گروه سیاسى، فرنوش امیرشاهى: جلسه دیروز سخنگوى دولت تمام هستهاى بود. به اندازهاى که «غلامحسین الهام» ترجیح داد به جاى تشریح مصوبات دولت، تمامى وقت مصاحبه مطبوعاتىاش را به پرسشهاى خبرنگاران در این باره پاسخ دهد.
او که دو روز پس از ارائه گزارش پرونده هستهاى ایران به شوراى امنیت سازمان ملل، پشت تریبون سخنگویى دولت قرار گرفته بود، اعلام کرد: «ایران قصد خروج از NPT را ندارد و نظارتهاى آژانس بینالمللى انرژى اتمى در چارچوب مقررات NPT را نیز مىپذیرد. اما در مورد پروتکل الحاقى چون آن را از نظر قانونى و حقوقى نپذیرفته، باید به تصویب مجلس برسد.» الهام همچنین در جریان سئوال و جوابهایش تاکید کرد: «باب مذاکره و گفتوگو همچنان باز است» و تنها باید توجه داشت که «شرایط عوض شده و فرصتى که اروپائیان قبلاً داشتند دیگر در اختیار ندارند، چرا که ایران از این پس اقدامات داوطلبانه و فراتر از مقررات آژانس انجام نخواهد داد.»علاوه بر این به عقیده الهام «دیپلماسى هستهاى ایران موفق بوده است» و شاهد آن نیز «شکستن اجماع در شوراى حکام، عقبنشینى نکردن از اصول، قانع کردن افکار عمومى و پا فشارى به منافع ملى» است. با این وجود، به گفته سخنگوى دولت صدور قطعنامه علیه ایران «پایان روشى از دیپلماسى بود که جمهورى اسلامى با نهایت حسننظر براى اعتمادسازى آغاز کرد. ولى باب دیپلماسى هرگز بسته نیست بلکه به مقتضیات اقدامات طرف مقابل، قطعاً تغییر خواهد کرد.» اما الهام در کنار این تائیدات، تکذیبهایى هم داشت. او هرگونه اختلافنظر بین دولت و شوراى عالى امنیت ملى در مورد زمان برداشتن تعلیقها و نیز واگذارى سیاستگزارىهاى هستهاى به هاشمىرفسنجانى را رد کرد. توضیحات سخنگوى دولت در مورد دو موضوع فوق چنین بود: «دلیلى براى پرداختن به شایعات وجود ندارد. روال برنامهریزى کشور به ویژه در حوزه سیاست خارجى با چارچوبهاى نظام جلو مىرود و دولت مسئول سیاستهاى خارجى کشور است که آن را با جدیت پیگیرى مىکند و هیچ اتفاق ویژهاى نیفتاده است.» الهام پس از این، هرگونه مذاکره با آمریکا راجع به پرونده هستهاى را نیز منتفى دانست: «راجع به آمریکا، سیاست همان است که بوده و تغییر نکرده است. بحث مذاکره با آمریکا مطرح نیست.» سخنگوى دولت با این مقدمات، اوضاع را کاملاً عادى توصیف کرد و بر همین اساس هم نتیجه گرفت که «نیازى به تصویب بودجه سایه نیست بلکه یک بودجه بیشتر نداریم که به صورت عادى تصویب مىشود و مسئله دیگرى نیز وجود ندارد.» او همچنین گرانىهاى اخیر را حاصل «یک فضاى تبلیغاتى روانى از سوى عدهاى» عنوان کرد و خطاب به ملت گفت: «به مردم مىگویم هیچ نگرانى نداشته باشند. البته برخى از نوسانات در بازار وجود دارد که ارتباطى به بیانیه شوراى حکام در مورد ایران ندارد و ما مشکلى در این ارتباط نخواهیم داشت.»
«غلامحسین الهام» دیروز به محض اینکه پشت تریبون قرار گرفت براى پاسخگویى به پرسشها اعلام آمادگى کرد و متعاقب آن بلافاصله سئوال و جوابهاى هستهاى آغاز شد. خبرنگارى با اشاره به دستور احمدىنژاد به رئیس سازمان انرژى اتمى درباره زمان دقیق تزریق گاز به سانتریفوژهاى نطنز سئوال کرد. الهام در این باره گفت: «دستور رئیسجمهور این بود که محدودیتهاى داوطلبانهاى که خارج از چارچوب حقوقى آژانس پذیرفتهایم را برداریم که ناظر بر مصوبه مجلس نیز هست. بر این اساس ما باید بلافاصله در چارچوب NPT و اساسنامه آژانس فعالیتهاى خود را آغاز کنیم.» با وجود این اظهارات او توضیح در حوزه مسائل فنى را مربوط به سازمان انرژى اتمى دانست.
طرح روسیه با شرایط جدید بررسى مىشود
تشریح جمله لاریجانى دبیر شوراى عالى امنیت ملى در خصوص «پایان دیپلماسى» پرسش دیگرى بود که سخنگوى دولت در جوابش چنین گفت: «مقصود ایشان پایان روشنى از دیپلماسى بود که طى آن ایران فراتر از چارچوبهاى حقوقى و NPT مسائلى را پذیرفت و باب گفتوگو را آغاز کرد. این دیپلماسى فراتر از چارچوب اختیارات قانونى دولت بود که مجلس هم تصویب نکرده بود.» به عقیده الهام شرایط فوق «فرصت خوبى براى طرفهاى مذاکره کننده بود چرا که نهایت حسننیت ایران را نشان مىداد و آنها مىتوانستند به نتایج خوبى برسند، اما اقدامات آنها فعالیتهاى داوطلبانه را منتفى کرد.» به رغم موضوع فوق سخنگوى دولت در طول مصاحبه مطبوعاتىاش چندین بار یادآورى کرد که باب مذاکره بسته نیست و طرح روسیه را نیز در همین راستا ارزیابى کرد: «ما در چارچوب منافع ملى از هر طرح و گفتوگویى استقبال مىکنیم. شرایط ما شرایط جدیدى است و بنابراین مذاکره با روسیه نیز مىتواند ادامه داشته باشد اما با لحاظ این شرایط جدید.» الهام همچنین گفت که ایران به طرحش راجع به مشارکت کشورها در فعالیتهاى صلحآمیز هستهاى پایبند است. سخنگوى دولت تاکید کرد: «جمهورى اسلامى ایران خواستار خلع سلاح هستهاى در جهان بدون تبعیض و به صورت همهجانبه است و بر این اساس باید در چارچوب روابط بینالمللى حقوق همه کشورها بدون اعمال سلطهگرى، زورگویى و یکجانبهگرایى رعایت شود.»
با دیپلماسى موفق اجماع را شکستیم
در ادامه خبرنگار «ایران سپید» پرسید: «برخى سیاستمداران دیپلماسى هستهاى را شکست خورده و گروهى هم موفق مىدانند. کدام یک از این دو عقیده درست است؟» الهام در جواب ابتدا خطاب به سئوال کننده گفت: «خودتان با روشن دلى و اندیشه سفید پاسخ دهید.» و آنگاه ادامه داد: «آنها از اول به دنبال این بودند که ایران مستقل، توانمند و بهرهمند از دانشمندان توانمند وجود نداشته باشد و این مسئله مختص به بحث هستهاى نبود. آیا رها شدن از چنین فشارى توفیق است یا عدم توفیق؟» سخنگوى دولت ایستادگى بر منافع ملى و پشت سر داشتن اجماع ملى را از دیگر موفقیتها ارزیابى کرد و در بیان دیگر موارد گفت: «ما توانستیم اجماع کشورها را بشکنیم. تا چندى پیش قطعنامهها بدون مخالف تصویب مىشد اما امروز شاهد بیانیهها و آراى مخالف و ممتنع هستیم. در عین حال که بسیارى از آرا تحت فشار و تهدیدهاى مختلف اخذ مىشود. بنابراین وقتى با وجود این تهدیدها و فشارها، راىهاى آنها کم مىشود، معلوم است که ایران در اعلام حقانیتش توفیقات خوبى داشته است.» او از مجموع اظهاراتش نتیجه گرفت که دیپلماسى هستهاى در عرصه داخلى و خارجى موفق بوده است چون ایران عقب ننشست و افکار عمومى جهان را هم قانع کرد: «غربىها یک اشتباه بزرگ کردند و اینکه با تصمیماتشان به نسل دوم و سوم انقلاب نشان دادند که با پیشرفت کشورها مخالفند.»
گرانىها، تبلیغات روانى است
در کنار پرسشهاى فوق، تاثیر صدور قطعنامه شوراى حکام و گزارش آن به شوراى امنیت در عرصههاى مختلف کشور از جمله مسائل اقتصادى و احتمال اعمال تحریمهایى در این حوزه، محور سئوالات دیگرى بود که مطرح شد. سخنگوى دولت اما تمامى سئوالهاى این بخش را خوشبینانه پاسخ داد. از جمله آنکه راجع به احتمال تصویب «بودجه سایه» و تغییر بودجهبندى به سمت بحرانى شدن شرایط توضیح داد: «بودجه کاملاً عادى و طبیعى است و لزومىهم براى تغییر آن وجود ندارد. شاید در یک فرآیند تبلیغاتى چنین بحثهایى صورت گرفته است اما چارچوب آن را دولت مىدهد و مجلس هم نظراتش را مىدهد که البته روال عادىاش را طى مىکند.» او همچنین در جواب این سئوال که کشورهاى عضو اوپک اعلام کردهاند در صورت کاهش تولیدات نفتى ایران به واسطه تحریم احتمالى، تولیدات نفتى خود را افزایش خواهند داد نیز گفت: «مسئله انرژى در کشورهاى اروپایى و غربى، جدى است و در صورت هر تغییرى در روند توزیع آن، دچار مشکل خواهند شد. ما علاقهمند نیستیم که مشکلى براى انرژى ایجاد شود اما اگر چنین شود هم این ما نیستیم که آسیب مىبینیم بلکه کشورهاى غربى و اروپایى به دلیل وابستگىشان به انرژى متضرر خواهند شد.» الهام گرانىها را هم به پاى وضعیت پرونده هستهاى نگذاشت: «این یک فضاى تبلیغاتى روانى است. شاید اهداف کشورهایى که بیانیه صادر کردهاند نیز همین باشد. اما مردم ما هوشمند و آبدیده هستند و مسائل هم در روال عادىاش مىگذرد. دولت در تامین نیازهاى معیشتى مردم یک گام به عقب نمىرود و مردم نیز از این بابت اطمینان داشته باشند.»
نهادهاى مدنى، قیم مردم نیستند
اما دیروز در کنار اکثر پرسشهاى هستهاى، سئوالهاى دیگرى هم مطرح شد که در لابهلاى مباحث هستهاى گم شد. سخنگوى دولت راجع به میزان اهمیت نهادهاى مدنى در دولت نهم اظهار داشت: «نهادهاى مدنى کارکرد، ارزش و حقوق خود را دارند اما قیم و جایگزین مردم نیستند.یعنى ما مردم را از مجراى گروههاى خاص نمىبینیم. نهادهاى مدنى سخنگوى همه مردم نیستند. به هر حال نهادهایى که طبق قانون شکل گرفتهاند، حقوقشان محفوظ است.»
بودجه برخى نهادهاى مذهبى را افزایش دادیم
سئوال دیگرى که دیروز مطرح شد راجع به افزایش بى سابقه بودجه برخى نهادهاى خاص مذهبى و سیاسى بود که الهام ضمن تایید آن گفت: «مصداقاً چیزى را تایید نمىکنم. اما بخشهایى وجود داشته که در گذشته مورد اعتنا نبودهاند. بخشهایى متروک و فراموش شده بودند. برخى از این قسمتها، فرهنگى بود و در این میان بخشى نیز مربوط به فرهنگ دینى بود. دولت باید بخش اخیر را مدنظر قرار دهد چرا که یک عده از محرومیتهاى مضاعف برخوردار بودند که باید جبران مىشد. مثلاً بعضى بخشها را اگر ۲۰۰ درصد رشد دهیم باز هم کاهش دارند چون چندین سال مغفول بودهاند. ولى تاکید مىکنم که اعتبارات بودجه به صورت متوازن توزیع شده و رویکرد دولت عدالتمحورى بوده است.»
دولت جانش را در راه اسلام فدا مىکند
سخنگوى دولت توهین روزنامههاى دانمارکى به پیامبر اکرم(ص) را نیز محکوم و خاطرنشان کرد که «دولت در راستاى حمایت از پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت جان خود را نیز فدا مىکند. این مسئله جاى هیچ مماشاتى ندارد. به این کشورها نیز توصیه مىکنم با آتش انفجارى اعتقادات مسلمانان بازى نکنند.» سخنگوى دولت همچنین اعلام کرد که کار تعیین سفراى ایران در انگلیس، فرانسه و آلمان در وزارت خارجه به پایان رسیده و به تایید رئیسجمهور هم رسیده است. تنها مراحل تشریفاتى و موافقت کشورهاى پذیرنده باقى مانده است که به همین دلیل هم وزارت خارجه خود اسامى آنها را اعلام مىکند.
ممنوعیت خرید کالاهاى خارجى بادوام
الهام در پایان نشستش با خبرنگاران یک مصوبه دولت را نیز تشریح کرد. این مصوبه راجع به ممنوعیت خرید کالاهاى مصرفى بادوام از خارج است: «دولت معتقد است وقتى کالاهاى مصرفى بادوام خارجى وارد کشور مىشود زمینه تضییع حق تولیدکنندگان داخلى فراهم مىشود. این مصوبه هم بر ممنوعیت کالاهاى مشابه خارجى تاکید دارد و هم بر کیفیت تولیدات داخلى.» با این توضیح الهام جلسه را ترک کرد. نشستى که تشریح یک مصوبه و سئوالات جانبىاش هیچ چیز از «تمام هستهاى» بودن آن کم نکرد. به اندازهاى که سخنگوى دولت مرور مصوبات شش ماه گذشته را به جلسه بعد موکول کرد.