نوری مالکی نخستوزیر عراق بار دیگر در آزمون سختی قرار گرفت. با به تعلیق درآمدن حضور پنج تن از وزرای عضو فهرست العراقیه منسوب به ایاد علاوی سیاستمدار سکولار شیعه، کابینه مالکی با خروج 17 وزیر از کابینه 37 نفری از اکثریت دوسومی افتاد و بهنظر میرسد باید آن را کابینهای منحلشده بهحساب آورد. پس از آنکه وزرای عضو جریان صدر بهدلیل مخالفت با سیاستهای نوری مالکی خود را از کابینه وی عقب کشیدند، ائتلاف سنیها نیز در اقدامی مشابه هفته گذشته اعلام کردند که در مخالفت با اقدامات مالکی تمام وزرای خود را از دولت خارج میکنند. عدنان الدلیمی رهبر فراکسیون جبهه توافق العراقیه چندی پیش هرگونه میانجیگری برای بازگشت به دولت را رد کردهبود. در همین حال وزیران فهرست العراقیه وابسته به علاوی که چندی پیش تهدید کردهبودند خود را از دولت خارج خواهند کرد با دستزدن به این اقدام، تاکید کردند که بهدلیل مخالفت مالکی با درخواستهایشان که از مدتها پیش ارائه دادهاند، با حفظ سمتهایشان از مشارکت در جلسات نشست کابینه خودداری میکنند. وجدان میخائیل، وزیر حقوقبشر عراق و عضو فهرست العراقیه تاکید کرد: این اقدام اعضای فهرست در حالحاضر تنها به تحریم جلسات کابینه منحصر است.
ابراهیم الجنابی، یکی از مقامات مسئول این فهرست نیز عنوان داشت: در صورت عدم پاسخگویی دولت عراق به درخواستهای فهرست العراقیه وزیران این فهرست از کابینه عراق کنارهگیری خواهند کرد.
ایاد جمالالدین یکی دیگر از نمایندگان این فهرست در مورد دلایل تعلیق حضور خود در کابینه میگوید: درخواستهای این فهرست شامل تعلیق فعالیتهای کمیته بعثزدایی تا پیش از تصویب این قانون توسط پارلمان و پایان دادن به اقدامات طایفهگرایانه برخی از کارمندان دولتی در وزارتخانههای عراق است.
این هجوم همهجانبه به دولت مالکی در حالی صورت میگیرد که وی روز گذشته در راس هیاتی وارد آنکارا پایتخت ترکیه شد. مالکی پیش از این هر گونه خروج و یا استعفای وزرای سنی کابینهاش را رد کرده و خواستار ادامه کار آنها بهعنوان وزیر شدهبود. دولت نوری مالکی که از ابتدای بهدست گرفتن قدرت در این کشور با تهدیدات و مشکلات مختلفی از جمله کودتا روبهرو بودهاست، بهنظر میرسد با این اقدام هماهنگ جبهه توافق و فهرست العراقیه با کودتایی پارلمانی روبهرو شده تا شاید به این طریق بتوانند بر دولت مالکی رنگ عدم مشروعیت زده و از ادامه کار آن جلوگیری کنند. در فهرست درخواستهای این دو تشکل پارلمانی عراق میتوان به نکات مشابهی رسید که نشاندهنده هماهنگی آنها برای سرنگونی دولت مالکی است.
پس از آنکه موج کنارهگیری از دولت عراق آغاز شد، جورج بوش رئیسجمهور آمریکا که در حال حاضر بهشدت از طرف دموکراتهای کنگره برای خروج از عراق تحتفشار است، در تماسهای مختلف با رهبران سیاسی عراق خواستار آن شد تا همچنان در دولت مالکی بمانند، چرا که در آستانه گزارش ماه سپتامبر به کنگره، نبود ثبات سیاسی در عراق وضعیت متزلزل وی را در معرض خطر بیشتری قرار میدهد. این در حالی است که قرار است رهبران سنی، شیعه و کرد عراق طی هفته جاری نشستی را برای یافتن راهحلی جهت خروج از بحران سیاسی حاکم برگزار کنند. احمد انورمحمد، نماینده پارلمان از فهرست ائتلاف کردستان عراق در همین راستا گفت: نشست قریبالوقوع سیاسی پروندههای مختلفی را بررسی خواهد کرد که برجستهترین آنها قوانین تصویبنشده عراق، فعالسازی عملکردهای دولت و حمایت از آن و تغییرات در کابینه و قانون اساسی است که البته موضوع کنارهگیری وزیران جبههالتوافق در اولویت برنامهکاری این نشست قرار دارد. وی در ادامه تاکید کرد: تمامی احزاب سیاسی عراق در خصوص ضرورت حمایت از روند سیاسی و تقویت آن از طریق فعالسازی عملکرد پارلمان توافقنظر دارند.
اقدامی در راستای تشکیل دولت موازی
بعد از اعلام تعلیق حضور وزیران فراکسیون العراقیه در جلسات هیات دولت، جمعی از خبرنگاران و سیاسیون عراقی این اقدام را نوعی تلاش برای ایجاد دولت موازی غیر منتخب دانستند.
پس از پایان نشست خبری سران العراقیه که طی آن خبر مشارکت نکردن وزیرانشان را در جلسات هیات دولت عنوان کردند، این خبرنگاران و سیاسیون آن را به مثابه تشکیل دولت موازی دولت منتخب نوری المالکی دانستند. به گزارش ایرنا در بند سوم بیانیه العراقیه بهصراحت عنوان شدهاست که «وزیران العراقیه مسائل مهم کشور را با رئیس گروه خود (ایاد علاوی) بررسی کنند» که مفهوم دیگر این سخن ایجاد یک دولت موازی است. یکی از اعضای مجلس نمایندگان عراق هم گفت که اینگونه اقدامات و خروج از ترکیب دولت، تنها در راستای کسب مقامها و پستهای بیشتر صورت میگیرد.
فوزی کریم تلویحا ادعای العراقیه که مطالبات خود را ملی خوانده رد کرد و گفت: تنها چیزی که اکنون در عراق معدوم شده مطالبات ملی است و همه گروهها و سیاسیون بهدنبال منافع شخصی و گروهی و فرقهای هستند. وی اضافه کرده که تمامی این کنارهگیریها از ترکیب دولت نوعی تاکتیک گروههای سیاسی است که هدفش رسیدن به پستها و مقامها و سهمیههای بیشتر در ترکیب دولت است.
مالکی در آنکارا
در حالی که روابط بغداد و آنکارا طی چند ماه اخیر بهدلیل حمایتهای صورتگرفته توسط برخی از نیروهای درگیر در عراق از شورشیان حزب «پکک» بهمراحل بحرانی رسیدهاست، نوری مالکی نخستوزیر عراق بهدعوت رجبطیب اردوغان نخستوزیر ترکیه روز سهشنبه در راس یک هیات 30 نفری وارد آنکارا شد. مالکی در فرودگاه آنکارا مورد استقبال «کرشاد توزمن» وزیر مشاور در تجارت خارجی و گمرکات ترکیه و اوغوز چلیککول نماینده ویژه ترکیه در امور عراق قرار گرفت.
نخستوزیر عراق در فرودگاه آنکارا در گفتوگوی کوتاهی با خبرنگاران، انگیزه سفرش به ترکیه را «افزایش سطح همکاریهای امنیتی، تجاری و اقتصادی» اعلام کرد.
وی در پاسخ به سوالی در مورد اینکه آیا در این سفر قرارداد همکاری در امور امنیتی بین آنکارا و بغداد امضا خواهد شد، گفت: «مهمترین موضوع مذاکرات را مسائل امنیتی تشکیل خواهد داد و پس از سفر من، هیات دیگری از عراق از ترکیه دیدار خواهد کرد.»
دولت اردوغان در دو سال گذشته عراق و آمریکا را به چشمپوشی روی فعالیتهای نیروهای «پکک» در شمال عراق متهم کرده و بارها از زبان مقامهای عالیرتبه هشدار دادهاست که در صورت ادامه وضعیت موجود در شمال عراق، به عملیات نظامی دست خواهد زد.
موضوعهای تسلیح نیروهای «پکک» از طریق فرماندهان نظامی آمریکایی در شمال عراق، انتقال مقادیر زیادی مواد منفجره پلاستیکی توسط تروریستها از شمال عراق به ترکیه، چگونگی دستیابی عناصر «پکک» به سلاحهای آمریکایی که گفته میشود در عراق مفقود شدهاست، مساله برگزاری همهپرسی در سال جاری میلادی در کرکوک برای تعیین تعلق این شهر نفتخیز به اقلیم کردستان عراق یا وابستگی این شهر به دولت مرکزی بغداد و موضوع درخواست ترکیه برای استرداد رهبران «پکک» از عراق به ترکیه محور اصلی گفتوگوهای نخستوزیران ترکیه و عراق را تشکیل خواهد داد. در همین حال منابع خبری میگویند اگر مالکی نتواند با ترکها بر سر حل مشکلات موجود بهخصوص شورشیان کرد بهتوافق برسد این امکان وجود دارد که ارتش ترکیه به زودی عملیاتی را در شمال عراق برای سرکوبی این شورشیان آغاز کند. از جانب دیگر با فشارهای مضاعف ترکیه بر آمریکا برای حل موضوع کردهای شورشی، گزارشها حکایت از آن دارد که به زودی عملیات مشترک آمریکا و ترکیه برای سرکوبی آنها در شمال عراق آغاز خواهد شد. اریک ادیلمن سفیر سابق آمریکا در ترکیه و نماینده وزارت دفاع آمریکا در سیاست دفاعی، بهطور محرمانه اعضای کنگره را در جریان طرح این حمله با مشارکت نیروهای آمریکایی و ترک قرار دادهاست.
مرگ 12 سرباز در 3 روز
علیرغم آنکه ارتش آمریکا میگوید در ماه گذشته میزان تلفات این ارتش به کمترین تعداد خود در طول یک سال اخیر رسیدهاست، کشته شدن 12 نظامی آمریکایی در کمتر از سه روز نشاندهنده آن است که ارتش آمریکا در صورت تداوم روند کنونی، ماه خونینی را در گرمای طاقت فرسای عراق خواهد داشت. این سربازان در شهر بغداد و استان بعقوبه کشته شدهاند و از تلفات احتمالی آنها در استان الانبار گزارشی مخابره نشدهاست. با کشته شدن این نظامیان، تعداد کشتههای آمریکا در ماه اوت به 20 تن و در مجموع به 3776 نفر رسید. در همین رابطه دیکچنی معاون افراطی بوش رئیسجمهور آمریکا که از طراحان اصلی حمله به عراق میباشد، در جدیدترین اظهارنظر خود در مورد خروج از عراق گفت: هنوز راه سختی در پیش داریم؛ اما حتی بعضی از منتقدان عملیاتهای عراق تایید کردهاند که تغییرات چشمگیری در عراق روی دادهاست. بر این موضوع تاکید میکنم که هماکنون زمان مایوس شدن و خروج از عراق نیست. کنار کشیدن از این جنگ حکم شکست در این جنگ را دارد و پیامدهای ناگواری بههمراه خواهد داشت.