سیاست‌های ناهمگون و آینده عراق

دوگانگی و ناهمگونی فاحش سیاست آمریکا در قبال عراق، آینده این کشور اسلامی تحت اشغال را روزبه‌روز تیره‌تر می‌کند. اختلاف‌نظر نهادهای مهم تصمیم‌گیرنده و تصمیم‌ساز آمریکا برای خروج آبرومندانه این کشور از باتلاق عراق، بیش از پیش سرنوشت عراق را دچار بی‌ثباتی کرده است. ادعای دولت آمریکا مبنی بر استقرار دمکراسی و مصوبه اخیر کنگره آمریکا برای تجزیه عراق، بیش از پیش افکار عمومی و سیاسیون عراق را نسبت به آینده کشورشان نگران کرده است. به گزارش ایرنا افکار عمومی، کارشناسان، سیاسیون و دولت عراق نگرانند که سرنوشت کشورشان در نتیجه اختلافات نهادهای رقیب تصمیم گیرنده آمریکا بیش از گذشته در هاله ابهام فرو رود. آخرین آشفتگی سیاسی در آمریکا مصوبه کنگره این کشور مبنی بر تجزیه عراق به سه منطقه کرد، شیعه و عرب سنی در شمال، جنوب و مرکز عراق و تبدیل بغداد به یک منطقه بی‌طرف با مرکزیت یک دولت ضعیف، بوده است. این مصوبه که «غیرالزام‌آور» تعریف شده ناهمگونی و سردرگمی و تشتت را در سیاستهای آمریکا در قبال عراق و تناقض نهادهای تصمیم‌ساز واشنگتن را به نمایش گذاشت. هر چند مصوبه تجزیه عراق با 75 رای در مقابل 32 رای حایز اکثریت آرا در مهمترین دستگاه تصمیم گیرنده آمریکا، یعنی کنگره شد، اما کاخ سفید را در برابر جهانیان و افکار عمومی عراق دچار شرمندگی کرد. تمامی شخصیت‌های سیاسی و دولت و افکار عمومی عراق این مصوبه را به معنای خواست و راهبرد حقیقی پشت پرده آمریکا برای تجزیه عراق قلمداد کردند امری که دولت «جرج بوش» را در تنگنا قرار داده است.

«رایان کروکر» سفیر آمریکا در بغداد که به اعتقاد سیاسیون عراقی اخیرا گزارش نسبتا مثبتی را از اوضاع عراق به کنگره آمریکا ارائه کرده بود، بیش از سایرین از مصوبه کنگره شگفت‌زده شد. سفارت آمریکا در بغداد در بیانیه‌ای این مصوبه را به معنای مصایب بسیار بزرگ‌تر برای مردم عراق ذکر کرده است. این بیانیه افزوده است که کاخ سفید همچنان موضع ثابتی در قبال عراق دارد و از عراق یکپارچه، دمکراتیک و فدرالیسم حمایت می‌کند. بیانیه اضافه کرده است که هرگونه تلاش برای تجزیه عراق خواه از طریق زور یا روشهای دیگر برای ایجاد سه منطقه در عراق باعث مصایب بزرگتر برای مردم عراق و خونریزیهای بیشتر می‌شود. بیانیه مدعی شده است که دولت آمریکا با مصوبه اخیر کنگره برای تجزیه عراق مخالف است. مواضع مشابهی از دیگر دستگاه‌های تصمیم‌گیرنده آمریکا مانند وزارت خارجه و کاخ سفید در مخالفت با مصوبه کنگره اتخاذ شده است. ادامه اعمال سیاست‌های دوگانه از سوی دولت آمریکا، بیش از این که باعث رضایت عراقیها شود آنها را نگران کرده است. مواضع متناقض نهادهای تصمیم‌گیرنده آمریکا در قبال عراق نشان می‌دهد که هر یک از آنها با اغراض سیاسی داخلی و انتخابات آینده ریاست جمهوری آمریکا در صدد سوار شدن بر موج عراق برای کسب آرا عمومی هستند. به اعتقاد آنها، این بدترین روش بهره‌برداری سیاسی از اوضاع عراق برای دستیابی به اغراض داخلی آمریکاست. مصوبه اخیر کنگره اکنون بیش از پیش خواست عراقیها را برای خروج فوری اشغالگران شدت بخشیده به گونه‌ای که این مسأله در اظهارات نمایندگان مجلس عراق منعکس شده است. «صالح مطلک» رئیس جبهه گفتگوی عربهای سنی که در گذشته با ایده خروج فوری نیروهای اشغالگر از عراق مخالفت می‌کرد اینها در اظهاراتی تاکید کرد که خواهان خروج فوری اشغالگران از کشورش است. «عباس البیاتی» عضو فراکسیون ائتلاف یکپارچه ملی نیز از خطر گسترش نزاع‌های سیاسی داخلی آمریکا بر اوضاع کشورش ابراز نگرانی کرده است. وی تاکید کرد که مردم عراق به هیچ وجه مایل به تجزیه کشورشان نیستند. وی تاکید کرد که نزاعهای سیاسی داخلی آمریکا باعث شده است تا آمریکاییها به شیوه‌های عجیب و غریبی برای خروج از بحران عراق بیندیشند. «محمود عثمان» عضو فراکسیون همبستگی کردستان نیز گفت: مصوبه کنگره آمریکا ناشی از سیاستهای ابهام‌انگیز و نامعلوم آمریکا در قبال عراق است. وی این نکته را یادآور شد که صدور چنین مصوباتی ناشی از غیر متفق بودن گروه‌های سیاسی در داخل عراق است که به دیگران اجازه چنین دخالت‌هایی را می‌دهد. وی در عین حال به آمریکا هشدار داد که نباید در خصوص آینده عراق تصمیم‌گیری کند و تاکید کرد که آینده عراق مربوط به خود عراقیها است و کسی حتی اظهارنظر را در این خصوص ندارد. حزب کنگره ملی عراق به رهبری «احمد چلبی»‌ از شخصیتهای برجسته سیاسی عراق نیز خواستار تواقفنامه‌ای برای تعیین و مشخص کردن مسئولیتهای نیروهای خارجی در عراق شده است. در این میان نمایندگان سیاسی عراق نیز با اعلام مخالفت قاطع خود با تصویب این طرح، آن را به مثابه دخالت عوامل خارجی در امور داخلی عراق دانستند. از سوی دیگر تصویب این طرح در کنگره آمریکا موجب همصدا شدن تمامی احزاب از جمله مخالفان روند عمومی سیاسی در عراق شد به گونه‌ای که برخی با موضع‌گیری تند به لحاظ ماهیت این طرح از آن به عنوان نقشه‌ای صهیونیستی یاد کردند. سیاسیون و شخصیتهای دولتی و اجتماعی عراق روح مصوبه کنگره آمریکا را با اصل فدرالیسم در تناقض دانسته و از کشورهای همجوار خواستند که آنان نیز با این طرح تجزیه‌طلبانه به شدت مخالفت کنند. در میان فهرست بلندبالای شخصیت‌های بارز سیاسی مخالف اجرای این طرح در عراق نام نوری المالکی در راس مخالفان اصلی این مصوبه به چشم می‌خورد. «نوری‌المالکی» که اعلام تصویب این طرح با بازگشت وی از اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل همزمان شده بود، از تصویب چنین مصوبه‌ای در کنگره آمریکا اظهار شگفتی کرد. نوری‌المالکی تاکید کرد که تجزیه عراق بر اساس سه منطقه، فاجعه‌ای برای این کشور و کل منطقه خاورمیانه محسوب می‌شود. در همین حال سخنگوی دولت عراق نیز در گفتگو با تلویزیون دولتی این کشور اعلام کرد: دولت این طرح را به شدت رد می‌کند. «علی‌الدباغ» افزود: این وظیفه سیاسیون عراق است تا اجازه ندهند دیگران با چنین طرحها و مصوبه‌هایی به شعور سیاسی موجود در این کشور اهانت کنند. وی اضافه کرد: تا وقتی اختلاف‌های سیاسی و بی‌اعتمادی در داخل عراق وجود دارد چنین مسایلی فرصت ظهور پیدا می‌کنند. نماینده آیت‌الله سیستانی در کربلا نیز در نماز جمعه هفته گذشته با این مصوبه کنگره آمریکا برای تجزیه کشورش به شدت مخالفت کرد. امام جمعه کربلا گفت: از همه بافت‌های سیاسی و دینی و نهادهای مدنی عراق می‌خواهم که در جریان موافق طرح‌هایی که به تجزیه قومی و مذهبی عراق می‌انجامد، قرار نگیرند. وی از جامعه جهانی خواست تا مقابل این طرح تجزیه‌طلبانه بایستد و به کشورهای همجوار که در تماس مستمر با عراق هستند توصیه کرد تا از همراهی با آن خودداری کنند. وی تاکید کرد که مصلحت کشورهای همجوار، حفظ وحدت اراضی عراق است و سکوت آنها در قبال اجرای این طرح دیر یا زود بر اوضاع امنیتی و ثبات این کشورها اثر می‌گذارد. هیأت علمای عربهای سنی نیز به عنوان مخالف روند سیاسی عراق، با دیگر احزاب این کشور اعلام همبستگی نمود و مخالفت قاطع خود را در مقابل اجرای آن اعلام کرد. این هیأت اعلام کرد: تصویب چنین مصوبه‌ای توسط کنگره آمریکا هدف غایی واشنگتن در تجزیه عراق را دنبال می‌کند. این هیأت اضافه کرد که صهیونیستها در لابی با آمریکا اجرای این طرح را در منطقه دنبال می‌کنند و اجرای این طرح انتظارات آنها را برآورده می‌کند. این هیأت در عین حال هشدار داد که این اجرای طرح آغازی برای تعمیم آن به دیگر کشورهای منطقه است. در این میان رئیس منطقه کردستان عراق طرح کنگره آمریکا را با روح فدرالیسم در تناقض دانسته است. «مسعود بارزانی» طی بیانیه‌ای اضافه کرد که فدرالیسم با تجزیه و تقسیم منافات دارد. وی با دفاع مجدد از نظام فدرالیسم در عراق گفته است که فدرالیسم، یکپارچگی داوطلبانه و تنها راه حل مشکل عراق است. سخنگوی دولت منطقه کردستان عراق نیز با طرح تجزیه عراق مخالفت کرده و از فدرالیسم دفاع کرده است. «جمال عبدالله» گفت: دولت منطقه کردستان با تجزیه ارضی و مردمی عراق مخالف اما با تقسیم ثروتها و قدرت موافق است. «عمر عبدالستار» عضو مجلس عراق از فراکسیون جبهه توافق عربهای سنی نیز گفت: جبهه توافق با نظام فدرالیسم و تمرکزدایی که در آن دولت مرکزی صاحب قدرت باشد موافق بوده اما با تجزیه مذهبی و قومی مخالف است. وی مصوبه اخیر آمریکا را توطئه‌ای مسموم و خطرناک خواند و افزود: این مصوبه به معنی حذف حکومت نوین عراق است.