پروژه بازفرآوری متوقف شده است

بیش از یکسال است که سلطانیه، پس از 25 سال، بار دیگر به عنوان نماینده دایم ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به یکی از مهمترین صحنه‌های تاریخ سیاسی ایران سفر کرده است. شنیدن این مطلب از دهان نماینده دایم ایران در آژانس که وین ـ شورای حکام آژانس ـ خط مقدم جبهه دفاع از حق مسلم ایرانیان برای استفاده از انرژی هسته‌ای است، در حالی که یک سر این خط امروز تا شورای امنیت کشیده شده است، کمی جالب و دور از ذهن به نظر می‌آید. او معتقد است کار در شورای حکام قدم گذاشتن در میدان مین است که یک بی‌دقتی ممکن است خطرناک باشد. سلطانیه معتقد است، در یک صحنه تاریخی از سرنوشت کشور بعد از قطعنامه 598 قرار داریم که این صحنه همان انتظارات دفاع مقدس را می‌طلبد. سلطانیه می‌گوید: ثانیه‌ها در شورای حکام می‌تواند شرایط را بر له یا علیه ایران رقم بزند، از این روست که اشراف دیپلمات بر مسایل بسیار مهم است. نماینده دایم کشورمان در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با اشاره به اجلاس مقدماتی 2007، اجلاس بازنگری در ان.پی.تی که قرار است در سال 2010 برگزار شود، در خصوص مخالفت ایران با موضوع پایبندی کامل به ان.پی.تی و تغییر موضع ایران پس از دو روز با اشاره به روند این اجلاس گفت: بعد از 5 روز که از موضع‌گیری ایران در مخالفت با دستور کار این اجلاس می‌گذشت، فشارهای سیاسی از سوی برخی از اعضای شورای حکام آنقدر زیاد شد که این تلقی برای کشورهایی بعضا دوست بوجود آمد که ایران به هر قیمتی می‌خواهد، کنفرانس را با شکست مواجه کند.

نماینده دایم ایران در آژانس با اشاره به رایزنی آمریکایی‌ها برای زمینه‌سازی تصویب قطعنامه‌ای علیه ایران در محکوم کردن لغو اجرای کد اصلاحیه 1/3 ترتیبات فرعی آژانس و امتناع ایران از دادن اجازه بازرسی مجدد از رآکتور تحقیقاتی اراک اظهار داشت: در جلسه‌ای که یک هفته قبل از نشست اخیر با حضور اولی هاینونن، معاون البرادعی و رییس کل بازرسی‌ها و دیگر مسئولان آژانس از جمله مشاور عالی‌رتبه حقوقی آژانس تشکیل شد این دو موضوع (لغو اجرای اصلاحیه 1/3 و عدم اجازه ایران به بازرسان برای بازدید از رآکتور اراک) بحث و بررسی شد. آمریکایی‌ها و تا حدی فرانسوی‌ها تلاش داشتند که حتما این جمله که اقدام ایران در عدم اجرای اصلاحیه 1/3 و عدم اجازه بازرسی از راکتور اراک تخلف محسوب می‌شود را از دهان مشاور عالی حقوقی آژانس بشنود تا زمینه‌ساز جلو بردن قطعنامه علیه ایران در نشست اخیر شود. وی در پاسخ به این پرسش که برای بازدید از رآکتور تحقیقاتی آب سنگین اراک چه توجیه حقوقی و فنی ارایه می‌کنند؟ در حالی که طبق پادمان جامع ایران تکلیفی در این خصوص ندارد، تصریح کرد: آنها می‌گویند چون قطعنامه شورای امنیت، آژانس را به گزارش آخرین وضعیت رآکتور اراک ملزم کرده است؛ اگر چه تصاویر ماهواره‌ای وضعیت این پروژه را نشان می‌دهد، اما تاکید می‌کنند که نیاز دارند با حضور فیزیکی در محل از این پروژه بازدید داشته باشند. وی گفت: از طرفی رآکتور اراک جایگزین رآکتور تحقیقاتی تهران خواهد شد که باید هر چه زودتر رادیو ایزوتوپ‌ها را برای بیش از 200 بیمارستان تامین کند. وی تاکید کرد: شورای امنیت به ابعاد انسانی این پروژه (راکتور اراک) بی‌اعتنایی کرده است. سلطانیه ادامه داد: ایران به این دلیل رآکتور آب سنگین را جایگزین رآکتور تحقیقاتی آب سبک کرد که در مقطع طراحی این رآکتور هنوز به تکنولوژی غنی‌سازی دست پیدا نکرده بود و چون رآکتورهای آب سبک مثل رآکتور تهران باید با اورانیوم با غنای بالا کار کنند، طراحی را براساس رآکتور آب سنگین انجام دادیم تا از سوخت با اورانیوم طبیعی استفاده کنیم.

نماینده دایم ایران در آژانس اظهار داشت: بنابراین اگر اروپایی‌ها و آمریکا اصرار دارند که ایران نباید رآکتور آب سنگین داشته باشد، پس باید با افزایش غنای سوخت رآکتور تحقیقاتی آب سبک موافقت کنند. سوخت اولیه این رآکتور که 30 سال پیش از آمریکا دریافت شد، 93 درصد بود و سوخت بعدی آن 20 درصد و کمتر از آن امکان‌پذیر نیست. وی در ادامه تصریح کرد: معاون و مشاور حقوقی البرادعی اعلام کردند که اقدام ایران نقض و عدم پایبندی تلقی نمی‌شود و فقط از ایران درخواست کردند نسبت به بازدید آژانس از رآکتور اراک و اجرای کد 1/3 پادمان جامع تجدید نظر کند. سلطانیه در پاسخ به این پرسش که آیا ایران حاضر به تجدید نظر نسبت به بازرسی از رآکتور اراک است، با بیان اینکه تا الان تصمیمی در این خصوص در ایران گرفته نشده است، گفت: آنها می‌خواهند با بازرسی از رآکتور اراک ببینند انجام کارهای ساختمانی ادامه دارد و ایران به ساخت رآکتور بدون وقفه ادامه داده است. سلطانیه در خصوص اظهاراتش در حاشیه نشست اخیر شورای حکام مبنی بر این که ایران نسبت به تصویب قطعنامه احتمالی دیگر آشکارا اعلام کرده است در مقابل هر عملی در شورای امنیت، عکس‌العملی فوری وجود دارد، با تایید دوباره این مطلب، افزود: جمهوری اسلامی ایران اجازه نمی‌دهد با او برخوردهای تند و تحقیرآمیز صورت گیرد. این دیپلمات کشورمان با تاکید بر این که غیرحقوقی دانستن قطعنامه‌های شورای امنیت از سوی ایران شعار نیست، بلکه استدلالی محکم با مبنایی حقوقی و قابل اثبات است، اظهار داشت: ماده 12 اساسنامه آژانس بیان می‌کند که موضوع یک عضو آژانس تنها وقتی به شورای امنیت گزارش می‌شود که بازرسان در صحنه بازرسی عدم پایبندی را احراز کنند، اما چنین اتفاقی در 4 سال گذشته روی نداده است؛ نه بازرس عدم پایبندی را اعلام کرده و نه مدیرکل آژانس در این‌باره گزارش کرده است.

وی یادآور شد: حتی با شروع بحران هسته‌ای ایران، مدیرکل آژانس از واژه قصور برای فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران استفاده کرد، نه عدم پایبندی. سلطانیه گفت: قطعنامه شورای حکام که موضوع ایران را به شورای امنیت گزارش کرد و قطعنامه‌های شورای امنیت علیه ایران مبنای حقوقی ندارد. وی در پاسخ به این پرسش که در گزارش اخیر البرادعی ذکر شد که ایران فعالیت‌های بازفرآوری نداشته است، آیا این به معنی آن است که در گزارش و قطعنامه احتمالی بعدی این موضوع دیگر ذکر نخواهد شد؟ گفت: البرادعی در گزارش قبلی و اخیر خود اعلام کرده است که هیچ شواهدی از بازفرآوری در ایران وجود ندارد و این یعنی در قطعنامه‌های شورای امنیت یک حفره بزرگ ایجاد شده است. وی گفت: موضوع تعلیق بازفرآوری بعد از گزارش اخیر البرادعی منتفی است. سلطانیه در پاسخ به این پرسش که غرب از چه نقاط دیگری به جز تعلیق و بازفرآوری می‌تواند ایران را تحت فشار قرار دهد، گفت: تنها موضوعی که باقی می‌ماند، مسایل باقی مانده در آژانس است. وی با بیان این که ایران در حال پاسخ دادن به همه مسایل و ابهامات آژانس از برنامه هسته‌ای‌اش بود، اما با ارجاع موضوع به شورای امنیت و توقف اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی این روند متوقف شد، خاطرنشان کرد: پاسخ به سوالات باقی مانده خارج از چارچوب پادمان جامع است. سلطانیه یادآور شد: کد 3/1 اصلاحی پادمان جامع در سال 2003 از سوی دولت وقت ایران پذیرفته شد. وی افزود: وقتی محمد البرادعی در سال 2003 به ایران آمد به عنوان یک حقوقدان بین‌المللی به خود اجازه نداد که بگوید ایران تخلف کرده است؛ چرا که مواد هسته‌ای به تاسیسات وارد نشده بود. بحران هسته‌ای ایران از جایی شروع شد که بعد از نمونه‌برداری از نطنز در برخی قطعات، ذراتی از اورانیوم با غنای بالا و پایین پیدا شد. بعد از بازرسی‌ها و نمونه‌برداری‌های بسیار، مصاحبه با متخصصین مربوطه و مطالعه اسناد مربوطه، آژانس در ژوئن 2004 رسما اعلام کرد که منشا آلودگی‌ها ناشی از غنی‌سازی در ایران نیست و اظهارات ایران مورد تایید است. نماینده دایم ایران در آژانس تصریح کرد: موضوع ایران در این مقطع باید از دستور کار شورای حکام خارج می‌شد، اما با انگیزه سیاسی آن را در دستور کار شورا نگه داشتند.

وی در خصوص سند 15 صفحه‌ای کره فلزی اورانیوم که آژانس در گزارش‌های خود درباره ایران خواستار ارایه آن شده است، گفت: اولا یک جزوه 15 صفحه‌ای است که 5/1 صفحه آن مربوط به کره فلزی اورانیوم است مورد سوال است و مابقی مربوط به روند تبدیل اورانیوم به 6UF است که امروز در سطح (تن) در یو.سی.اف اصفهان در حال انجام است. سلطانیه گفت: موضوع تراشکاری یک اورانیوم فلزی به کره و یا نیمکره فلزی، امری پیش پا افتاده است که در سایت‌های اینترنتی به راحتی قابل مشاهده است. نماینده دایم ایران در آژانس در خصوص مخالفت ایران با ارایه این سند به بازرسان آژانس با وجود آنکه آن را امری پیش پا افتاده می‌خواند، گفت: بازرسان آژانس از این سند رونویسی کرده‌اند، اما چون بدون هیچ توجیه حقوقی می‌گویند، باید این سند را ارایه دهید! با آن مخالفیم؛ چرا که این مساله اختیارات کشورها را از سوی آژانس مورد خدشه قرار می‌دهد. وی با اشاره به ادعای نماینده انگلیس در جلسه قبل از نشست فصلی اخیر شورای حکام مبنی بر این که ایران باید سند 5/1 صفحه‌ای را به آژانس تحویل دهد؛ چرا که مدعی‌اند ایران می‌خواهد براساس آن سلاح هسته‌ای بسازد! گفت: اولی هاینون، معاون البرادعی در همان جلسه اظهار کرد که با این سند کسی نمی‌تواند سلاح بسازد. نماینده دایم ایران در آژانس خاطرنشان کرد: امروز با افتخار می‌گوییم در اصفهان در حال تولید چند تن 4UF هستیم. سلطانیه در پاسخ به این پرسش که اگر پرونده ایران به آژانس باز گردد، ایران حاضر است اسناد و اطلاعات مورد درخواست آژانس را ارایه کند، با تاکید بر صلح‌آمیز و شفاف بودن فعالیت‌های هسته‌ای ایران گفت: چنانچه پرونده به آژانس باز گردد و وضعیت فعلی تغییر پیدا کند و قطعنامه‌های شورای امنیت متوقف شود، مورد به مورد اثبات می‌کنیم که ادعاهای مذکور در مسایل باقی‌مانده بی‌اساس است. این دیپلمات کشورمان در نهاد سازمان ملل گفت: اگر می‌خواستیم پاسخ به مسایل باقی‌مانده را به شورای امنیت دهیم، قطعنامه‌هایی که علیه ایران تصویب شده است را اجرا می‌کردیم، بنابراین ایران به عنوان کشوری مستقل، داوطلبانه تصمیم خواهد گرفت که مسایل باقی مانده در آژانس را به مرجع بین‌المللی ذیربطش پاسخ دهد یا خیر. وی گفت: ایران به قطعنامه‌های شورای امنیت تن نمی‌دهد.

جمهوری اسلامی ایران زیر بار زور و تحقیر نمی‌رود، این مساله شعار نیست و غیر از این در این خط مقدم (مدیریت بحران هسته‌ای) اتفاق نخواهد افتاد. وی در خصوص بازرسی‌های سرزده اخیر از تاسیسات نطنز، تصریح کرد: در پادمان جامع واژه بازرسی سرزده ذکر شده است، اما این که چگونه این امر انجام شود کشور مربوطه مستقلا با آژانس توافق می‌کند. با توجه به حساسیت دنیا بر روی نطنز اجازه دادیم در دفعاتی تعیین شده با توافق ایران از نطنز بازرسی سرزده انجام گیرد. وی ادامه داد: آژانس از ما می‌خواهد با هم مکانیزمی را توافق کنیم که کسی ایراد نگیرد که ممکن است ایران غنای مواد هسته‌ای در نطنز را بالا ببرد و یا از آن خارج کند. این در حالی است که دوربین‌های آژانس و بازرسی‌های معمول در نطنز فعال هستند، با این حال مسئولان کشور تصمیم گرفتند بازرسی‌های سرزده فراتر از پادمان انجام شود. وی با اشاره به تاثیرگذار بودن این همکاری‌ها به اظهارات هاینونن در پاسخ به چند کشور غربی اشاره کرد که گفته است ما هیچ نوع نگرانی از انحراف مواد هسته‌ای در نطنز نداریم. وی اظهار نظر درباره تعداد سانتریفیوژهای نصب و مونتاژ شده در نطنز، تعداد دوربین‌های نصب شده در این تاسیسات را به سازمان انرژی اتمی واگذار کرد. سلطانیه گفت: ما براساس اندازه‌گیری‌های خودمان می‌گفتیم، 200 میکروگرم میزان پلوتونیومی است که موفق به جداسازی آن شده‌ایم و در مقابل آژانس می‌گفت، 200 میلی گرم است. با این وجود پروژه بازفرآوری سالها است متوقف شده است و پروژه دیگری در مورد بازفرآوری انجام نگرفته است، اما ایران در انجام بازفرآوری موفق بوده است و آژانس هم آن را تایید کرده است.

وی در پاسخ به این که شما در اظهاراتی در حاشیه نشست اخیر شورای حکام هشدار دادید که امکانات و فرصت‌های حقوقی در آژانس در صورت تصویب قطعنامه‌ای دیگر رو به پایان است آیا این به معنی خروج ایران از ان‌پی‌تی در عکس‌العمل بعدی است؟ اظهار داشت: پیام ما در صورت تصویب قطعنامه‌ای دیگر را کشورهای 1+5 به خوبی دریافت کرده‌اند. نماینده دایم ایران در آژانس در ادامه گفت‌وگو با ایسنا، گفت: در بسیاری از دیدارهای خصوصی که با کشورهای مختلف داریم نسبت به این واقعیت که تعلیق دیگر مفهوم خود را از دست داده است، اذعان دارند. در عین حال این کشورها مجبورند در چارچوب هماهنگی با اتحادیه اروپا و آمریکا عمل کنند. وی در پاسخ به این پرسش که چقدر زمان نیاز است تا این کشورها دیدگاه‌های شخصی و مستقل‌شان درباره ایران را به صحنه عمل وارد کنند؟ گفت: تعیین زمان مشخص سخت است. این مساله به تحولات بین‌المللی و منطقه و نحوه مدیریت موضوع هسته‌ای از سوی ایران بستگی دارد. نماینده دایم ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به اظهارات نماینده آمریکا در شورای حکام مبنی بر این که پیشنهاد مذاکرات با ایران بر سر مساله هسته‌ای و حتی مذاکره مستقیم روی میز است گفت: این رویکرد نشان‌دهنده آن است که اینها متوجه فشار فضای بین‌المللی بر خودشان هستند. سلطانیه ادامه داد: معتقدم بحث حیثیتی شده است، آمریکایی‌ها سعی دارند به هر شکلی افکار عمومی دنیا را نسبت به این مساله که ایران به توانمندی غنی‌سازی در سطح تحقیق و توسعه و صنعتی نرسیده است، منحرف کنند و با این توجیه اصرار دارند که به این دلیل باید با فشار شورای امنیت هر چه زودتر جلوی ایران گرفته شود اما حالا خلاف این موضوع ثابت شده است.

این دیپلمات کشورمان در پاسخ به این پرسش که آیا ایران می‌تواند در این خصوص به آنها کمک کند؟ گفت: قطعا کشورهایی که به دنبال حفظ آبرو هستند، نمی‌خواهند مساله به تقابل و مسایل نظامی بینجامد، به خصوص این که اروپایی‌ها، روسیه و چین کاملا با اقدامات یکجانبه آمریکا مخالفند، آنها نه تنها ناراحتی‌هایشان را از این رفتار آمریکا در جلسات خصوصی به ما می‌گویند، بلکه به صورت علنی هم در جلسات تاکید می‌کنند که مساله هسته‌ای ایران باید از طریق دیپلماسی چند جانبه و بین‌المللی حل شود. وی ادامه داد: البته ما به آنها (اروپایی‌ها) می‌گوییم که بردن پرونده از وین به نیویورک اشتباه اتحادیه اروپا بود، چون در آنجا کمتر می‌توانند حرفی برای گفتن داشته باشند و به این مساله اذعان دارند و تلاش دارند به نوعی اشتباه خود را جبران کنند. نماینده دایم ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در خصوص اظهارات دو پهلوی مدیرکل و استمرار این ادبیات پس از چهار سال گفت: البرادعی و یا هر مدیرکل دیگری تلاش می‌کند که بگوید بی‌طرف است که معمولا هم اینگونه نیست.

وقتی می‌گوییم که چرا درخواست‌هایی را از ایران می‌کنید که در اساسنامه آژانس و موافقت‌نامه پادمان جامع نیست، استدلال می‌کند که براساس درخواست اعضای شورای حکام از دبیرخانه و قطعنامه‌های شورای حکام این کار انجام می‌گیرد. با این وجود درباره درخواست از ایران برای پاسخ به سوالات باقی‌مانده تایید می‌کند که درخواست شورای حکام خارج از چارچوب پادمان جامع است. وی در خصوص بازرس ویژه ایران شارلیه و ماجرای اخراج وی از ایران، گفت: طبق ضوابط (پادمان جامع) کشورهای عضو حق دارند بازرس‌های پیشنهادی را به عنوان بازرس انتصابی بررسی و انتخاب کنند. نماینده دایم ایران در آژانس با اشاره به اعلام ایران در عدم پذیرش 38 بازرس آژانس پس از قطعنامه 1737 با بیان این که از ایران سوالات زیادی شد که چرا این افراد را نپذیرفته‌اید؟ اظهار داشت: ایران طبق مقررات، هیچ الزامی به دادن پاسخ به سوالات آژانس در خصوص این که چرا 38 بازرس پیشنهادی را نپذیرفته است ندارد و پاسخی هم نمی‌دهد. وی در عین حال خاطرنشان کرد: ایران از شارلیه ناراضی بود، لذا از آژانس خواستیم وی از مسئولیت مربوط به ایران کنار گذاشته شود. در حال حاضر ناکارت، مسئول بازرس ویژه ایران است. سلطانیه گفت: قطعنامه‌های شورای امنیت هیچ اثری بر ایران نداشته است. ما معتقدیم این روند نه تنها برای ایران بلکه برای هیچ یک از اعضای آژانس اجرا شود، مگر کشور عضو از تکالیفش تخلف کند.