کناره‌گیری مرد شماره 2 سوریه

بیژن نجفی
سرانجام عبدالحلیم خدام از سمت معاونت ریاست جمهوری سوریه کناره‌گیری کرد. این تصمیم خدام با انتقادات شدید این مقام بلندپایه سوریه علیه دولت بشار اسد همراه بود. اگر چه خدام خود معمار سیاست‌های سوریه در لبنان به شمار می‌‌آید، اما وی استعفای خود را با انتقاد از دمشق به دلیل دخالت در امور داخلی لبنان همزمان کرد.
استعفای مرد شماره 2 سوریه بیانگر جدی‌تر شدن اختلافات داخلی در این کشور است. 7 ماه پیش خدام از تمامی فعالیت‌های حزبی در حزب بعث سوریه کنار گذاشته شد. در همان هنگام شایعاتی در مورد برکناری معاون رئیس‌جمهوری سوریه بر سر زبان‌ها افتاد، ‌لیکن تحولات بعدی کذب بودن این شایعه را تائید کرد.
سیر تحولات سیاسی بر سوریه بویژه پس از ترور رفیق حریری، نخست‌وزیر اسبق لبنان و تشدید فشارهای سیاسی بر دمشق، به تدریج از خدام به عنوان یک سیاستمدار کهنه‌کار سوری، یک منتقد جدی ساخت. هم‌اکنون چند ماه از اقامت خدام در پاریس می‌گذرد. رسانه‌های غربی اقامت معاون رئیس‌جمهوری سوریه را تصمیم بشار اسد به تبعید وی تعبیر کرده‌اند، اما مرد شماره 2 سوریه معتقد است که بدون اجبار به پاریس سفر کرده و حتی پیش از ترک خاک سوریه با اسد دیدار و خداحافظی کرده است.
اکنون که به طور رسمی عبدالحلیم خدام سمت مهم معاونت ریاست جمهوری سوریه را ترک کرده، چندین گمانه‌زنی از سوی محافل سیاسی مطرح شده است. برخی معتقدند کناره‌گیری خدام بیانگر تداوم اصلاحات در سوریه است و برخی دیگر این تصمیم را ناشی از نقش دشمنان سوریه در دامن زدن به اختلافات داخلی در این کشور ارزیابی می‌کنند. بویژه این که با اشغال عراق،‌ سوریه در موقعیت متزلزل سیاسی قرار گرفته و هم‌اکنون با پیامدهای منفی ترور رفیق حریری دست و پنجه نرم می‌کند.
به هر حال از این که خدام با چه هدفی از قدرت در دمشق کناره‌گیری کرده، یک مساله غیرقابل کتمان است و آن این که غربیها به رهبری آمریکا از این ماجرا بیشترین استفاده را خواهند برد و به فشارهای سیاسی خود علیه دمشق و دولت بشار اسد خواهند افزود، با این هدف که دمشق سرانجام در مقابل برنامه‌های درازمدت آمریکا و اسرائیل در خاورمیانه به زانو درآید.