راه موجود؛ تعامل سازنده غرب با ایران

وزیران امور خارجه آمریکا، روسیه، انگلیس، فرانسه و چین که همراه با وزیر امور خارجه آلمان و نماینده اتحادیه اروپا در اجلاسی در لندن شرکت کرده بودند، بامداد دیروز گفتند که مایلند اجلاس فوق العاده شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای، در نشست خود در پنجشنبه این هفته، پرونده هسته‌ای ایران را برای رسیدگی به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع دهد. این درخواست در صورت ارایه به آژانس و برای آنکه قابل طرح و رسیدگی باشد، ابتدا باید تأیید دبیر کل آژانس را داشته باشد که هنوز معتقد است حرف و حدیث‌ها درباره پرونده هسته‌ای ایران از راههای دیپلماتیک قابل حل و فصل است.
شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای 35 عضو دارد که شماری از آنها در جبهه مخالف قدرتهای بزرگ قرار دارند که با برخوردهای سیاسی و نه حقوقی و فنی، اصرار بر فشارهای بیشتر بر ایران آنگونه که رایس وزیر امور خارجه آمریکا گفته برای انصراف از برنامه‌های هسته‌ای‌اش دارند. علاوه بر این کشورها، جبهه اعضای جنبش عدم تعهد موسوم به «گروه نم» نیز بلوک قدرتمندی در آژانس و شورای حکام آن است و برای آنکه بتوان پرونده ایران را از آژانس خارج و به شورای امنیت فرستاد، باید نظر آنها نیز همراه شود که در پیش‌نویس بیانیه آنها برای ارائه به نشست فوق‌العاده شورا در روز گذشته گفته شده «بر حق ایران در استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای و این که تعلیق غیرالزام‌آور حقوقی است» تأکید خواهند کرد.
معاون دبیر کل آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای که این هفته از یک پارک در شمال تهران که به ادعای آمریکا، ایران در آن برنامه مخفی هسته‌ای دارد، دیدن کرد، به گفته آصفی سخنگوی وزارت امور خارجه درحالی راهی وین شد که قانع گردید ادعای آمریکا در این خصوص نیز بیهوده بوده که تأیید دیگری بر برخوردهای سیاسی و سوءاستفاده ابزاری آمریکا و برخی از قدرتهای بزرگ از نهادهای جهانی مانند آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای و سازمان ملل است و محمد البرادعی دبیرکل آژانس در گزارش خود به شورای حکام حتماً باید به آن اشاره کند.
ایران در همکاری گسترده با آژانس که بازرسانش مرتباً برای بازرسی مراکز هسته‌ای ایران به این کشور سفر می کنند، اثبات کرده است که هیچ برنامه پنهانی هسته‌ای ندارد و آنچه به دنبال آن است، صرفاً بهره‌برداری صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای می‌باشد که همه اعضای آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای با امضا گذاشتن به پای پیمان ان‌پی‌تی، این حق را به همه اعضا و از جمله ایران از قدیمی‌ترین اعضای آژانس، داده‌اند.
در بیانیه پایانی نشست لندن پنج عضو شورای امنیت و آلمان در عین حال نرمشی نیز به چشم می‌خورد زیرا در آن هیچ یک از دارندگان حق وتو در شورای امنیت سخن از ضرورت برخورد این شورا با ایران و یا اتفاق‌نظری در این خصوص نکرده‌اند و به علاوه آنگونه که از «جک استراو»، وزیر خارجه انگلیس نقل شده «وزیران خارجه شرکت‌کننده در اجلاس لندن توافق کردند که تصمیم‌گیری در شورای امنیت تا ماه مارس سال جاری (10 اسفند به بعد) و پس از ارائه گزارش مدیر کل آژانس به اجلاس عادی شورای حکام آژانس به تعویق افتد.»
و این نشان می‌دهد که اعضای نشست لندن به نتیجه مذاکرات در شورای حکام امید ندارند و به علاوه کانالهای دیپلماتیک بسته نشده است و این همان گفته ایران است که می‌گوید: «اگر چه از ارسال پرونده برنامه‌های هسته‌ای‌اش به شورای امنیت نگرانی ندارد، اما مایل است مسایل را از طریق گفت‌وگو حل و فصل کند.» و در اثبات این نیت نیز در بروکسل گفت‌و‌گوهایی را با نمایندگان سه کشور اروپایی طرف صحبت‌های خود به پیش می‌برد.»
از سوی دیگر روسیه طرحی را برای همکاری مشترک با ایران در برنامه‌های هسته‌ای‌اش ارائه کرده و ابراز علاقه نموده که چین نیز در آن مشارکت داشته باشد. در سفر هفته گذشته دبیر شورای عالی امنیت ایران به مسکو و پکن این همکاری و ابعاد آن مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
از نظر دولت ایران طرح روسیه، «طرحی قابل بررسی» است ولی آنگونه که «غلامحسین الهام» سخنگوی دولت روز دوشنبه این هفته گفت: «موضع جمهوری اسلامی ‌در مورد غنی‌سازی اورانیوم تغییر نخواهد کرد زیر این امر حق قانونی این کشور در چارچوب پیمان منع گسترش جنگ‌افزارهای هسته‌ای است.»
تشدید فشار به ایران و یا به کارگیری اهرم‌هایی علیه آن برای دست برداشتن از برنامه‌های هسته‌ای‌اش، به باور عموم تحلیلگران بطور قطع واکنش این کشور را بدنبال خواهد داشت و آن را وادار خواهد کرد تا از اهرم‌های خود که کم نیز نیستند، استفاده کند.
به نظر می‌رسد همان‌گونه که متکی در سخنان اخیرش گفت: «تعامل سازنده غرب با ایران» به عنوان تنها راه موجود راه را نبسته است.