سفر سیاسی به قوه قضائیه

صبا آذرپیک

فصل دیگری از مناظره دوجانبه میان دو قوه قضائیه و مجریه به دنبال اظهارات اخیر غلامحسین الهام سخنگوی دولت نهم از سرگرفته شد. الهام که در عین حال وزیر دادگستری هم هست، در اظهارنظر جدیدی، قوه قضائیه را تعبیر  به «محروم‌ترین استان کشور» کرده و از رئیس‌جمهور احمدی‌نژاد خواسته تا در قالب سفر استانی، کمک‌های مادی و معنوی خود را از قوه‌یی که «به جز عدالت از همه چیز محروم است» دریغ نکنند و سفر سی‌ویکم را به این قوه محروم اختصاص دهد. الهام درخواست سفر به استان قوه قضائیه را پس از آن مطرح کرده است که اخیراً سفرهای سی‌گانه احمدی‌نژاد به استان‌های کشور پایان یافت. همین اظهارات سخنگوی دولت کافی بود تا بار دیگر مسئولان قوه قضائیه از این گونه اظهارات چهره‌های دولتی ابراز نارضایتی کنند و وی را به خاطر به کار بردن این گونه اصلاحات که از دید آنان محترمانه نیست، مورد سرزنش قرار دهند. به گفته برخی مسئولان قضایی اظهارات الهام از آن جهت که اقتدار و حرمت «دستگاه قضایی» را در برابر قوه مجریه زیر سوال برده با اعتراضات مقامات قوه قضائیه مواجه شده است. الهام با این سخنان (هر چند که وزیر دادگستری است و باید بر چسب جایگاهش پیوند بیشتری را میان دو قوه ایجاد کند) شأن یک قوه را در زیر سایه تمجید از قوه دیگر از بین برده است. البته این نخستین بار نیست که گفته‌های وی،‌ واکنش قضات و مسئولان قضایی را به دنبال دارد. گرچه امروز فتح‌‌الله علی‌زاده نماینده حوزه ریاست قوه قضائیه، الهام را از این باب که از ادبیات نامناسبی نسبت به دستگاه قضا استفاده کرده به انتقاد می‌گیرد اما افکار عمومی و رسانه‌ها به خوبی به خاطر دارند که الهام پیش از این هم در چند مورد با استفاده از این نوع ادبیات، اعتراض قضات و مسئولان ارشد قوه قضائیه را برانگیخت. زمانی که فرار شهرام جزایری بهانه‌یی شد تا سخنگوی دولت «ضعف دستگاه قضا» را به میان کشیده و حتی پیشنهاد عزل تعدادی از قضات را مطرح کند. تخریب چهره مسئولان قوه قضائیه به ویژه ریاست این قوه از سوی نزدیکان دولت در این زمان سبب شد تا آیت‌الله شاهرودی هم سرانجام سکوت را شکسته و زبان به انتقاد بگشاید و از منتقدان قوه قضائیه بخواهد که مرز میان نقد سازنده و تخریب شخصیت در اذهان عمومی را شناخته و از آن عبور نکنند.

شاهرودی نتیجه ادامه این گونه انتقادات را تشویق اذهان عمومی و سلب اعتماد از مسئولان نظام عنوان کرد و حفظ حرمت قوه قضائیه را یادآور شد. این تخریب چهره بار دیگر از سوی مسئولان دولتی با انتقاد از نحوه برخورد قوه قضائیه با مفسدان اقتصادی از سر گرفته شد و این بار هم وزیر دادگستری خواستار آن می‌شود که احمدی‌نژاد به داد مشکلات این قوه محروم بپردازد. اگرچه الهام عنوان کرده که تنها قصد بیان مشکلات مالی قوه قضائیه را داشته اما بار دیگر لغاتی را به کار برده که در دیدگاه افکار عمومی و رسانه‌ها معنایی جز ضعیف بودن یک قوه و نیاز به کمک یک قوه دیگر به ریاست احمدی‌نژاد ندارد. اما از دیدگاه منتقدان اظهارات الهام همانند یک شمشیر دولبه بیش از آنکه به نفع دستگاه قضایی باشد، معنایی به جز معجزه‌آسا نشان دادن سفرهای استانی دولت نهم را ندارد حال حتی اگر بیان این مشکلات از دیدگاه وزیری در قوه قضائیه باشد که به علت تعدد شغل سخنگویی دولت را هم بر عهده دارد و در افکار عمومی هم بیشتر به این عنوان از شغلش شناخته می‌شود. از همین رو است که وزیر سخنگو باز آنچه را که راهگشا می‌داند حضور و بازدید شخص احمدی‌نژاد است. بنابراین آنچه بستر به وجود آمدن این گونه درگیری‌ها است «نگه نداشتن حرمت هر یک از قوای سه‌گانه و محترم نشمردن استقلال آنها» است و نتیجه آنکه از دید برخی مجلس به همراهی کامل با دولت تن داده تا به قول رئیس‌جمهور به سنگر دوم قوه مجریه تبدیل شود و البته قوه سوم در برابر این گوش به فرمان بودن‌ها ایستاده و نتیجه انتقادهای گاه و بی‌گاه است که روانه مسئولان آن می‌شود. اما متقابلاً آیت‌الله شاهرودی هم چند باری دستگاه‌های دولتی را به خاطر آنچه وی «نقض حقوق شهروندی» می‌خواند به انتقاد گرفته البته هیچ گاه از دایره احترام و حفظ شأن مسئولان دولتی خارج نشده است. وی در طرح برخورد با بدحجابی به عنوان نخستین مقام ارشد کشوری به نحوه برخورد با زنان و دختران معترض شد و حتی عنوان کرد که صلاح نیست پای آنها به محیط‌هایی مانند کلانتری‌ها باز شود. وی بار دیگر نحوه جمع‌آوری اراذل و اوباش را خلاف قانون و دستور مقامات قضایی عنوان کرد که با پاسخ‌های تند مسئولان مربوطه مواجه شد. شاید به همین دلیل است که وزیر دادگستری باید وظایفش را در قانون مرور کند تا به خاطر آورد که وظیفه اصلی‌اش ایجاد ارتباطی تنگاتنگ میان سه قوه است نه آنکه آن چنان این روابط را تیره و تار کند که مسئولان قوه قضائیه هم در مقام پاسخ برآمده و به تلافی پیشنهاد کنند که دولت سفر سی‌ودوم را به خود (قوه مجریه) اختصاص دهد تا به تعبیر آنها سفر به خود سبب شود تا به مشکلات دستگاه‌های دولتی هم رسیدگی شود.