پایان ماه‌عسل روسیه ـ بلاروس

* به‌نظر جنابعالی اختلاف پیش آمده در روابط مسکو ـ مینسک معطوف به چه موضوعاتی است؟
** اختلاف حادث شده در روابط دو کشور روسیه و بلاروس مبتنی بر موضوع اختلاف‌نظر در مورد قیمت انرژی است. به عبارت دیگر دولت فدراتیو روسیه پیش از این هر هزار متر مکعب گاز را با قیمت 50 دلار به کشور بلاروس انتقال می‌داد. اما در حال حاضر روسیه با افزایش نرخ مذکور به 230 دلار در هر هزار متر مکعب گاز بسترهای تنش در روابط خود با بلاروس را فراهم کرده است. سیاست گذشته روسیه بر این باور بود تا با استفاده از ابزارهای انرژی و منابع ژئواکونومیک نوعی وفاداری و تبعیت سیاسی کشورهای خارج نزدیک خود را به دست آورد اما در شرایط فعلی مسکو به دنبال آن است تا از طریق افزایش بهای فروش گاز و سایر صور انرژی GNP درآمدهای ارزی خود را افزایش دهد. با عنایت به این مسائل نگرانی نخبگان دو کشور درخصوص کمرنگ شدن روابط مسکو ـ مینسک شدت یافته است.به هر حال تکرار الگوی اوکراین در بلاروس دغدغه‌ای است که هم اینک نخبگان و روشنفکران مسکو آن را در سطح جامعه مطرح می‌کنند.
* اختلافات پیش آمده در روابط بلاروس و روسیه تا چه اندازه بر مناسبات دو کشور در چارچوب همکاری‌های CIS تاثیرگذار خواهد بود؟
** اصولاً هنگامی که اتحادیه گوام شکل گرفت گرایش‌هایی در کشورهای حوزه بالتیک و کشور اوکراین درخصوص همسویی با روندهای ائتلاف امنیتی غرب از جمله ساز و کار ناتو به مثابه ابزار سیاست دفاعی ـ امنیتی فراآتلانتیکی آمریکا به وجود آمد که روسیه احساس کرد توان تاثیرگذاری مناسبی در روندهای امنیتی ـ راهبردی منطقه را در مقایسه با ائتلاف غرب از دست داده است. بر این اساس و با توجه به اینکه دولت بلاروس یک متحد منطقه‌ای برای دولت روسیه تلقی می‌شد، اختلاف انتقال گاز روسیه به بلاروس و از آنجا به اروپا مساله را پیچیده‌تر کرده است. دولت مینسک اعلام کرده اگر روسیه بخواهد چهار برابر قیمت قبلی از فروش هر هزار مترمکعب گاز دریافت کند، این دولت سهم خود را از لوله‌های گاز روسیه که مقصد آن اروپاست برداشت خواهد کرد و موانعی را در مسیر ترانزیت انرژی روسیه ایجاد می‌کند که این امر یک مساله منفی در کارنامه دولت پوتین خواهد بود که ناخواسته یک الگوی اوکراین دوم را ایجاد خواهد کرد که این مساله از نظر نخبگان اوراسیای دولت روسیه امری نامطلوب به شمار می‌رود.
* به نظر جنابعالی با توجه به اهمیت تامین انرژی برای اروپا آیا اتحادیه اروپا به عنوان میانجی برای حل اختلافات روسیه و بلاروس وارد عرصه خواهد شد؟
** به نظر می‌رسد اتحادیه اروپا به عنوان یک بازیگر موثر فرصت‌محور درصدد است از این مقوله استفاده کند تا بتواند تا حد زیادی یک فضای مانور تبلیغاتی و کسب پرستیژ سیاسی حداقل در سیاست‌های اعلامی به دست آورد. اما آنچه مسلم است اینکه اتحادیه اروپا با توجه به خلأ انرژی که با آن مواجه است و به تبع دغدغه‌های ژئواکونومیک از واگرایی روابط سیاسی ـ اقتصادی روسیه و بلاروس نگران خواهد بود. چرا که هر گونه خلل در انتقال گاز روسیه به گستره اتحادیه اروپا می‌تواند فضای امنیت اقتصادی این اتحادیه را با مشکلات جدی روبه‌رو کند.