* ارزیابی شما از وضعیت اصلاحطلبان چیست؟
** من گمان میکنم امروز فضای عمومی جامعه بهنفع اصلاحطلبان باشد، ولی مساله اساسی مشارکت مردم است که بهنظر من سطح آن پایین خواهد بود. به زبان دیگر از یکسو گمان من این است که فضای جامعه نسبت به اصلاحطلبان آشتیجویانهتر شده است اما از دیگر سو احساس من این است که همچنان مشارکت مردم چندان قابلتوجه نباشد.
* آیا میتوان مصادیقی برای روند آشتی دوباره جامعه با اصلاحطلبان بیان کرد؟
** مصداق آن در برخورد با اقشار مختلف و حتی با کسانی است که در انتخابات ریاست جمهوری شرکت نکرده بودند و یا نگاهی انتقادی نسبت به اصلاحطلبان داشتند مشخص میشود. این افراد اکنون خود را سرزنش میکنند که چرا در انتخابات ریاست جمهوری دوره گذشته شرکت نکردند. از سوی دیگر اغلب وعدههای اصولگرایان پس از تشکیل مجلس هفتم و دولت نهم به فراموشی سپرده شد و یا محقق نشده است. این مسایل سبب شده است تا فضای عمومی جامعه بهنفع اصولگرایان هم نباشد.
* اصلاحطلبان از سال 76 تا 80 بر فضای عمومی جامعه مسلط بودند و پس این بود که کمکم سستیهایی رخ نمود. اکنون تحلیل شما این است که اصولگرایان با عملکرد خود در طول این 3 سال روند بازگشت اصلاحطلبان به عرصه عمومی را هموار کردهاند؟
** بله، احساس من همین است. اکنون تمایل جامعه به سمت اصولگرایان نیست. درواقع جامعه امروز نسبت به شعارهایی همچون ارزان کردن کالاها، آوردن پول نفت بر سر سفره مردم، بهبود وضعیت معیشتی مردم و ... موضع انتقادی گرفته است. بهنظر مردم اصولگرایان نتوانستند این شعارها را تحقق بخشند.
* از این زاویه مصداقهای شما برای سستی پایههای اصولگرایان در عرصه عمومی سیاسی است و یا اقتصادی؟
** هر دو. اصولگرایان بهلحاظ سیاسی دیدی تنگنظرانه و بینشی انحصارطلبانه نسبت به مسایل دارند. برخورد آنان در قبال جناحها و گروههای مختلف در دانشگاهها و سیاستهای داخلی و خارجی برخوردی باز و سیال نیست، آنها برنامههای بسته و انقباضی را دنبال میکنند. درخصوص مسایل اقتصادی هم بهعنوان مثال شعارهایی که در سفرهای استانی میدهند خود زمینه انتقاد مردم را فراهم کرده است. مثلاً در سفر رئیسجمهور به استان کردستان هیچ طرح جدیدی تصویب نشد. تمام آن طرحها پیش از این در زمان دولت قبلی در ردیفهای بودجه قرار گرفته بودند. لذا درمجموع باید به مسایل اقتصادی، تاثیر منفی سفرهای استانی رئیسجمهور را نیز افزود.
* برگردیم به بحث انتخابات، شقهشقه بودن اصلاحطلبان در سالهای گذشته تاثیر بسیار بدی در فرجام آنان داشت، اما آنان اکنون اتحادی را شکل دادهاند. ارزیابی شما از این اتحاد و استحکام و تداوم آن چیست؟
** اصلاحطلبان همیشه در اصول کلی اشتراکنظر دارند و تنها در جزئیات اختلافاتی وجود دارد. اما جامعه بیشتر در طلب اتحاد اصلاحطلبان بود. در واقع جامعه آنان را مجبور کرد حول شعارهایی متحد شوند. هیچ طیفی از اصلاحطلبان بهتنهایی نمیتواند موفق شود، از اینرو هیچ چارهای جز اتحاد آنان وجود نداشت. بهعبارت دیگر لزوم رسیدن به وحدت، تاحدی برای اصلاحطلبان حیاتی شده بود که حتی بعضی از احزاب با وجود نداشتن هیچ کاندیدایی در لیست مشترک شوراها در ائتلاف حضور یافتند.
* منظور شما حزب مشارکت است؟
** هم مشارکت و هم سازمان مجاهدین و برخی گروههای دیگر. بیشتر اصلاحطلبان ناچار شدند کوتاه بیایند تا دوباره چوب تفرقه را نخورند.
* در طول مجلس ششم بعضی از احزاب و شخصیتها، سازمان مجاهدین و مشارکت را به تمامیتخواهی متهم میکردند؛ درحالیکه اکنون هیچکدام از این دو نمایندهای در لیست مشترک اصلاحطلبان ندارند. اما با اینحال اصلاحطلبان معترض لیست دیگری ارایه میدهند. بهنظر شما این گروه از معترضین میتوانند تاثیری بر ائتلاف بگذارند؟
** همیشه در جامعه تخریب و انهدام تاثیرش بسیار زیادتر است، درحالیکه اصلاح و ترمیم بسیار دیرتر تاثیرگذار است. با اینحال بهنظر من در طول این چندسال، نیت تمام افراد برای مردم شناخته شده است. این افراد کسانی بودند که همواره با طرح مسایل مبهم بین اصلاحطلبان تفرقه انداختند و در شورای شهر تهران هم موجب اختلافاتی شدند. مردم این افراد را شناختهاند، البته آنان باید در انتخابات حضور یابند اما بهتر است کمی در مواضع خود تجدیدنظر کنند. دامن زدن به اختلافات بین اصلاحطلبان بیشتر به خود اینها ضربه میزند.
* با اینحساب بهنظر شما ترکیب آینده شورای شهر تهران چه خواهد بود؟ ارزیابی شما چیست؟
** بهنظر من لیست اصلاحطلبان ضعیف است. اما آنچه که مهم بهنظر میرسد حضور مردم است، حضور مردم، پیروزی اصلاحطلبان است.
* من دقیقاً پرسشم این است که آیا لیست اصلاحطلبان بهجز چهارنفر صدر آن توان جذب مردم برای رأی دادن را دارد؟
** چون پشتیبانی گروههای اصلاحطلب پشتسر آنان است، شاید موفق شوند. درصورت پیروزی هم اگر مشورت دائمی گروهها را داشته باشند احتمالاً عملکرد خوبی هم خواهند داشت؛ اما اگر قرار باشد آنها بدون هماهنگی و کمک جدی اصلاحطلبان به کار خود ادامه دهند، من تصویر روشنی از آینده ندارم.
* اصولگرایان چطور؟
** آنان اختلافات بیشتری دارند، ادامه این وضعیت برای آنان هم موفقیتآمیز نیست، و توان جذب مردم را هم ندارند.
* اگر همینطور ادامه یابد و اصلاحطلبان هم کمی تجدیدنظر کنند، آینده سیاسی به دست اصلاحطلبان خواهد افتاد؟
** اگر فشار از سوی مردم و اصلاحطلبان وجود نداشته باشد یقیناً اصولگرایان ادامه میدهند و روزبهروز هم فضا را بیشتر میبندند. همهچیز به مردم بستگی دارد.