بیشتری از خود نشان بدهد.
ژنرالتان شیو در نخستین اظهارات رسمی خود پس از سفر یک هفتهای ابراهیم قنبری، نماینده وِیژه سازمان ملل متحد به کشورش گفت: حاضرم به طور مستقیم با خانم سوچی دیدار کنم به شرطی که ایشان چهار شرطی را که تعیین کردهام بپذیرند.
در همین راستا تلویزیون دولتی میانمار گزارش داد: ژنرال شیو به سوچی ابلاغ کرده است که وی باید از سنگاندازی در کار دولت بپرهیزد و از تحریمهای اقتصادی علیه میانمار و مواضع نا همسو حمایت نکنند و در تلاش برای سرنگونی نظام نباشد.
دولت نظامی میانمار همچنین در اقدامی نادر، تصاویری از آنگسان سوچی، نماد دموکراسی خواهی در میانمار را در تلویزیون دولتی به نمایش گذاشت. در این تصاویر خانم سوچی در حال دیدار با ابراهیم قنبری دیده میشود.
از سویدیگر، اقدام دولت در آزادسازی اکثر دستگیرشدگان در راهپیماییها و ناآرامیهای اخیر، خود نشاندهنده تعدیل نگرش دولت در قبال مردم این کشور است.
در همین راستا تاکنون 404 راهب بودایی از مجموع 533 مانک دستگیر شده در جریان یورش نیروهای امنیتی این کشور به صومعهها آزاد شدهاند.
صدها نفر از بازداشتشدگان در رویدادهای اخیر نیز در شمار آزادشدگان قرار دارند.
به هر ترتیب خیابانهای یانگون که از دو هفته پیش بهطور معمول هنگام ظهر شاهد برپایی گردهمایی معترضان بود، در چند روز اخیر خلوت و آرام بوده و به نظر میرسد که در این مرحله دولت نظامی میانمار در بازگرداندن آرامش به کشور موفق بوده است.
امید میرود این حادثه با تدبیر و در نظرگرفتن مصالح مردم میانمار به صورت مسالمتآمیز حل شود.
در شرایط کنونی نیز با توجه به استقبال اتحادیه ملی برای مردمسالاری میانمار به رهبری خانم سوچی از پیشنهاد دولت نظامی برای انجام مذاکرات با هدف رفع مسایل جاری کشور انتظار میرود که در آینده نزدیک شاهد تحولات مثبتی در بهبود اوضاع سیاسی و اجتماعی میانمار باشیم.