این بار انگلیس فریب خورد

آندرو ویتمن اسمیت

ترجمه احمد محمدی

دو هفته پیش، تونی بلر در نشست سران اروپایی در بروکسل به موجب آنچه که خط قرمز نامیده می‌شد، در حمایت از منافع انگلستان ناکام ماند. بی‌توجهی بلر نشان‌دهنده سوء تعبیر او از روابط کشورش با اتحادیه اروپا است. چرا که هدف اصلی بریتانیا از الحاق به سازمانی از دول اروپایی این بود که بخشی از بازار وسیعی شود که در آن هیچ اثری از تعرفه‌های گمرکی نبوده و موانع دیگر بر سر راه تجارت آزاد به تدریج برچیده شود. هیچ یک از ملاحظات دیگر برای انگلستان از چنین اهمیتی برخوردار نبود اما ناگهان این موضوع به چالش کشیده شد.

لازم به یادآوری است که انگلستان هرگز مانند دیگر اعضا به اتحادیه اروپا نیازمند نبوده است. برخلاف فرانسه، انگلستان بعد از جنگ دوم جهانی از آلمان هراسناک نبود و بنابراین همچون فرانسه که 50 سال پیش با تشکیل بازار مشترک خود را در آغوش آلمان انداخت، آرزوی نزدیک شدن به این کشور را نداشت.

و ما همچون آلمان هم نبودیم که از قدرت خود در هراس است و می‌خواهد که آن را با دیگران ادغام کند و نه چونان که ابتدا ایتالیا و سپس اسپانیا احساس می‌کردند دموکراسی ما نیازمند یک چارچوب اروپایی نبود که در آن تثبیت یابد؛ ما گذشته‌ای فاشیستی نداشتیم که بخواهیم بر آن غلبه کنیم و مثل هلند و بلژیک هم نبودیم که کشورهای کوچکی هستند و می‌توانند با پیوستن به فدراسیونی از ملل بزرگ‌تر با شرایطی برابر موقعیت خود را ارتقا بخشند.

نه، هیچ یک از اینها دلیل پیوستن انگلستان به اتحادیه اروپا نبود. هدف اصلی ما تجارت آزاد در اروپا بود. در صورتی که برای دیگر اعضای تشکیل یک بازار آزاد تنها یک هدف در بین اهداف دیگر بوده است. با این زمینه هفته گذشته انگلستان در نشست اروپا شرکت کرد.

رییس‌جمهور جدید فرانسه، نیکلاس سارکوزی که کارآزموده و پرانرژی است، میزبانان آلمانی نشست را متقاعد کرده بود که یک تغییر کوچک اما اساسی در فهرست اهداف اتحادیه اروپا ایجاد کند. دیگر در این فهرست یک بازار داخلی که رقابت در آن آزاد باشد که از دیدگاه انگلستان مهمترین هدف اتحادیه اروپا بود قرار نداشت. به جای آن نیکلاس سارکوزی صدر اعظم آلمان، آنگلا مرکل را قانع ساخت که شش کلمه پایانی را بردارد و اکنون از این بند تنها یک بازار داخلی باقی مانده است.

چرا رییس‌جمهور فرانسه این کار را کرد؟ زیرا به اعتقاد او متن اصلی آنگلوساکسون یا به عبارتی انگلیسی بود. فرانسوی‌ها همچون ما به رقابت آزاد و بدون محدودیت اعتقاد ندارند. آن‌ها طرفدار تجارت تنظیم شده هستند. در فرانسه، حتی قیمت نان تا همین اواخر تحت کنترل بود. فرانسه برخلاف ما هنوز شرکت‌های اصلی‌اش را به عنوان قهرمانان ملی می‌بیند که باید در مقابل فشار خارجی حمایت شوند.

سارکوزی می‌خواهد به هم‌وطنانش بگوید که معاهده جدید اتحادیه اروپا بیش از این در را به روی جهانی شدن باز نمی‌گذارد. به این دلیل است که او خواستار تغییر عبارت بازار داخلی در فهرست اهداف اتحادیه شد و بلر با درک همیشه سطحی‌اش از منافع انگلستان تمایلی به پیکار بر سر این موضوع نداشت. آیا این مفهوم ارزشمند 13 بار در جاهای دیگر در متون قانونی اتحادیه ذکر نشود؟

ممکن است اینگونه باشد ولی دیوان اروپایی که که عالی‌ترین دادگاه اتحادیه است اغلب برای توجیه تصمیمات خود در موضوعات رقابتی به منشور اهداف اتحادیه مراجعه می‌کند. به علاوه، ماریو مونتی، کمیسر سابق بخش رقابت چنین می‌گوید: این می‌تواند اشتهای سیاسی کوتاه مدت سیاستمدارانی که در مورد قواعد سیاسی رقابت بی‌تاب هستند را راضی کند. به عبارت دیگر، تغییراتی که سارکوزی ایجاد کرده بود، تغییرات پیش پا افتاده‌ای نبودند. بلر باید شرط ادامه همکاری را عدم حذف این لغات اساسی قرار می‌داد و می‌گفت: اگر شما می‌خواهید اهداف اتحادیه را تغییر دهید، ما دیگر قدم از قدم برنخواهیم داشت. ولی او به جای این کار، با درخواست‌های تلفنی مکرر گوردون براون پروتکل جدیدی را تضمین کرد که به دنبال تاکید بر مفهوم متن حذف شده به وسیله سارکوزی است. ولی از آنجا که این پروتکل به معاهده ضمیمه شده و بخشی از متن اصلی نیست بر هر چیزی هم که تاکید کند، نمی‌تواند همان تاثیری را داشته باشد که بند دوم منشور اهداف اتحادیه داشت.

برای بررسی علت متاسفانه مجبوریم که طرز بیان عبارات مربوط را نیز بررسی کنیم. تنها چهار هدف برای اتحادیه اروپا وجود دارد و سومین هدف بود که با تنظیم مجدد سارکوزی شامل ایجاد یک بازار داخلی می‌شود. اکنون چهارمین هدف را که در ادامه آن می‌آید در نظر بگیرید:

اتحادیه اروپا باید برای توسعه پایدار اروپا بر مبنای رشد اقتصادی متعادل و ثبات قیمت‌ها، نظام اقتصادی فوق‌العاده رقابتی، به منظور ایجاد اشتغال کامل و پیشرفت اجتماعی تلاش کند.

تمامی این واژه‌ها و عبارات اگرچه ممکن است بی‌خطر به نظر برسند، می‌توانند در مفهوم حمایت از صنایع داخلی مورد بهره‌برداری قرار گیرند. پروتکل جدید تنها بر این تاکید دارد که با توجه به اینکه بازار داخلی شامل سیستمی می‌شود که عدم به هم زدن رقابت را ضمانت می‌کند، کشورهای طرف قرارداد توافق کرده‌اند که اتحادیه اروپا برای تحقق این هدف باید در صورت لزوم دست به کار شود.

نیازی نیست که یک حقوقدان باشید تا متوجه شوید که پروتکل بلر تضعیف هدف قبلی که عبارت بود از یک بازار داخلی که رقابت در آن آزاد است را جبران نمی‌کند. در هر حال حقوقدانان کاملا آگاهند که تغییرات به وجود آمده در فهرست اهداف اتحادیه جلوگیری از نظام حمایتی و سوءاستفاده‌ها را دشوار می‌سازد.

به جاست که ببینیم سارکوزی در پایان نشست چه می‌گوید: ما به جهت‌گیری اساسی جدیدی در اهداف اتحادیه دست یافته‌ایم. دیگر رقابت یکی از اهداف اتحادیه و به خودی خود یک هدف نیست بلکه وسیله‌ای در خدمت بازار داخلی است.

او ادامه داد: برای نخستین بار تصویب شد که از این پس اتحادیه اروپا در روابطش با بقیه جهان باید در حمایت از شهروندانش سهیم باشد. واژه حمایت دیگر ممنوع نیست. او همچنین گفت تا آنجایی که به رقابت مربوط می‌شود این تغییرات می‌توانند قوانین دیگری ارایه دهند. اتحادیه اروپا برای این است که از ما حمایت کند نه اینکه ما را نگران سازد.

از این واضح‌تر نمی‌شود فرانسه در تضعیف آن جنبه از اتحادیه اروپا که مربوط به یک زمین هموار برای تجارت می‌شود و برای انگلستان مهمترین موضوع است موفق شد. تونی بلر که مشغول لذت بردن از سفر خداحافظی‌اش بود و در جای جای این سفر به خودنمایی می‌پرداخت، وقتی که نوبت به این موضوع رسید نتوانست وظیفه‌اش را انجام دهد.

پیشتر او برای پیوستن انگلستان به واحد پول اروپایی یورو تلاش می‌کرد که این اقدام او نیز برخلاف منافع ملی ما بود. در آن موقع، براون او را از آن کار بازداشت.

بلر هفته گذشته رفت. خدا را شکر. از همان هنگامی که حمله اشتباه به عراق آغاز شد، منتظر این لحظه بودم.