عضو موسسه کارنگی از توافق هند و آمریکا انتقاد میکند
جواهر لعل هستهای در اختیار هند!
یکی از اعضای ارشد موسسه صلح بینالمللی کارنگی در مقالهای که در هفتهنامه نیوزیپابلیک منتشر شد، توافقنامه هستهای اخیر آمریکا با هند را فاجعهبار توصیف کردهاست. شارون اسکواسونی نوشته است معمولا توافقنامههایی که در مورد همکاریهای هستهای بینالمللی صورت میگیرد بسیار خشک، گرد و خاکی و دارای نکات تعجبانگیز اندکی هستند اما در توافقنامه مرتبط با هند، شرایط اینگونه نبود.
بهگزارش ایرنا به نقل از این نشریه، اسکواسونی عضو موسسه صلح بینالمللی کارنگی افزودهاست: از سال 1974 که هند سلاح هستهای خود را آزمایش کرد، قادر به تجارت هستهای با آمریکا نبود ولی در سال 2005 منافع استراتژیک دیگری در راس برنامهکاری آمریکا قرار گرفت. وی نوشتهاست: آمریکا اعلام کرد بهدنبال همکاری جهانی با هند خواهد بود و به گفته نیکلاس برنز معاون وزیر امور خارجه آمریکا، هندیها همکاری هستهای را به مساله اصلی تبدیل کردند.
بهاین ترتیب هند هماکنون از معامله شیرینی برخوردار است که حتی نزدیکترین متحدان آمریکا نیز از آن برخوردار نیستند. هند خصوصا این اطمینان را دریافت کرده که حتی اگر در آینده آزمایش هستهای دیگری انجام دهد، ارائه سوخت هستهای به آن قطع نخواهد شد. حال آنکه این مساله یکی از ویژگیهای اصلی دیگر توافقنامههای هستهای آمریکا است. همچنین بر اساس این توافقنامه هند برخلاف سایر کشورهایی که تسلیحات هستهای در اختیار ندارند، مجبور نیست تاسیسات و تجهیزات هستهای خود را در دسترس بازرسان بینالمللی قرار دهد. علاوهبر آن هند این مجوز را دریافت کردهاست که سوخت رآکتورهای آمریکایی را بازفرآوری کند و بهاین ترتیب به باشگاه کشورهایی پیوسته است که قادر به بازفرآوری سوخت رآکتورهای هستهای آمریکا هستند. شاید یکی از بزرگترین شگفتیهای این توافقنامه این باشد که آمریکا موافقت کرده تا فناوریهای حساس هستهای را در اختیار هند قرار دهد.
اینها همان فناوریهایی هستند که میتوان از طریق آنها یا سوخت مورد نیاز رآکتورها و یا سوخت مورد نیاز برای بمبهای هستهای را تولید کرد. مذاکره کنندگان آمریکایی علیرغم اینکه مکررا و قاطعانه به کنگره گفته بودند که این فناوری را در اختیار دیگر کشورها قرار نخواهند داد، ولی در آخرین دقایق مذاکرات خود با آن موافقت کردند و بهاین ترتیب سیاست دیرینه آمریکا مبنی بر عدم همکاری با دیگر کشورها در این زمینه را شکستند. نویسنده این مقاله تاکید میکند که «احتمالا از نظر تجارت هستهای چیز زیادی عاید آمریکا نخواهد شد» و علت آن این است که هندیها بیشتر به رآکتورهای روسی و فرانسوی علاقهمند بودهاند ولی در زمینههای دیگری همچون فروش تسلیحات و همکاری در زمینه علوم و فناوریهای پیشرفته میتواند مفید باشد.
آمریکا امیدوار است با ایجاد رابطهای بهتر و عمیقتر با هند، بتواند سیاست خارجی هند را بیشتر به سمت خود منحرف نماید تا از آن بهعنوان وزنه متقابلی برای چین استفاده کند. هند نیز در مقابل قول دادهاست تاسیسات جدیدی را برای فرآوری سوختهای هستهای تاسیس کند که تحت نظارت بازرسان بینالمللی فعالیت کند.
البته این بدان معنی است که تاسیسات سابق هند تحتنظارت نخواهند بود و قادر هستند برای ساخت تسلیحات هستهای بیشتر اقدام به جداسازی پلوتونیوم بیشتری نمایند. بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر فناوریها نظارت ندارند و تنها تاسیسات و تجهیزات را مورد بازرسی قرار میدهند لذا وجود یک تاسیسات جدید تحتنظارت آژانس مانع از انتقال آن فناوری به دیگر تاسیسات تسلیحاتی نخواهد شد.
با توجه به اینکه هند پیش از این سلاح هستهای تولید کرده، این مساله ممکن است چندان اهمیت نداشتهباشد، ولی در حقیقت سابقهای که از خود باقی میگذارد ممکن است اهداف آمریکا برای مقابله با گسترش تسلیحات هستهای را دشوارتر سازد. بهعنوان مثال آمریکا ممکن است صرفا نتواند با درخواست کرهشمالی برای آنکه در آینده رآکتورهای برق هستهای دریافت کند مخالفت کند. در مورد مساله ایران نیز شرایط مشابهی وجود خواهد داشت زیرا آمریکا به هند که مسلح به تسلیحات هستهای است و عضو انپیتی نیست امکان برخورداری از این فناوریها را میدهد ولی به ایران که از اعضای انپیتی است و سلاح هستهای نیز در اختیار ندارد اجازه نمیدهد از چنین فناوریهایی برخوردار باشد.
بهعبارتی آمریکا هماکنون همان فناوریهایی را به هند خواهد داد که نمیخواهد ایران در اختیار داشتهباشد. این درحالی است که جورج بوش در سال 2004 اعلام کرده بود لزومی ندارد کشورهایی که به دنبال انرژی هستهای هستند از فناوری غنی سازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت برخوردار باشند. توافقنامه هستهای آمریکا با هند پیامی عکس آن را ارسال میکند. بهعنوان مثال چرا کرهجنوبی برای بازفرآوری سوخت باید از آمریکا مجوز بگیرد؟ لذا افزایش تعداد کشورهایی که توانایی غنیسازی و بازفرآوری سوخت را دارند دقیقا به چیزی دست خواهد یافت که عکس اهداف دولت بوش است. وی در نهایت میافزاید: «همکاریهای هستهای یک مساله است ولی دادن جواهرات هستهای به هند چیز دیگری، هرچند مشارکت هند در عدم گسترش تسلیحات هستهای میتواند مفید باشد، ولی این مساله نباید به قیمت از دست دادن اعتماد دیگر اعضای آن صورت گیرد. تغییر دادن اینچنینی قوانین ممکن است باعث شود تا متحدان آمریکا در مبارزه با گسترش تسلیحات هستهای اعتماد خود را نسبت به رهبری آمریکا و خود قوانین از دست بدهند.»
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
