مشق جدید روابط برلین ـ واشنگتن

* سفر آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان به ایالات متحده آمریکا با چه اهدافی صورت گرفت؟
** خانم مرکل در حالی به این سفر رفت که با آغاز سال جدید میلادی به صورت همزمان ریاست گروه هشت و اتحادیه اروپا را برعهده گرفت. روابط آلمان و آمریکا از دهه 1930 با چاشنی خصومت بین دو کشور جریان داشته که این امر با اشغال آلمان شدت یافت، اما در دهه 90 میلادی با فرو ریختن دیوار برلین و اتحاد دو آلمان یک نوع استقلال سیاسی برای برلین حاصل گردید. پس از آن نیز آلمان تلاش کرده تا روابط دوجانبه مطلوبی را با آمریکا در پیش گیرد و خود را در جایگاه یک شریک با آمریکا مطرح کند. در نتیجه سفر مرکل در چارچوب بسط شاخص‌های روابط مشترک تجاری و اقتصادی صورت می‌گیرد.
در درون گروه هشت که هم‌اینک آلمان ریاست آن را برعهده گرفته، این موضوع مطرح است که قدرت‌هایی که توانایی بالای مالی، صنعتی و اقتصادی دارند باید جهان را اداره کنند. خانم مرکل مجبور است تا برای موفقیت در جایگاه ریاست گروه هشت، از حمایت دولت آمریکا برخوردار باشد. درخصوص ریاست آلمان بر اتحادیه اروپا نیز باید خاطرنشان کرد که عضویت کشورهای اروپای شرقی (بلوک شرق) در اتحادیه اروپا این دغدغه را ایجاد کرده است که این کشورها تاثیرپذیری زیادی از آمریکا دارند که این موضوع می‌تواند بر سطح نفوذ واشنگتن بر تصمیمات اتحادیه اروپا موثر باشد که سفر مرکل می‌تواند ضمن تنظیم دیدگاه‌های اتحادیه اروپا و آمریکا از نقش لابی‌گونه این کشورها در این اتحادیه که متاثر از نفوذ آمریکاست، بکاهد.
خانم مرکل بر این نکته واقف است که شکل‌گیری اتحادیه اروپایی که منطبق بر آرمان‌ها و ایده‌آل‌های اعضا باشد منوط به نظر مثبت آمریکا در این زمینه است.
آمریکا در جریان حمله به عراق متوجه شد که باید به نظرات کشورهای مخالف از جمله آلمان، فرانسه و بلژیک توجه می‌کرد و در شرایط کنونی بر این باور است که باید از نظرات آنان در تدوین استراتژی جدید واشنگتن در عراق بهره بگیرد و با آمدن دموکرات‌ها در کنگره قدرت تاثیرگذاری بوش در راستای سیاست‌های یکجانبه کاهش یافته که این امر از نظر توسعه روابط آمریکا با سایر کشورها از جمله دولت‌های اروپایی موثر است.
* با توجه به کمرنگ شدن روابط برلین ـ واشنگتن در جریان حمله آمریکا به عراق، این موضوع می‌تواند در کارایی آلمان بر توسعه روابط اتحادیه اروپا با این کشور موثر باشد؟
** در روابط بین‌الملل منافع و امنیت ملی هر کدام از بازیگران بسیار مورد توجه است و این‌گونه نیست که روابط گذشته به عنوان مانع در این زمینه به شمار رود. در واقع هم آلمان‌ها و هم آمریکایی‌ها از حمله به عراق درس‌های زیادی گرفتند. در دولت آمریکا این احساس به وجود آمده که باید به سمت کشورهایی نظیر آلمان و فرانسه بروند و آلمان‌ها نیز از مخالفت با آمریکا در حمله به عراق این درس را گرفتند که با وجود مخالفت برلین، مواضع واشنگتن تغییر نیافت و باید همانند دولت انگلیس به جای تقابل با آمریکا در سایه همراهی با این کشور، سیاست‌های خود را پیاده کنند. خانم مرکل ذهنیات گذشته را کنار گذاشته و سعی در تقویت روابط با آمریکا دارد که تعامل با آمریکا در افغانستان و موضوع هسته‌ای ایران و کره شمالی در این راستا قابل ارزیابی است.
* تاکید مرکل بر تقویت مناسبات مالی و اقتصادی با آمریکا از یک‌سو و انتقاد اتحادیه اروپا از سیاست‌های حمایتی اقتصادی آمریکا، آیا چشم‌انداز روابط اقتصادی آمریکا و اتحادیه را تیره خواهد کرد؟
** موضوع اختلاف آمریکا و اعضای اتحادیه اروپا در سیاست‌های حمایتی اقتصادی واشنگتن از کالاهای شرکت‌های آمریکایی یک موضوعی است که در چارچوب سازوکارهای سازمان تجارت جهانی مفهوم می‌یابد که اتحادیه اروپا با این موضوع مقابله می‌کند. اما توسعه روابط تجاری و اقتصادی اروپا و آمریکا موضوعی است که در صدر توجه اعضای اتحادیه اروپا قرار دارد، بنابراین آن اختلاف تاثیری بر گفتمان توسعه روابط اقتصادی اروپا و آمریکا نخواهد داشت.