«نیکلا سارکوزی» رئیسجمهوری فرانسه یکشنبه گذشته در نخستین سفر آسیایی خود برای دیدار رسمی سه روزه وارد چین شد و در این سفر کوشید تا پایههای محکمی را برای روابط پکن - پاریس بویژه در عرصه اقتصادی بنا نهد هر چند اختلافاتی در مسایل مختلف بر روابط دو کشور سایه افکنده است. هر چند سارکوزی در خلال مذاکرات و گفتوگوهایش با رهبران چین درباره تحولات سیاسی منطقهای و بینالمللی مذاکراتی انجام داد، اما آنچه به خوبی در این سفر نمایان بود، گامهای بلند پاریس برای توسعه و گسترش مناسبات اقتصادی با چین به عنوان موتور محرک آسیا بود.
هفت وزیر و وزیر مشاور و چهل نفر از اصحاب تجارت فرانسه، سارکوزی را در این سفر همراهی کردند. به گزارش ایرنا امضای بیش از بیست توافقنامه و سند همکاری به ارزش حدود 30 میلیارد دلار، گواهی بر اهمیت اقتصادی سفر سارکوزی بود. توافقنامههایی که به اعتقاد تحلیلگران مسایل چین و فرانسه، گام مهمی در جهت توسعه، تعمیق و گسترش مناسبات دو طرف در بخش تجاری و اقتصادی به شمار میرود. در زمینههای اقتصادی دو کشور در قلمرو صنعت هواپیمایی قراردادی 17 میلیارد دلاری امضا کردند که براساس آن چین 160 فروند هواپیمای ایرباس از فرانسه خریداری میکند. همچنین در این سفر دو کشور توافقنامهای به ارزش حدود 12 میلیارد دلار امضا کردند که برمبنای آن شرکت فرانسوی «آروا» دو نیروگاه برق هستهای برای چین در جنوب این کشور میسازد.
توافقنامههای کم اهمیت دیگری نیز از جمله در امور حفاظت از محیطزیست و علوم و فنون میان دو کشور امضا شد و طرفین در زمینه تحولات اقلیمی نیز بیانیه مشترکی منتشر کردند. از سوی دیگر، رئیسجمهوری فرانسه در نخستین سفر آسیایی خود از چین دیدار کرد و این خود نشانگر نقش مهم چین در امور منطقهای و بینالمللی و اهمیتی است که پاریس برای پکن در سطح بینالمللی و بویژه آسیا قایل است. سارکوزی در مذاکرات خود با رهبران بلندپایه چین روابط سیاسی را نیز مدنظر قرار داد و طرفین در بخشهایی چون حقوق بشر و آزادی بیان مذاکراتی انجام دادند. اروپا یکی از منتقدان بزرگ حقوق بشر چین محسوب میشود و این انتقادها از مسایلی بود که در دیدارهای سارکوزی با مقامهای چین مطرح شد. اگر چه دو کشور در بخشهای اقتصادی دستاوردهای زیادی داشتهاند، اما اختلافات هم در این عرصه و هم امور سیاسی و نظامی باقی است. چین میخواهد اروپا ممنوعیت فروش تسلیحات پیشرفته به پکن را که از 18 سال پیش در نظر گرفته شده است، لغو کند، اما فرانسه نیز مانند دیگر کشورهای اروپایی برای این منظور تحت فشار آمریکاست و واشنگتن تهدید کرده است در صورت لغو این ممنوعیت، تحریمهایی را برای اروپا در نظر خواهد گرفت.
پس از سرکوب جنبش دانشجویی سال 1989 میلادی در میدان «تیانآنمن» در قلب شهر پکن، اتحادیه اروپا چین را مورد تحریم تسلیحاتی قرار داد. اسفندماه گذشته نیز وزیر دفاع فرانسه در سفر به چین به صراحت گفته بود که «دلیلی برای منع فروش تسلیحات به چین وجود ندارد و اتحادیه اروپا باید هر چه زودتر این ممنوعیت را لغو کند.» برخی رهبران فرانسه معتقدند ادامه ممنوعیت فروش تسلیحات به چین که تمامی شرایط برگزاری بازیهای المپیک را پذیرفته و اجرا کرده است، به روابط قابل اعتماد بین چین و اتحادیه اروپا لطمه خواهد زد. تحلیلگران معتقدند، چین و اروپا زمینههای مختلفی از روابط را به شکل راهبردی برای دو طرف ترسیم کردهاند که ابعاد سیاسی، تجاری و اقتصادی را در بر میگیرد، اما در زمینه نظامی دو طرف کمترین توسعه مناسبات را تجربه کردهاند. چین تأکید دارد با توجه به اینکه اروپا بزرگترین شریک تجاری چین محسوب میشود و دو طرف چنین حجم بالای تجاری را تجربه میکنند، اعمال و ادامه این تحریم با توجه به ذهنیت جنگ سرد در گذشته، با شرایط کنونی همخوانی ندارد و وقت آن رسیده است که اروپا در این ممنوعیت فروش تسلیحاتی به چین تجدیدنظر کند. اگرچه شماری از کشورهای اروپایی با این دیدگاه چین موافقت کرده و تمایلی نیز برای فروش تسلیحات به چین نشان دادهاند، اما مخالفتهای آمریکا و همچنین مسأله تایوان باعث شده است تا این وضعیت به شکل گذشته باقیمانده و چین همچنان مورد تحریم تسلیحاتی اروپا باشد. یکی دیگر از محورهای مهم مذاکرات سارکوزی رئیسجمهوری فرانسه در چین بحث بالا رفتن ارزش یوان واحد پول ملی چین طی دو سال گذشته بود و فرانسه نیز مانند دیگر کشورهای اروپایی بالا رفتن ارزش یوان واحد پول ملی چین در دو سال گذشته را کافی نمیداند و این مسأله بارها در سخنرانیهای سارکوزی در محافل مختلف در چین مطرح شد. به نظر میرسد رهبران چین و فرانسه در این زمینه توافقی نداشتهاند و این عدم توافق را به خوبی از این سخن «ون جیابائو» نخستوزیر چین در دیدار با سارکوزی میتوان دریافت که گفته بود «بالا رفتن ارزش یوان یک فرایند تدریجی است و چین براساس شرایط داخلی و خارجی نمیتواند در این وضعیت تغییری بدهد.»
تحلیلگران اقتصادی این موضعگیری نخستوزیر چین را مخالفت آشکار پکن با درخواست پاریس برای بالا بردن ارزش پول چین دانستهاند. در عرصه نظامی نیز چین موفقیتی در حصول توافق فرانسه برای لغو ممنوعیت فروش سلاح به پکن نداشت و در امور حقوق بشر نیز اختلافات طرفین باقی است.
یکی دیگر از محورهای مذاکرات سارکوزی با رهبران چین مسایل سیاسی بینالمللی از جمله مسأله هستهای ایران و کره شمالی و میانمار بود که رسانههای گروهی چین جزئیات زیادی درباره مذاکرات طرفین منتشر نکردند، اما به هر صورت رئیسجمهوری فرانسه در گفتوگویی با خبرگزاری شینهوا گفت که برای ایران درهای مذاکره به منظور حل مسأله هستهای باز است. آنچه مسلم است، سفر سارکوزی به چین و امضای چندین توافقنامه تجاری دو کشور، گام مهمی در پیشبرد روابط در امور اقتصادی میان طرفین و چین و اروپا محسوب میشود، اما بالا رفتن ارزش یوان، ممنوعیت فروش تسلیحات اروپا به چین، مسأله حقوق بشر، مالکیت معنوی و محیط زیست و برخی اختلافات در حل و فصل مسایل بینالمللی با رهیافتهای خشونتآمیز و یا مسالمتآمیز، همچنان از مسایلی است که بر توسعه روابط چین و فرانسه و چین و اروپا سایه افکنده است.
