اصولگرایان، اصولگرایی را در عمل پیاده کنند

محمدجواد آرین‌منش نایب رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس اسلامی
* یالثارات: رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار کارگزاران نظام به تیین شاخصه‌های مهم اصولگرایی پرداختند. به واقع‌ این شاخصه‌ها چیست و چگونه می‌توان آنان را پیاده کرد؟
** آرین‌منش ایشان اصولگرایی را جریانی در برابر جریان رایج سیاسی معمول ـ همچنانکه ما امروز تحت عنوان دوم خرداد و سوم تیر و اصلاح‌طلب و اصولگرا و ... می‌شناسیم ـ قرار ندادند بلکه خط‌کشی‌های معمول را با معیارهایی که ارائه کردند در هم ریختند و طبق این تبیین کسانی که خود را اصلاح‌طلب و دوم خردادی می‌دانند هم در صورتی که در رعایت اصول اهتمام بورزند می‌توانند در اردوگاه اصولگرایی جای بگیرند. هر جریانی که به مبانی انقلاب اسلامی، ارزش‌ها، راه امام، قانون اساسی، علاقمند و پایبند باشد تحت هر نام و گروه و جریان باشد می‌تواند خود را اصولگرا بداند. بالعکس ممکن است کسانی که خود را اصولگرا بدانند اما در این اردوگاه جایی ندارند زیرا باید شاخصه‌های آمریکایی را در عمل داشته باشند و نه آنکه تنها به اظهار آنها بپردازند.
* یالثارات: اساساً این نشست چه پیامی داشت؟
** آرین‌منش: ایجاد وفاق و همدلی میان اکثر نیروهای سیاسی از عمده پیام‌های این نشست بود؛ به گونه‌ای که بوی وفاق و صمیمیت و همدلی می‌آمد. و تکلیف کسانی که خارج از این مجموعه هستند هم برای همگان روشن شد؛ کسانی که این شاخصه‌ها را در خود نمی‌یابند و درصدد رسیدن به آنها هم نیستند بلکه شعارهایی نظیر خروج از حاکمیت و حاکمیت دوگانه و نافرمانی مدنی و... را مطرح می‌ساختند و از سوی دیگر دامنه اصولگرایی را گسترش دادند.
* یالثارات: در طول سالهای گذشته که بیشتر مفهوم اصولگرایی، به جای واژه‌هایی همانند چپ و راست مطرح شد، تعاریفی از مفهوم اصولگرایی ارائه شد. به نظر می‌رسید که این تعاریف، تعاریف جامعی بود اما مانع نبود. تفاوت تعریف اخیر رهبری با تعاریف گذشته از اصولگرایی چیست؟
** آرین‌منش: تاریخچه واژه اصولگرایی به دوران غربت نیروهای ارزشی پس از جریان دوم خرداد و یا حتی قبل از آن باز می‌گردد. در شرایطی که نیروهای ارزشی در غربت قرار داشتند و از سوی مسوولین وقت مهجور شده بودند، جمعی از نیروهای دلسوز و ارزشی دور هم جمع شدند و شعار اصولگرایی را به عنوان شعار شورای هماهنگی نیروهای انقلاب برگزیدند و سعی کردند همه نیروهای وفادار به انقلاب و امام و رهبری را دور هم جمع کنند. اما همان گونه که شما گفتید دایره اصولگرایی در آن تعریف دامنه گسترده‌ای بود اما مانع نبود. اما در این معیارهای جدیدی که رهبری فرمودند محدوده‌ها هم روشن شده است هم در حوزه مسائل اقتصادی و هم مسایل سیاسی و هم فرهنگی.
* یالثارات: مثلا در حوزه فرهنگی چگونه این شاخصه‌ها روشن شده است؟
** آرین‌منش: ایشان فرمودند که اصولگرا کسی است که ایمان به انقلاب اسلامی و هویت اسلامی دارد، در جهت پیرایش چهره فرهنگی کشور تلاش می‌کند و در جهت تقویت پایه‌های ایمان مردم و پرهیز از خرافه‌گویی و سست‌اندیشی تلاش می‌کند و از تعصب‌های فرقه‌ای به دور است.
در حوزه اقتصادی هم اصولگرا کسی است که در جهت رفع مشکلات اقتصادی مردم گام برمی‌دارد و اشتغال، مهار تورم، محرومیت‌زدایی، مبارزه با فقر و فساد و تبعیض و امنیت سرمایه‌گذاری را مدنظر همیشگی خود دارد و تا تحقق آنها از پا نمی‌نشیند. بحث مقابله با فرهنگ وارداتی غرب هم یکی دیگر از شاخصه‌های اصولگرایی است.
اصولگرایان کسانی هستند که با مدیریت و تفکر اصولی و اسلامی و نه فرهنگ غیر بومی گام بر می‌دارند. وحدت ملی و نوآوری دینی و علمی را سرلوحه قرار می‌دهند. اصولگرایان کسانی هستند که به عدالت ایمان و اعتقاد دارند و در جهت توسعه و رشد اقتصادی همراه با عدالت و نه منهای عدالت حرکت می‌کنند. این خود مرزبندی است.
در گذشته یک سری جریانهای سیاسی وجود داشتند که هنگامی که بحث عدالت مطرح می‌شد می‌گفتند که ما در جهت رشد اقتصادی تلاش می‌کنیم و عدالت خود به خود محقق خواهد شد. افراد محروم جامعه هم طبیعتاً به نان و نوایی می‌رسند و نهایتاً فاصله طبقاتی کم خواهد شد. اما آن که در پی عدالت است توسعه و رشد را می‌پسندد اما همراه با عدالت گام برمی‌دارد.
عدالت در گزینش مدیریت‌ها و عزل و نصب‌های مسوولین هم باید رعایت شود. اینها همگی معیار است که مجموعه افراد و جریانات سیاسی بایستی به سمت تحلیل و هدف‌گیری آنها حرکت کنند.
* یالثارات: به نظر شما مسوولین ما از این شاخصه‌ها برخورداند؟
** آرین‌منش: به نظر می‌رسد که شعارها و اقدامات دولت نهم در طول عمر دولت کوتاه نهم بیانگر حرکت در مسیر اصولگرایی است؛ چرا که معیارهای مورد نظر رهبری در این حرکت مشهود است. حرکت دولت در جهت استقلال سیاسی؛ عزتمندی، اقتدار نظام اسلامی و برخورد با متجاوزینی که می‌خواهند حق مسلم ایران را نادیده بگیرند همگی نشانگر اصولگرا بودن این دولت است. حرکت در مسیر عدالت اجتماعی و مبارزه با فساد در دولت به خوبی دیده می‌شود و ما را به آینده خوشبین می‌کند.
* یالثارات: به هر حال از ابتدای انقلاب تاکنون رهبران ما همواره سعی داشته‌اند که راههای اصیل حرکت ملت را تبیین کنند و شاخصه‌های آن را بیان کنند. آیا این تعریف از اصولگرایی در جهت پوست‌اندازی جریان اصولگرا نیست تا برخی از پیرایه‌ها زدوده شود؟
** آرین‌منش: اساساً نقش رهبری در نظام اسلامی تصحیح روش‌ها و نظارت عالیه است. وقتی که سیاستهای کلی را تبیین می‌کنند دقیقاً مشاهده می‌کنیم که سعی ایشان در این است تا مسیر حرکت انقلاب را در جهت حقیقی خود تبیین کنند.
بنده رجوعی به سیاست‌های برنامه چهارم توسعه کردم که از سوی رهبر انقلاب به دولت آقای خاتمی ابلاغ شد. در آن دقیقاً مطالبی را دیدم که اخیراً در فرمایشات خود فرمودند. البته ممکن است عبارات تفاوت داشته باشد اما حقیقت همان است. مثلاً در آنجا در خصوص سیاست‌های فرهنگی می‌بینیم که استوارسازی ارزش‌های انقلاب در اندیشه و عمل، تقویت فضائل اخلاقی و ایمان، روحیه ایثار و امید به آینده، زنده نگه داشتن اندیشه دینی و سیاسی حضرت امام، عزم ملی برای دستیابی به اهداف چشم‌انداز بیست ساله را به عنوان هدف مشخص کرده‌اند.
در فرمایشات اخیر هم بحث تقویتوحدت ملی را عنوان کرده‌اند، که آنجا هم تقویت وحدت و هویت ملی مبتنی بر اسلام و انقلاب اسلامی را مطرح ساخته‌اند. تعمیق روحیه دشمن شمناسی و شناخت ترفندها و توطئه‌های دشمنان، سالم‌سازی فضای فرهنگی یا تلاش در جهت پیرایش چهره فرهنگی کشور همه و همه نشانگر این واقعیت است که رهبر انقلاب اسلامی سعی در جا انداختن آن به عنوان مسیر حرکت مسوولین و هدف‌گیری آتی نظام داشتند.
در این گذرگاه حرکت به سمت اهداف، ایشان ضروری می‌بینند که مسوولین را به سمت ارزش‌ها و اهداف اصلی انقلاب توجه بدهند. شاید نگران آن هستند که مانند دولتهای پیشین ممکن است خطاهایی رخ دهد که این خطاها را به سادگی نتوان جبران کرد.
لطف‌الله فروزنده قائم‌مقام جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی
* یالثارات: ارزیابی شما از سخنان اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی در جمع کارگزاران نظام چیست؟ آن سخنان را بر چه محورهایی می‌توان یافت؟
** فروزنده: ایشان در ابتدا به نعمتها اشاره فرمودند. اما به نظر می‌رسد که مهمترین نعمت حال حاضر نعمت ولایت است. این نعمتی که بایستی شکرگزار شود. ولایت حرکتهای ما را تعدیل می‌کند. برداشت‌های غلط ما را تصحیح می‌کند. ولایت همه نیروها را به هم نزدیک می‌کند و واقعاً بایستی بر این نعمت بزرگ، خدا را شکر کرد. همچنان که تمام کسانی که در آن جلسه بودند به این مطلب اذعان داشتند و شکر آن هم اطاعت از سخنان ایشان، گوش قرار دادن و یادآوری آن و به عمل بستن رهنمودها و حفظ آن است.
ایشان همچنین تعریفی از اصولگرایی ارائه دادند که بایستی گفت ایشان تعریف جدیدی از اصولگرایی مطرح ساختند و خط‌کشی‌های مرسوم سیاسی که به نام اصولگرا و اصلاح‌طلب به وجود آمده است را بر هم ریخته و تعریفی جامع ارائه فرمودند.
اصولگرایی بر این اساس نه یک شعار که یک کنشی است متعلق به همه کسانی که به مبانی انقلاب معتقد و پایبند هستند و حتماً این اصولگرا اصلاح‌طلب هم خواهد بود و روش‌های ناصحیح گذشته را طی نمی‌کند. این اصلاح‌طلبی البته با اصلاح‌طلبی که قبلا مطرح بود تفاوت دارد. آن مثلاً اصلاح‌طلب به دنبال کمرنگ کردن ارزش‌ها و تغییر قانون اساسی و تحریف اندیشه‌های امام بود. اما اصولگرای اصلاح‌طلب درست مخالف آن عمل می‌کند.
* یالثارات: شاخصه‌هایی که ایشان برای اصولگرایی بیان فرمودند را چگونه می‌توان پیاده کرد؟ تبیین اصولگرایی چه کمکی به تسهیل حرکت اصولگرایی در کشور می‌کند؟
** فروزنده: مهمترین کمک آن است که همین واژه از ابهام خارج شود. ایشان دایره اصولگرایی همه نیروهایی که دغدغه اسلام، انقلاب امام و رهبری را دارند گسترش دادند. در عین حال ایشان رفتارهایی را در شاخصه‌ها بیان کردند که برای همه مسوولین و ملت معیار شد که اگر بخواهیم اصولگرایان را بشناسیم یا بخواهیم اصولگرا شویم چه افقی در پیش رو داریم. و این بسیار مهم است. کسانی که مدعی اصولگرایی هستند اما هیچ سنخیتی با این شاخصه‌ها ندارند. از این پس نمی‌توانند خود را اصولگرا بدانند و بنامند. مردم هم دیگر آنها را اصولگرا نمی‌دانند و نمی‌نامند.
* یالثارات: اما چگونه پیاده شدن شاخصه‌ها....؟
** فروزنده: ایشان ایمان و هویت اسلامی و انقلابی و پایبندی به آن را به عنوان اولین شاخصه‌ها بیان فرمودند. ایمان روشن‌بینانه معیار بسیار بلندی است که طیف‌های مختلف را در بر می‌گیرد. همه آنانی که افراط و تفریط کنند را بایستی خارج از مجموعه اصولگرا دانست. چه آنانی که شیفتگی نسبت به غرب دارند و به هویت اسلامی و انقلابی ایمان ندارند و یا مخلوطی از هویت اسلامی و بی‌هویتی غربی را قبول دارند و چه کسانی که خرافه‌گرایی و اندیشه‌های سست را ترویج می‌کنند. ایمان به نظام، ایمان به مردم، ایمان به خود، ایمان به آینده، ایمان به استقلال و وحدت ملی همگی شاخصه‌هایی است که قابلیت سنجش کمی دارد.
* یالثارات: چقدر افکار و رفتار ما در راستای شاخصه‌های اصولگرایی است؟
** فروزنده: ببینید یکی از شاخصه‌های اصولگرایی ایمان دینی است. یعنی آنکه ما معتقد باشیم که به واقع دین می‌تواند جامعه را اداره کند. معتقد باشیم که با تئوری‌های دینی می‌توان سعادت آینده کشور را تامین کرد. بعضی اهل نماز و ایمان هستند ولی وقتی که به حوزه اقتصاد و فرهنگ و اجتماع و سیاست می‌روند به دنبال تئوری‌های توسعه وارداتی غربی می‌گردند. اینها اصولگرا نیستند. وقتی که رهبری می‌فرمایند اساس موجودیت و مشروعیت ما بر مبنای عدالت است اما عده‌ای فقط با تئوری توسعه منهای عدالت حرکت می‌کردند اینها چه جوابی دارند؟ اساساً آنها که نگاههای عدالت محور، که نگاهی عمیق و اسلامی است را پوپولیستی و توده‌گرایانه می‌دانند چه پاسخی برای ملت ایران دارند؟ اگر می‌خواهند اصولگرا باشند بایستی شیوه‌های خود را اصلاح کنند.
اگر از این به بعد هم می‌خواهند تئوری‌ توسعه‌ای مطرح کنند بایستی توسعه عدالت محور را مطرح کنند.
از سوی دیگر نباید انتظار داشته باشیم کسانی که تبارگرایی، اشراف‌گرایی، تجمل‌گرایی، رانت‌خواری می‌کنند اصولگرا باشند. مردم هم بایستی بدانند که اینان اصولگرا نیستند هر چند که خود را اصولگرا هم بخوانند.
به نظر من مقام معظم رهبری خدمتی به همه مردم و نخبگان ارائه کردند که همه می‌توانند با محک زدن به این شاخص‌ها ببینند که خود کجا هستند و یا مسوولین و برخی مدعیان در چه جایگاهی قرار دارند.
* یالثارات: وظیفه رهبران نظام این است که پیرایه‌ها را از حقیقت ناب مورد توجه مردم بردارند تا آن لب اصلی به دست مردم برسد و توسط آنان پیگیری شود. حضرت امام و مقام معظم رهبری این چنین عمل کرده‌اند. در حال حاضر هم به نظر می‌رسد که ایشان به تعریف خود سعی در پوست‌اندازی جریان اصولگرایی دارند، آیا اینگونه نیست؟
** فرزنده: البته من به جای پوست‌اندازی تعبیر روشن کردن و شفاف‌سازی را به کار می‌برم. بالاخره خط مستقیم خطی است که رهبری ترسیم می‌کند. برای همه هم روشن شده است که سرچشمه اصلی که ولایت است مسیر اصلی را روشن می‌کند و هر کس نگاهش به این سرچشمه باشد راه مستقیم را طی می‌کند. چرا که ممکن است آنقدر فضای مسموم و پیچیده ایجاد کنند که ممکن است راه اصلی از راههای غیراصلی شناخته نشود.
حسن ولایت آن است که آینده را روشن و شفاف می‌کند. با این تبیین، تکلیف همه روشن می‌شود که چه اشخاص و چه افراد و گروههای اصولگرا هستند و به حقیقت نظام اسلامی نزدیکتر هستند.
این شاخص‌ها هم از معدن عدالت سرچشمه می‌گیرد؛ از فقیهی که نماینده امام عصر(عج) است و نزدیکترین شخص به آن حضرت است. وقتی شاخص‌ها مطرح می‌شود حتی افرادی که به ظاهر پایبندی ندارند اما وقتی هویت دینی، ملی، جهاد علمی، رشد کشور، عدالت، حفظ استقلال سیاسی، خودباوری و اعتماد به آینده و آزادی و آزاداندیشی، شکوفایی زندگی اقتصادی مردم و اصلاح روش‌های غلط را می‌بینند، آنها هم همراهی می‌کند. همه هم بایستی تلاش کنند که این سخنان اجرا شود. مردم هم باید به عنوان مطالبه از جریانات سیاسی و مسئولین بخواهند که به واقع اصولگرا باشند و این شاخص‌ها به طور کلی اجرا کنند.
* یالثارات: رهبر انقلاب وجود دولت و مجلس اصولگرا را یکی از نعمتهایی که خداوند برای ملت ما پدید آورده است بر شمردند. وظیفه کسانی که خود را اصولگرا می‌دانند. در قدردانی این نعمت، هدایت و حمایت مجلس و دولت چیست؟ در راستای اصولگرایی کمک آنها به برقراری عدالت چگونه می‌تواند محقق شود؟
** فروزنده: به هر حال دولت و مجلس اصولگرا اولاً بایستی خودارزیابی و خودکنترلی داشته باشند که از این شاخص‌ها خارج نشوند و یا اگر از این شاخص‌ها بهره‌مند نیستند بلافاصله فاصله را ترمیم کنند و تلاش کنند که برنامه‌ها را به سمت این شاخص‌ها سوق دهند. مثلا موضع بسیار قدرتمندی که دولت در بحث سیاست خارجی اتخاذ کرده است یا فعالیتهایی که در راستای جهاد علمی مطرح می‌شود گاهی در همان راستاست و بایستی تقویت شود.
شاخصه‌های بیان شده آرمانهایی است که بایستی به سمت آنها حرکت کرد و البته حد توقف هم ندارد.
از سوی دیگر هم تمام نیروهایی که دغدغه نظام دارند و اصولگرا هستند بایستی دولت را حمایت کنند. رفتار دولت به واقع نشان می‌دهد که این شاخصه‌ها را دنبال می‌کند و به سمت آنها حرکت می‌کند. اگر دولت بر بحث هویت اسلامی و ملی تاکید جدی می‌کند بایستی تقویت شود. رفتارهایی که در زمینه اجرایی عدالت دیده می‌شود، و هم در سفرهای استانی و طرح‌های اقتصادی دیده می‌شود بایستی به درستی و دقت پیگیری شود.
باید اعتماد ملی به دولت، تقویت شود. نخبگان را بایستی به حمایت از جهاد علمی و اندیشه‌ورزی سوق داد و این یک وظیفه سه‌جانبه میان مردم، احزاب و دولت است. البته جریان‌های سیاسی در تبیین و نظارت بر اجرای این شاخصه‌ها و زمینه‌سازی برای مطالبه‌گری مردم نقش بسزایی دارند. بایستی رصدکننده تقویت یا تضعیف شاخصه‌ها باشند و بدانیم که سخنان رهبری باید پیاده شود و مانند گذشته معطل نماند.