تحول سیاسی در اسرائیل

ابوالقاسم قاسم‌زاده

در حالیکه درگیری‌های مسلحانه و خونین بین نیروهای نظامی «حماس» و «فتح» دو سازمان مبارزاتی بزرگ فلسطین در غزه ادامه دارد و بنابر برخی از گزارش‌ها تاکنون بیش از صد نفر کشته شده‌اند و غزه بطور کامل به ناحیه جنگ‌زده تبدیل شده است.

در حالیکه، ارتش اسرائیل همچنان غزه را زیر آتش بمباران هوایی و زمینی توسط تانک‌های خود قرار داده، نمایندگان فتح که همراه حماس، دولت ائتلاف ملی را به نخست‌وزیری «اسماعیل هنیه» شکل داده بودند، حضور در دولت خود را به حالت تعلیق درآورده‌اند و «محمود عباس» اعلام کرده است دولت ائتلاف ملی منحل شد و وزیر دارایی را مسئول تشکیل دولت جدید معرفی کرده است. نمایندگان سازمان الفتح خواهان انتخابات جدید برای تعیین نخست‌‌وزیر جدید شده‌اند. ادامه این اختلاف‌ها و درگیری‌های مسلحانه به کرانه باختری نیز کشیده شده است. در حالیکه در لبنان، اردوگاههای فلسطینیان در شرایط جنگی قرار گرفته‌اند و ارتش لبنان برای نابودی گروهی بنام «فتح‌الاسلام» حملات شدید خود را به اردوگاه «نهرالبارد» ادامه میدهد. این عملیات نظامی دهها کشته بجای گذاشته و بیش از پنجاه هزار نفر از فلسطینیان و خانواده‌های آنها به اجبار از اردوگاه خارج شده‌اند و از کمترین امکانات زندگی محرومند و در گوشه و کنار خیابان‌ها در بدترین شرایط زندگی بسر می‌برند. این روزها، فلسطین و فلسطینیان در حساس‌ترین مرحله از ادامه حیات و زندگی خود قرار گرفته‌اند.

اما در «اسرائیل» که بعد از شکست رژیم صهیونیستی در جنگ با «حزب‌الله» لبنان در سخت‌ترین بحران سیاسی قرار گرفت، تحولی رخ داده تا به سرعت حاکمیت اسرائیل از بحران ملی خارج گردد و با سامان جدید، دوره دیگری از اداره اسرائیل به معرفی دولت جدید را آغاز کند.

این تحول و تغییر با اعلام انتخاب رئیس‌جمهور، همچنین رهبر جدید حزب کار نمایان شده است.

«شیمون پرز» رئیس‌جمهور اسرائیل شد. «پرز» پس از پیروزی در دور اول انتخابات ریاست جمهوری در پارلمان (کنست) اسرائیل بدنبال کنار رفتن دو رقیب او و حمایت از وی، رئیس‌جمهور اسرائیل شد.

«شیمون پرز» سیاستمدار کهنه‌کار اسرائیل و نویسنده کتاب (خاورمیانه جدید) که در آن طرح صلح با اعراب و نظریه ائتلاف کاری اسرائیل با همسایگان عرب خود و ورود اسرائیل به اتحادیه فراگیر منطقه‌ای که در آن مدیریت و دانش تخصصی اسرائیلی‌ها در صدر باشد و بهره‌گیری از محوریت انرژی و نیروی کار کشورها، طراحی و دیده شده است، اکنون رئیس‌جمهور اسرائیل شده است. سالهای سال تجربه نخست‌وزیری، حضور مستمر در دولت‌های اسرائیل در طول بیش از سی سال و رهبری احزاب مقتدر، از «شیمون پرز» فردی با تجربه و کارآمد ساخته که اکنون و در شرایط بحران سیاسی و ملی در اسرائیل ناشی از شکست در جنگ با لبنان و «حزب‌الله» می‌تواند هدایت و برون‌رفت از چنین شرایطی را فراهم آورد. «پرز» معاون نخست‌وزیر (اولمرت) در دوره اول انتخابات 58 رأی را در برابر 37 رأی فرد دیگر (رئون ریولین) از حزب لیکود و 21 رأی (کولیتی آویتال) از حزب کارگر احراز کرده بود. (آویتال) در کنفرانس خبری اعلام کرد که به نفع «پرز» از انتخاب کنار می‌رود. پس از او (ریولین) نیز به نفع «پرز» کناره‌گیری کرد تا «شیمون پرز» با رأی کامل مجموعه نمایندگان (کنست) به رئیس‌جمهوری اسرائیل انتخاب گردد. همزمان «باراک» نخست‌وزیر اسبق اسرائیل در انتخابات درون حزبی حزب کارگر، پیروز شد و بجای «عمیر پرتز» که ریاست حزب کارگر را بعهده داشت، رهبری حزب کارگر را بدست آورد. اکنون در انتخاب نخست‌وزیر جدید دو اسم در صدر است، «باراک» از حزب کارگر و نتانیاهو از حزب لیکود که این هر دو تجربه نخست‌وزیری را از گذشته دارند. سیاستمداران اسرائیلی بخوبی دریافته‌اند که باید از شرایط بحرانی کنونی در داخل اسرائیل به سرعت بیرون بروند و با در نظر گرفتن انتخابات در آمریکا و احتمال قوی پیروزی دمکرات‌ها بر جمهوری‌خواهان و بخصوص پایان دوران «جرج بوش» و تحول در سیاست‌ها و برنامه‌های شکست خورده نومحافظه‌کاران در واشنگتن، خود را تطبیق دهند و برای دوره جدید از فضای سیاسی بین‌المللی آماده سازند.

تحلیلگران سیاسی این تحول در اسرائیل را چنین ارزیابی می‌کنند که در صورت انتخاب «باراک» به نخست‌وزیری و حضور «شیمون پرز» بعنوان رئیس‌جمهور اسرائیل، دور جدیدی از ارائه پیشنهادات مذاکره با فلسطینیان و کمک به «محمود عباس» که به ماجرای حماس پایان دهد و انتخابات جدیدی در فلسطین انجام پذیرد، در پیش گرفته خواهد شد. آنچه که «عربستان و اردن» بعنوان طرح صلح اعراب تبلیغ کرده‌اند و در انتظار پاسخ رسمی اسرائیلی‌ها هستند در مسئولیت (باراک) بعنوان نخست‌وزیر و «شیمون پرز» رئیس‌جمهور رژیم صهیونیستی، حداقل در صحنه سیاسی ـ تبلیغی خاورمیانه زنده‌تر خواهد شد و فضای مقاومت در برابر اسرائیلی‌ها را سمت و سوی تعدیل خواهند داد و برای «حماس» دایره محاصره تنگ‌تر می‌گردد.

فلسطینیان در بدترین موقعیت سیاسی و در آستانه جنگ داخلی قرار دارند و زندگی خانواده‌های فلسطینی در «غزه» و کناره باختری بلحاظ تحریم‌ها و فساد همراه بیکاری فراگیر، طاقت‌فرسا شده است.

دولت قانونی و مردمی «اسماعیل هنیه» نه قدرت مالی دارد و نه از حمایت دولت‌های عربی، بخصوص عربستان، اردن، مصر برخوردار است. آمریکا و دولت‌های اروپائی بر شدت تحریم‌های مالی و محاصره اقتصادی آنها با همراهی رژیم صهیونیستی افزوده‌اند. «حماس» در محاصره تلخ و سختی بسر می‌برد و آنچه که امروز بعنوان مقابله مسلحانه دیده می‌شود، مقابله با فسادی است که بطور همه جانبه بسیاری از شخصیت‌های فتح (مبارزان سابق) و مدیریت هواداران «محمود عباس» رئیس دولت فلسطینی را در بر گرفته و برخی از آنها تا مرز همکاری با رژیم صهیونیستی برای نابودی گروه «حماس» پیش رفته‌اند. انتخاب «شیمون پرز» بعنوان رئیس‌جمهور اسرائیل و انتخاب «باراک» بعنوان رهبر حزب کارگر در اسرائیل تحول سیاسی جدید در اسرائیل است که دولت آینده اسرائیل، اگرچه در آینده هم دولتی ائتلافی باشد و رقیب سرسخت حزب کارگر، حزب لیکود به رهبری نتانیاهو خود را شریک قوی در ائتلاف آینده و یا تلاش برای پیروزی و کسب موقعیت نخست‌وزیری اسرائیل می‌بیند، اما، همه احزاب متعدد اسرائیل از راست تا چپ، بحران ناشی از شکست در جنگ با لبنان و در برابر «حزب‌الله» را خطر بزرگ فروپاشی اجتماعی در داخل اسرائیل می‌دانند و برای خارج شدن از این بحران تلاش همگون دارند. محاسبه آینده نزدیک و تغییر ریاست جمهوری در آمریکا و طرح سیاست خارجی جدید از سوی آمریکا، سیاستمداران اسرائیلی و سران احزاب در این کشور را بر آن داشته تا از هم‌اکنون خود را آماده سازند. بخصوص که دو دولت عربی عربستان و اردن، پنجره سازش با اسرائیل و تمکین در برابر رژیم صهیونیستی را بازتر کرده‌اند و تحولات آینده در کشورهای عربی، موقعیت اسرائیلی‌ها را مستحکم‌تر می‌سازد. آمریکایی‌ها همراه اسرائیلی‌ها در پی نابودی هرگونه مقاومت در برابر «هژمونی» آنها هستند و برخی از دولت‌های عربی با پذیرش این نگاه با ارائه پیشنهادهایی با عنوان «طرح صلح» برای تمکین همه جانبه اعلام آمادگی کرده‌اند. فلسطین، لبنان و سوریه، در این فضای سیاسی و تحولات سیاسی که در اسرائیل در حال شکل گرفتن است مرحله بسیار مشکل و سختی را تجربه می‌کنند. اگر بر این بحران‌ها، بحران عراق و خط گسترش عدم امنیت در این کشور و موج ترورها و بمب‌گذاریها در این کشور را نیز رصد کنید، جایگاه فعالیت‌های مرموز دولت‌های عربی، بخصوص دولت سعودی و اردن را در راستای سیاست‌های آمریکا و آینده‌نگری رژیم صهیونیستی، بهتر می‌توانید دریابید. تحول سیاسی در اسرائیل با انتخاب «شیمون پرز» به ریاست جمهوری و انتخاب «باراک» بعنوان رهبر حزب کارگر که یکی از دو حزب بزرگ اسرائیل در کنار حزب لیکود به رهبری «نتانیاهو» است، در آینده نزدیک موجب اجرای طرح‌های جدید در منطقه عربی خاورمیانه خواهد شد. از سوی دیگر، دولت‌های سعودی و اردن نسبت به گذشته عهده‌دار فعالیت‌های سیاسی جدیدی شده‌اند. مصری‌ها، با درک حساسیت شرایط کنونی، اگرچه مایل نیستند که سعودیها حرف اول را بزنند و سکان‌دار سیاسی شوند تلاش دارند تا ضمن حفظ جایگاه خود در معادلات سیاسی آینده، نگرانی خود را نیز بیان کنند. بحران عراق، سوریه و لبنان، جنگ داخلی در فلسطین همگی سمت‌و‌سوی ضعیف‌تر شدن موقعیت اعراب را نشانه دارد و این برای مصری‌ها، غیرقابل قبول و در راستای نگاه سیاسی آنها نیست. تحول سیاسی در اسرائیل اگرچه امکان عبور برای صهیونیست‌ها از شرایط بحران زده داخلی را فراهم خواهد آورد، اما هنوز، هیچ افق روشنی از صلح و امنیت در خاورمیانه دیده نمی‌شود.