چین هم به اروپا و آمریکا پیوست

تا یک هفته پیش از اجلاس گروه پنج به علاوه یک در پاریس تمام اخبار حاکی از عدم حمایت چین و روسیه از تشدید تحریمهای اقتصادی غرب علیه برنامه هسته‌ای ایران بود. در این دوران سران چینی بارها اعلام کردند با آمریکا و اروپا در این مسیر همراه نخواهند بود و قصد ندارند ایران را برای تلاش در تحقق اهداف صلح‌طلبانه‌اش تحریم کنند.

همین مساله سبب شده بود تا علیرغم خروج اغلب کشورهای اروپایی از بازار ایران و تحریم اقتصادی و بانکی در بسیاری از بخشها سردمداران اقتصادی جهان در مورد تشدید فشارها روی اقتصاد ایران امید چندانی نداشته باشند. عدم همراهی چین سبب می‌شد تا تحریم اقتصادی ایران از طرف اروپا و آمریکا تنها جهت مبادلات تجاری را تغییر دهد به همین دلیل اروپا به رهبری فرانسه تلاش برای همراه کردن چین از طریق انگیزه‌های اقتصادی را آغاز کرد. این روش از آنجا مورد توجه قرار گرفت که سیاستمداران دلیل عدم همراهی چین با جامعه جهانی را سودهای کلان اقتصادی این کشور در اثر رابطه اقتصادی و تجاری با ایران می‌دانستند. اما در روزهای اخیر اخباری به گوش می‌رسد که نوایی غیر آشنا برای ایرانیان دارد. نوایی که نشان‌دهنده همراهی چین با اروپا و آمریکا در تشدید تحریم‌های اقتصادی ایران است. به نظر می‌رسد دوست و همراه ایران در جامعه جهانی و کشوری که در سالهای اخیر تا حدودی مانع از تشدید فشارها روی ایران بود مغلوب غرب شده باشد. البته هنوز اخباری از طرف مقامات چینی در این مورد مخابره نشده است ولی چه خبری موثق‌تر از اینکه در روزهای اخیر بانکهای چین برای هیچ فعالیت تجاری ایران گشایش اعتبار نمی‌کنند. اسداله عسگر اولادی ـ رییس اتاق مشترک ایران و چین ـ در این مورد گفت: "بانکهای تجاری چین در هفته اخیر از گشایش LC (اعتبارات اسنادی) برای تجار ایرانی خودداری کرده‌اند ولی هنوز دلیلی برای این اقدام خود بیان نکرده‌اند." وی افزود: "متاسفانه این روند باعث می‌شود تا مبادلات تجاری و روابط اقتصادی دو کشور صدمه ببیند."

رییس اتاق مشترک ایران و چین ادامه داد: "آمارها نشان می‌دهد در سال 1385 مبادلات تجاری ایران و چین معادل 18 میلیارد دلار بوده است و انتظار می‌رفت تا انتهای سال جاری به 20 میلیارد دلار برسد اما در صورت ادامه مشکلات بانکی و گسترش دامنه آن میزان مبادلات دو کشور کاهش خواهد یافت."

آغاز طرح عدم گشایش اعتبار برای بازرگانان ایرانی توسط بانکهای چینی به زمان خروج سارکوزی از چین باز می‌گردد. به نظر می‌رسد سفرهای مقامات اروپایی به خصوص سارکوزی سبب شد تا چین نیز با اروپا همراه شود. در هفته آخر ماه نوامبر یعنی حدود ده روز قبل، نیکولا سارکوزی رییس‌جمهور کشور فرانسه با هیئتی 40 نفره وارد چین شد و قراردادهای اقتصادی بزرگی را با چین منعقد کرد. قراردادهایی که نه تنها برای چین بلکه برای فرانسه نیز تبعات اقتصادی مثبتی به همراه خواهد داشت و می‌توان به جرات آن را عامل تحول در اقتصاد این کشورها خواند. در آغاز، دلیل این سفر سارکوزی تنها مقاصد اقتصادی عنوان شد، زیرا به ظاهر صحبتهای زیادی در مورد برنامه هسته‌ای ایران و حمایت چین از طرحهای تحریمی اروپا و آمریکا صورت نگرفته بود ولی بعد از بازگشت سارکوزی به فرانسه و سفر چندین مقام اروپایی به چین نشانه‌های منفی زیادی در تعاملات اقتصادی چین و ایران دیده شد. عدم گشایش اعتبار توسط بانکهای چینی برای بازرگانان ایرانی و حضور در اجلاس گروه پنج به علاوه یک در پاریس در کنار حمایت از طرح تشدید تحریمها علیه ایران را می‌توان مهمترین تحولات ایجاد شده در سیاستهای چین در طی ده روز گذشته خواند. در اجلاس پاریس، چین برای اولین بار حمایت علنی خود را از تحریم جدید شورای امنیت علیه ایران اعلام کرد و این امر سبب شد تا اعضای شورای امنیت سازمان ملل خبر از تصویب طرح تشدید تحریمها علیه ایران تا چند هفته آینده بدهند. به گزارش فایننشال تایمز، چین در اجلاس پاریس از طرح تحریم بانکی ایران و تحریم بخش‌های بازرگانی و اقتصادی ایران حمایت کرد. قرار بر این است در جلسه بعدی شورای امنیت سازمان ملل دور جدید تحریمها که ممانعت از سفر برخی از سران ایران به کشورهای مختلف جهان است نیز به بحث گذاشته می‌شود.

برخی از منابع اطلاعاتی از تحریم سرمایه‌گذاری در بخش نفت و گاز ایران نیز خبر دادند. اعضای ثابت شورای امنیت سازمان ملل متحد اعلام کرده‌اند که در دور جدید تحریمها علیه برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران بر شمار شرکتها و بانکهایی که اجازه فعالیت در سطح بین‌المللی ندارند اضافه خواهد شد. این طرح در صورت حمایت چین و روسیه پیش از اتمام سال جاری میلادی به تصویب می‌رسد. در جلسه قبلی که در مورد تشدید تحریمات اقتصادی ایران توسط کشورهای صنعتی جهان برگزار شده بود چین حضور نداشت. عدم حضور چین مانع از تصویب طرح یا نتیجه بخش بودن جلسه شد. در این دور از مذاکرات نماینده کشور روسیه به دلیل بدی هوا و بارش شدید برف در جلسه پاریس حضور پیدا نکرد و همین مساله مانع از تصویب طرحهای جدید شد. دیپلمات‌های غربی بر این باورند که همراه کردن چین با برنامه‌های اروپا از اهمیت بیشتری نسبت به روسیه برخوردار است. زیرا چین تعاملات اقتصادی و تجاری گسترده‌ای با ایران دارد و همراه شدن با اروپا به معنای خط بطلان کشیدن روی همه سودها است. آنها بر این باورند که همراه کردن روسیه با برنامه‌های سازمان ملل کار چندان مشکلی نیست و می‌توان در جلسه آخر شورای امنیت در سال 2007 میلادی این کار را انجام داد ولی اگر چین با اروپا و آمریکا همگام نمی‌شد همراه کردن چین حداقل به شش ماه زمان احتیاج داشت. اروپا و آمریکا نیز از شش ماهی که در فاصله جلسه قبلی شورای امنیت تا جلسه پیش‌رو بود استفاده کردند با برقراری روابط گسترده تجاری و اقتصادی با چین انگیزه این کشور را برای حمایت از ایران کمرنگ کردند. اما این برآوردی است که نمی‌توان به آن اطمینان داشت. زیرا روسیه یکی از کشورهای دارای حق وتو است و با وتو کردن طرح در شورای امنیت می‌تواند مانع از تصویب و اجرای آن در سطح بین‌المللی شود.