آمریکایی‎ها در برزخ مذاکره با ایران

گروه سیاسی- محمدی: ادامه مخالفت نومحافظه‎کاران طرفدار اسرائیل و معاون رئیس‎جمهور دیک چنی، نتوانسته است مانع فشارهای فزاینده داخلی و خارجی بر رئیس‎جمهور ایالات متحده برای مذاکره مستقیم با ایران شود. در هفته‎های اخیر، علاوه بر دموکراتها، شمار زیادی از جمهوری‎خواهان برجسته رئیس‎جمهور جرج دبلیو بوش را تحت فشار گذاشته‎اند که در مورد یک سلسله مباحث در پی گفتگوی رو در رو با ایران باشد.
در همین حال، متحدان اروپایی واشنگتن که در سه سال گذشته در مذاکراتشان با ایران در مورد برنامه هسته‎ای این کشور، نقش نماینده دولت آمریکا را عهده‎دار بوده‎اند، در مواجهه با آنچه که سرسختی و انعطاف‎پذیری ایالات متحده می‎دانند به سرعت در حال از کف‌دان صبر و شکیبایی هستند. چارلز کوپچان، مدیر شاخه مطالعات اروپایی در شورای روابط خارجی آمریکا، در این خصوص می‎گوید: اروپایی‎هایی که تاب و تحمل خود را از دست داده‎اند، به ایالات متحده می‎گویند زمان آن رسیده که آمریکا وارد عمل شود. اگر ایالات متحده به گونه‎ای در مذاکرات مشارکت نکند، احتمال برخورد دو قطع پیوندهای دولتهای دو سوی آتلانتیک (ایالات متحده و دولتهای اروپایی) بسیار جدی است.
جیم لوب، خبرنگار خبرگزاری اینترپرس سرویس در واشنگتن، که فراز و فرودهای نومحافظه‎کاران را مدتها پیش از خیزش دوباره آنها پس از حملات سپتامبر2001 زیر نظر داشته و همچنان دنبال می‎کند در یادداشتی با عنوان بالا گرفتن فشارها بر بوش برای ارتباط مستقیم با ایران، می‎نویسد: بعضی از نشانه‎ها که از وجود چنین فشارهایی در کاخ سفید حکایت دارد، زمانی آشکار شد که سخنگوی تازه بوش، تونی اسنو، هفته پیش به خبرنگاران گفت، اگر تهران فعالیتهای غنی‎سازی اورانیوم را به حالت تعلیق درآورد، واشنگتن ممکن است مایل به گفتگوی مستقیم با ایران در مورد برنامه هسته‎ای این کشور باشد.
تونی اسنو اضافه کرد: وقتی چنین اتفاقی بیفتد آن‎گاه ممکن است فرصتهایی (برای مذاکره) فراهم شود. به اعتقاد سخنگوی کاخ سفید، ارتباطاتی از این دست ممکن است در سطوحی فراگیرتر و به صورت چند جانبه اتفاق افتد که در آن مثلث اروپایی بریتانیا – فرانسه – آلمان و احتمالاً چین و روسیه هم حضور خواهند داشت.
در تلاش برای تغییر سیمای معامله چماق و هویج، هفته گذشته دیپلمات‎هایی از این 5 کشور با همتایان آمریکایی خود در لندن ملاقات کردند. این کشورها امیدوارند که با وعده و وعید و نیز تهدید، ایران را متقاعد سازند، فعالیتهای غنی‎سازی را متوقف کند.
احتمال دارد بخشی از این معامله شامل تأمین راکتورهای هسته‎ای آب سبک برای ایران، مشوقهای تجاری و اقتصادی و نیز مذاکره در مورد ساختاری باشد که به نگرانی‎های امنیتی ایران می‎پردازد.
با این وجود، گزارشهای منتشره حاکی است دیپلماتهای آمریکایی با اضافه شدن مسائل امنیتی به دستور جلسه مخالفت کرده‎اند.
تداوم بن‎بست موجود بین چنی و متحدانش (که حامی نظریه تغییر رژیم هستند) و سایر مقامات (بویژه مقامات وزارت خارجه که معتقدند نظریه تغییر رژیم غیر واقع‎بینانه بوده و احتمالا نتیجه معکوس به بار می‎آورد) از جمله دلایلی است که مخالفت با ارائه تضمینهای امنیتی به ایران را سبب شده است.
یک مقام عالی‎رتبه در وزارت خارجه ایالات متحده که خواست نامش فاش نشود، پنجشنبه گذشته به روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز گفت: تضمینهای امنیتی ارائه نشده است. به گفته وی، اروپایی‎ها به واشنگتن گوشزد کرده‎اند که در غیاب چنین تضمینهایی، بعید به نظر می‎رسد که تهران مصالحه بر سر برنامه هسته‎ای خود را بپذیرد.
حکومت بوش که در سال 2002، ایران را یکی از کشورهای عضو محور شرارت نامیده بود، شورای امنیت را تحت فشار گذاشته است به دلیل ادعاهایی که ایران را به نقض مفاد پیمان ان‎پی‎تی متهم کرده است، تحریم‎هایی علیه این کشور وضع کند.
در این میان، با وجود پشتیبانی اعضای اروپایی شورای امنیت از تلاشهای واشنگتن، روسیه و چین در مورد آثار تصویب چنین قطعنامه‎ای بر منافع استراتژیک و اقتصادی خود و نیز بهره‎برداری احتمالی از آن برای توجیه حمله به ایران (درست مانند همان چیزی که سه سال پیش در مورد عراق اتفاق افتاد) ابراز نگرانی کرده‎اند و با آن موافق نیستند.
چارلز کوپچان رفتار اروپایی‎ها در مورد تحریمهای فراگیر نظیر ممنوعیت واردات بنزین و صادرات نفت و گاز را بر ضد ایران، شیطنت‎آمیز و غیرجدی ارزیابی می‎کند.
او پیش‎بینی می‎کند که دو سوی آتلانتیک درباره اعمال تحریمهای محدود مانند ممنوعیت فروش سلاح و صدور ویزا برای مقامات ایرانی‌– هم رای خواهند بود، اما اگر تحریمها از این چارچوب تجاوز کند و یا ایالات متحده به نیروی نظامی متوسل شود تداوم اتحاد نظر طرفین، دور از ذهن به نظر می‎رسد.
چارلز کوپچان می‎گوید: در نهایت ایالات متحده خواستار تغییر رژیم است در حالی که اتحادیه اروپایی چنین خواسته‎ای ندارد. او با تأکید بر این که توسل واشنگتن به عملیات نظامی بر ضد ایران، در عمل هیچ پشتیبانی در اروپا ندارد، می‎افزاید: من هنوز یک سیاستگذار اروپایی را که معتقد باشد جنگ بهتر از یک ایران هسته‎ای است، پیدا نکرده‎ام.
از طرفی تنها متحدان اروپایی واشنگتن، روسیه و چین نیستند که تاکید دارند بوش باید رویه خود را تغییر دهد و مذاکره مستقیم با تهران را آغاز کند. دیگر همپیمانان منطقه‎ای آمریکا مانند عربستان سعودی وترکیه نیز درخواستهای مشابهی ارائه کرده‎اند.
در گستره داخلی، بوش که در شرایط فرسایشی ناشی از روند رو به رشد افت محبوبیت نزد افکار‌عمومی ایالات متحده به سر می‎برد، با فشارهایی از جانب همقطاران خود در حزب جمهوریخواه روبه‎روست.
در دو ماه گذشته، دو نفر از مقدمات سیاسی که در دوره اول ریاست‌جمهوری بوش بر سر کار آمده بوددن و در مناصب بالای وزارت خارجه آمریکا خدمت می‎کردند (ریچارد هاس، متخصص در مسایل خاورمیانه، و ریچارد آرمیتاژ، معاون سابق وزیر خارجه آمریکا) درخواست کردند آمریکا با ایران در مورد تمام مسایل فیمابین– شامل برنامه هسته‎ای ایران، اتهامات نسبت داده شده به ایران در مورد حمایت از تروریسم، سیاستهای منطقه‎ای ایران که از دید واشنگتن ناخوشایند است– که اسباب جدایی دو کشور را از سال 1979 تا کنون فراهم آورده است، گفتگو کند.
این عده با کسانی مانند یک لوگار، رئیس کمیته روابط خارجی سنا، سناتور چاک هاگل، نامزد احتمالی جمهوریخواهان در انتخابات ریاست جمهوری 2008، و شماری از دموکراتهای برجسته نظیر سندی برگر، مشاور امنیت ملی بیل کلینتون، مادلین آلبرایت، وزیر خارجه سابق، و قانونگذاران منتفذی همانند سناتور ژوزف بیدن و دایان فاینشتین که هر دو حامی معتدل و غیر افراطی اسرائیل محسوب می‎شوند، ائتلاف کرده‎اند.
شاید تاثیرگذارترین شخصیتی که در این مدت درباره گفتگوی مستقیم آمریکا با ایران اظهارنظر کرده است، کسی جز هنری کسینجر، وزیر خارجه اسبق ایالات متحده نباشد. کسینجر که مدافع حمله بوش به عراق بود، اوائل ماه جاری میلادی خواستار مذاکره مستقیم با ایران (حداقل در مورد مباحث هسته‎ای) شد.
هنری کسینجر در یادداشتی طولانی که در روزنامه آمریکایی واشنگتن پست به چاپ رسید مذاکره با ایران را از طریق نمایندگان و نیز متحدان نزدیک ایالات متحده، برای امنیت ملی آمریکا بسیار مهم و ضروری ارزیابی کرد.
درخواستها برای مذاکره با ایران پس از نامه رئیس‎جمهور محمود احمدی‎نژاد به بوش شدت گرفت.
نومحافظه‎کاران آمریکایی که تأثیرات آنها بر سیاستهای این کشور، اساسا از کانال دفتر دیک چنی اعمال می‎شود، در واشنگتن به موج درخواستها برای گفتگوی مستقیم با ایران هشدار دادند که مذاکره مستقیم با تهران دامی است که اگر واشنگتن در آن گرفتار آید، رهایی از آن به آسانی ممکن نیست!
این نوشتار را با گریزی به یادداشتی که اواسط ماه جاری میلادی با عنوان «به احمدی‎نژاد بی‎اعتنایی کنید» در نشریه کانادایی نشنال پست منتشر شد، به پایان می‎برم. دیود فروم، نویسنده یادداشت که از تحلیلگران مؤسسه «امریکن انترپرایز» و نیز دستیار ویژه بوش در تنظیم متن سخنرانی‎های اقتصادی او بوده است، یهودی نومحافظه‎کاری است که در کانادا متولد شده از طرفداران دو آتشه اسرائیل می‎باشد. او در انتهای یادداشتش نوشته بود: دنیا هم اکنون با این پرسش روبه‎روست: آیا می‎توان ایران را به هر شیوه‎ای به جز زور و خشونت، سرکوب کرد؟ برای یافتن جواب تنها یک راه وجود دارد و البته آن راه مذاکره نیست!