پیدایش کارگزاران

اسحاق جهانگیری عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی و از مدیران دولت‌های سازندگی و اصلاحات در گفت‌وگو با ایسنا تحلیلی از اوضاع و احوال ایران ارائه کرده است. مقدمه ایسنا و متن این گفت‌وگو که توسط سالومه سعید انجام شده به شرح زیر است:‌ عضو کابینه اصلاحات که بارها اعلام کرده بود تمایل چندانی به اظهارنظر در خصوص مسائل سیاسی ندارد، پس از مدت‌ها سکوت، دعوت خبرنگار ایسنا را پذیرفت و این مصاحبه را که به گفته وی نخستین مصاحبه سیاسی او طی فعالیت چندین ساله‌اش به شمار می‌رود در محل این خبرگزاری انجام داد.

کانونی برای تفکر

اسحاق جهانگیری در ابتدای گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا درباره فعالیت بنیاد صنعت و توسعه (کانون تفکر) که مدیریت آن را به عهده دارد، اظهار داشت: ‌کاری که در بنیاد صنعت و توسعه (کانون تفکر) آغاز کرده‌ایم با استفاده از وجود مدیران با تجربه، به ویژه در امر صنعت و اقتصاد کشور در دولت‌های گذشته و در کنار آنها دانشگاهیانی است که به  علم و تکنولوژی روز دنیا آشنایی دارند و نیز برخی چهره‌های بخش خصوصی که راجع به مسائل توسعه‌ای، اقتصادی و سایر مسائل نظرات خود را ارائه می‌دهیم و برخی از این نظرات را در ماهنامه صنعت و توسعه منتشر می‌کنیم.

وی افزود:‌ دولت حداقل کاری که می‌تواند انجام دهد این است که از نظراتی که مفید می‌داند بهره ببرد، یا وقتی موضوعات مهمی برایش مطرح می‌شود از جمله مسئله اخیر سازمان مدیریت، می‌تواند از این کانون‌ها نظرخواهی کند.

این عضو حزب کارگزاران سازندگی در ادامه با اشاره به اهداف تاسیس حزب کارگزاران سازندگی اظهار داشت:‌ از زمانی که استاندار اصفهان بودم، در جریان تشکیل حزب کارگزاران قرار داشتم. پس از اتفاقات مجلس چهارم، جناح خط امام یا همان جناح چپ اعلام کردند در انتخابات مجلس پنجم شرکت نمی‌کنیم، اما بخشی از این جریان که در کارهای اجرایی فعالیت می‌کردند، این تحلیل را قبول نداشتند و معتقد بودند حتما باید در انتخابات شرکت کرد؛ به ویژه اینکه رهبری تاکید داشتند مشارکت مردمی نباید افزایش یابد؛ از این رو آنها نیز با این تحلیل که اگر شرکت کنند گرایش مردم به سمت‌شان بیشتر خواهد بود، به نام جمعی از کارگزاران لیستی را در تهران و شهرستان‌ها تهیه و در انتخابات شرکت کردند.

کارگزاران: تحصیل کرده‌های مسلمان

وی در پاسخ به این پرسش که آیا بر چسب «تکنوکرات» را برای اعضای حزب کارگزاران قبول دارید یا خیر؟ ‌و اگر قبول دارید نسبت این دیدگاه با مفاهیم ایرانی، ارزشی و اسلامی چیست؟‌ گفت:‌ «به هر حال کارگزاران مجموعه‌ای از تکنوکرات‌های (فن‌سالاران) کشور هستند، البته نه به مفهوم عام آن، بلکه به معنای تحصیل‌کردگان مسلمان که از تجربه موفقی در مدیریت کشور نیز برخوردارند؛ اما عده‌ای از مخالفان کارگزاران، کارهای تبلیغی علیه این حزب انجام دادند؛ به ویژه در مورد دیدگاه‌های ارزشی آنها، که متاسفانه توانستند تا حدی نیز موفق باشند؛ در حالی که شورای بیست و پنج نفره این حزب افرادی هستند که دو یا سه نفر از اعضای خانواده‌شان شهید شده‌اند و یا در تمام دوران جنگ در جبهه بوده‌اند و برخی نیز سابقه جهادی و سپاهی دارند و مطمئنم که اگر امروز هم برای جمهوری اسلامی مشکلی رخ دهد، این افراد جزء کسانی هستند که در صف مقدم قرار دارند؛ بنابراین در کارگزاران افراد ارزشی زیادی به معنای واقعی حضور دارند؛ ولی این افراد معتقدند اداره کشور باید عالمانه باشد.

این عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران ادامه داد:‌ از سوی دیگر کارگزاران ارتباط نزدیک‌تری با آقای هاشمی داشتند. ممکن است عده‌ای اشکالاتی به سیستم مدیریتی ایشان می‌گرفتند؛ اما حقیقت این است که اگر آقای هاشمی با وجود سابقه مبارزات پیش از انقلاب، تحمل زندان و شکنجه ارزشی دانسته نشود، چه کسی را باید ارزشی نامید؟‌

هاشمی مساوی با کارگزاران نیست

جهانگیری در ارزیابی از برخی اظهارنظرها مبنی بر اینکه هاشمی می‌تواند چکش تعادل جناح‌های سیاسی کشور باشد، به شرط اینکه حزب کارگزاران به عنوان تیم وی مطرح نشود و اینکه کارگزاران هاشمی را به نوعی حامی معنوی خود می‌دانند، به این پرسش که «آیا اساسا کارگزاران یعنی آقای هاشمی؟‌» اینگونه پاسخ داد:‌ «نه! اینکه گفته می‌شود تیم آقای هاشمی تنها کارگزاران هستند، حرف درستی نیست؛ چرا که ایشان الان عضو جامعه روحانیت مبارز هستند و با آنها ارتباط تشکیلاتی دارند، همچنین برخی احزاب رسمی دیگر در کشور هستند که اگر خود را به آقای هاشمی از کارگزاران نزدیک‌تر ندانند، دورتر نیز نمی‌دانند؛ چه در جناح راست و چه جناح چپ، در عین حال، در این دو جناح منتقدانی نیز دارند؛ از این رو به نظر من آقای هاشمی فراتر از حزب کارگزاران هستند و همواره شخصیت تاثیرگذاری در مسائل کشور بوده‌اند.

هاشمی چوب همراهی نکردن با تندروها را خورده است

وی ادامه داد: ‌به نظر من، اتفاقا چکش تعادل که در مورد آقای هاشمی به کار می‌برند، تعبیر بدی نیست، چرا که ایشان همواره تلاش داشته‌اند به سمت تندروی نروند، که به عقیده من، چوب همین کار خود را خوردند؛ چرا که همواره تندروها در برابر موانعی که مقابل آنها قرار می‌گیرد، ایستادگی و تخریب می‌کنند و فرقی نمی‌کند که تندروی چپ باشند یا راست. اساسا وقتی تندروی نهادینه شد، هیچ گاه متوقف نمی‌شود و در هر موضوعی که از نظر عقلا در آن تندروی می‌شود، گروهی وجود دارند که آن را کندروی می‌دانند و یک خال بالاتر از آن را می‌زنند؛ از این رو وقتی کشور از حال تعادل خارج شد، دیگر نمی‌توان نقطه تعادل مشخصی را برای آن در نظر گرفت.

نقش هاشمی کمک به برگزاری انتخابات سالم است

جهانگیری همچنین در پاسخ به این پرسش که سنگینی حضور هاشمی در انتخابات مجلس هشتم به سمت کدام جناح خواهد بود؟ گفت: به نظر من، نقشی که آقای هاشمی در انتخابات آتی خواهند داشت، کمک به برگزاری یک انتخاب سالم و رقابتی است که حقوق مردم و کاندیداها در آن رعایت شود، نباید از ایشان انتظار بیشتری داشت، قاعدتا ایشان علاقه‌مند هستند جریان‌های متعادل برنده شوند.

وی ادامه داد: ‌مهمترین دغدغه اصلاح‌طلبان پس از اینکه از صحنه کنار گذاشته شدند، بازگشت به قدرت است که تنها از طریق انتخابات امکان دارد و هیچ راه دیگری قابل تصور نیست. در این زمینه، یکی از راهکارهایی که پیش روی آنها (اصلاح‌طلبان) قرار دارد، تفاهم درونی و نیز طرح حرف‌هایی است که با مشکلات مردم مرتبط باشد و مورد قبول و اعتماد آنها (مردم) واقع شود و با خواسته‌هایشان مطابقت داشته باشد. به طور کلی معتقدم حرکت اصلاح‌طلب حرکتی عقلانی و معتدل در چارچوب نظام است و اینکه عده‌ای از اصولگرایان، می‌گویند چتر رهبری بالای سر ماست و هر کس که منتقد آنها باشد خارج از این محدوده است،‌حرف پذیرفته شده‌ای نیست؛ بلکه اصلاح‌طلبان نیز بارها گفته‌اند چتر رهبری آن قدر وسیع است که هر کس را بخواهد در چارچوب نظام فعالیت کند، در بر می‌گیرد.

وزیر صنایع و معاون دولت خاتمی ادامه داد:‌ از این رو اصلا‌ح‌طلبان باید برای حل مسائل اقتصادی برنامه داشته باشند، همچنین در چارچوب نظام موجودی که قانون اساسی تعریف کرده، کار کنند. این اصول است که بر اساس آن تفاهم دارند و به همین دلیل است که امروز می‌بینیم آنها (اصلاح‌طلبان) به راحتی جمع می‌شوند و هر چه مخالفانشان سعی دارند پراکندگی ایجاد کنند، موفق نمی‌شوند.

جهانگیری همچنین در ارزیابی از تشکیل مثلث خاتمی- هاشمی- کروبی گفت:‌ این آقایان از سرمایه‌های انقلاب و مورد احترام اصلاح‌طلبان و عموم مردم هستند؛ ولی هر یک نقش متفاوتی دارند. نمی‌توان از آقای کروبی همان نقشی را توقع داشت که از آقای خاتمی توقع داریم و یا از آقای خاتمی همان نقشی را انتظار داشت که از آقای هاشمی داریم، هر یک از اینها با توجه به ظرفیت و توانمندی که دارند، می‌توانند بخشی از کار را به عهده بگیرند. نکته مهم اینکه هر سه مورد قبول اصلاح‌طلبان هستند و اگر اختلافی داشته باشند با این وصف، حتما اختلافشان رفع می‌شود؛ اما اصلاح‌طلبان نباید توقع داشته باشد این سه بزرگوار زیر لیست واحد آنها را امضا کنند؛ چرا که آنها هر یک کارکرد خاص خود را دارند؛ مثلا آقایان خاتمی و کروبی می‌توانند نقش محوری در ائتلاف اصلاح‌طلبان داشته باشند و در صورت ضرورت از لیست اصلاح‌طلبان حمایت کنند؛ ولی آقای هاشمی می‌تواند کمک کند تا دغدغه برگزاری انتخابات سالم اصلاح‌طلبان به حداقل برسد.

بزرگنمایی نقاط ضعف مسئولان درست نیست

وزیر صنایع و معادن دولت اصلاحات، در بخش دیگر سخنانش با تاکید بر اینکه بزرگ‌نمایی نقاط ضعف عملکرد مسئولان دولتی، کار درستی نیست، اظهار داشت: ‌به هر حال مسئولان نیز زحمت می‌کشند؛ اما متاسفانه واقعیتی که وجود دارد، این است که مجموعه مهمی از تجربیات کشور به طور کلی کنار گذاشته شد و نتیجه این شد که دوباره همان تجربه‌هایی که در گذشته داشتیم، تکرار می‌شود که این امر اصلا مطلوب نیست و مشکلات جدی پیش روی خود دارد؛ مثلا وقتی ورودی‌های منابع ملت و اقتصاد را با خروجی‌هایی که عاید ملت می‌شود، محاسبه کنیم، متوجه می‌شویم که نسبت به سال‌های گذشته افت زیادی پیدا کرده است.

جهانگیری در تشریح از منابع ورودی و خروجی کشور، گفت:‌ منابع ورودی در واقع مجموع درآمدهای حاصل از فروش نفت، مالیات و پول‌های دیگر است و خروجی آن رشد اقتصادی، وضعیت قیمت‌ها و رفاه مردم است که نسبت به گذشته، به شدت افت کرده و این چیزی جز نتیجه مدیریت نیست! نباید وجود یک عامل خارجی را سریعا در آن دخیل دانست و بالاخره ارزیابی مدیریت با این عملکردها انجام می‌شود.

به کار شورا علاقه‌ای نداشتم

جهانگیری در ادامه گفت‌وگو با ایسنا در پاسخ به این پرسش که آیا تصمیم ندارد در انتخابات مجلس هشتم کاندیدا شود و آیا علت استعفایش از نامزدی در شورای شهر به همین دلیل بوده است؟‌ گفت:‌ هنوز تا مجلس هشتم زمان زیادی باقی است. در ارتباط با موضوع انتخابات شوراها به کار شورا علاقه‌ای نداشتم؛ به ویژه اینکه با کارهایی که در ارتباط با شوراها بود، آشنایی داشتم و طی شش سالی که استاندار اصفهان و بالطبع قائم مقام شورای شهر نیز بودم، به امور شهرداری‌های استان رسیدگی می‌کردم؛ لذا در این دوره از انتخابات شوراها نیز به اصرار برخی از اصلاح‌طلبان نام‌نویسی کردم اما نه تنها قانع نشدم، بلکه آنها را نیز قانع کردم که انصراف دهم، اما مجلس در ارکان جمهوری اسلامی جایگاه بسیار مهم و تاثیرگذاری است؛ از این رو نمایندگان مجلس باید از دانش و تجربه کافی برخوردار باشند تا بتوانند در قانون‌گذاری و نظارت نقش درستی ایفا کنند. اگر حضرت امام (ره) فرمودند مجلس در راس امور است، بدین معنا نبوده که با مجلس تعارف کنند، بلکه مجلس در قانون اساسی به گونه‌ای طراحی شده است که هیچ اتفاقی در کشور بدون نظر آن انجام نمی‌شود، حال اگر در جاهایی می‌بینیم که کارهای غیرقانونی انجام می‌شود به این دلیل است که مجلس تصمیم گرفته نظارت خود را به طور کامل اعمال نکند، چرا که اگر مجلس تصمیم بگیرد نظارت خود را اعمال کند، هیچ مقامی قادر نخواهد بود مانع از آن شود. مجلس اختیارات زیادی دارد.

جهانگیری همچنین به این پرسش خبرنگار ایسنا که آیا بالاخره تصمیم دارد کاندیدا شود یا خیر؟ اینگونه پاسخ داد:‌ نمی‌گویم کاندیدا نمی‌شوم، اما تا امروز راجع به این موضوع فکر نکرده‌ام، بستگی دارد به اینکه تا چند ماه آینده اوضاع به چه سمتی پیش رود.

مردم افراد معتدل را انتخاب خواهند کرد

وی در پاسخ به این پرسش که آیا اصلاح‌طلبان تصمیم دارند به سمت معرفی چهره‌های شناخته شده‌تر برای انتخابات مجلس هشتم بروند، نیز گفت:‌ من اطلاعی از جلسات تصمیم‌گیری ندارم؛ ولی استنباطم از برخوردهایی که با مردم داشته و دارم این است که در انتخاب مجلس هشتم به سمت چهره‌هایی می‌روند که به آنها اطمینان دارند و به گمانم دیگر ریسک چهره‌های ناشناخته را نمی‌پردازند. در عین حال فکر نمی‌کنم به سمت چهره‌های تندرو بروند. مردم افراد معتدل و شناخته شده را انتخاب خواهند کرد؛ چه اصلاح‌طلب و چه اصولگرا.

این نماینده مجلس سوم در تحلیل از امکان شباهت ترکیب مجلس هشتم و مجلس پنجم گفت:‌ مجلس پنجم، کاملا با مجلس‌های پیش و پس از خود متفاوت است و شاید به همین علت است که مجلس پنجم را همواره مثال می‌زنند. اکثریت قاطع مجلس سوم، نیروهای خط امام و چپ بودند (من نیز در آن زمان نماینده بودم.) اکثریت قاطع مجلس چهارم هم جناح راست بودند. مجلس پنجم ترکیب متعادلی از هر دو جناح بود. در مجلس ششم اکثریت قاطع اصلاح‌طلب بودند و در مجلس هفتم هم اصولگرایان اکثریت قاطع را دارند. در زمان مجلس پنجم، دولت همواره از مجلس ابراز رضایت می‌کرد. در آن زمان من وزیر معادن و فلزات بودم و موردی را به یاد ندارم که با مجلس در میان بگذارم و نتوانم آن را حل کنم. یکی از بهترین لوایح دولت و مصوبات مجلس پنجم، قانون برنامه پنج ساله سوم است.

ناطق نوری جوانمرد است

وی ادامه داد:‌ البته نقش رئیس مجلس نیز به نظر من بسیار ممتاز بود. آقای ناطق نوری به ویژه پس از دوم خرداد با اینکه رقیبشان پیروز انتخاب شدند، انصافا از خود چهره‌ای به معنای واقعی اصولگرا به نمایش گذاشتند. مجلس را به گونه‌ای اداره کردند که نه تنها کمتر دلخوری پیش می‌آمد، بلکه همواره مجلس در کنار و پشتیبان دولت بود، ایشان انسان بسیار جوانمردی است.

اصلاح‌طلبان در اکثریت

جهانگیری در عین حال گفت: ‌به عقیده من امکان دارد مجلس هشتم شبیه مجلس پنجم شود؛ البته نه به معنای اینکه اقلیت و اکثریتش همان جناح باشند، بلکه ممکن است بر عکس شود و این احتمال به صورت جدی وجود دارد که اصلاح‌طلبان اکثریت مجلس هشتم را کسب کنند.

وی در ادامه با بیان اینکه بعید است نیروهای موثر اصلاح‌طلب اجازه دهند جریان اصلاح‌طلبی از اعتدال خارج شود گفت:‌ زیرا منافع و مصالح کشور برای اصلاح‌طلبان مهمتر از این است که چه اشخاصی حضور پیدا کنند. اصلاح‌طلبان از فرصتی که در این مدت داشته‌اند، استفاده کرده‌اند و مطمئنا برای برگشت به صحنه اداره کشور، به برنامه نیاز دارند.

وزیر دولت خاتمی ادامه داد: به نظرم برنامه‌ای با استقبال مردم روبه‌رو خواهد شد که به مسائل مهم اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی توجه داشته باشد، هیچ برنامه اقتصادی موفق نمی‌شود، مگر اینکه در کنار توسعه و پیشرفت کشور به معیشت مردم هم توجه کند و برای مقابله با گرانی و بیکاری راهکار واقعی داشته باشد.

نفت- شمشیری دولبه

جهانگیری در بخش دیگری از گفت‌وگو با ایسنا گفت:‌ اکنون که درآمد نفت سالانه به حدود شصت میلیارد دلار رسیده مردم می‌خواهند آثارش را در توسعه کشور و زندگیشان ببینند. نفت در عین که می‌تواند کارگشا باشد و مشکلات مردم را حل کند، اگر خوب از درآمد آن استفاده نشود، می‌تواند مشکلات مردم را چند برابر کند. نفت می‌تواند تولید کشور را سامان دهد و یا آن را از بین ببرد، می‌تواند توسعه کشور را به پیش ببرد و یا آن را متوقف کند و اساسا رابطه نفت با زندگی مردم و توسعه، یک رابطه جدیست که باید به آن پرداخت. وزیر صنایع و معادن دولت اصلاحات، در عین حال با بیان اینکه باید از درآمد نفت، به درستی استفاده شود، تاکید کرد: ‌سال‌هایی داشتیم (مانند سال 77) که کل درآمد نفتی ما در سال به 10 میلیارد دلار نمی‌رسید، حال باید از مردم ایران بپرسید در سال 77 که درآمد نفت حدود 10 میلیارد دلار بود وضع معیشتشان چه تفاوتی با سال 85 که درآمد نفت حدود 60 میلیارد دلار است، داشته است؟‌ پس اگر از نفت و درآمد حاصل از آن خوب استفاده نشود، اثر کاملا معکوس در زندگی مردم خواهد داشت؛ مثلا اینکه گفته می‌شود آن قدر افزایش سرمایه خارجی در سال داشتیم خوشحال کننده است، اما برای افرادی (کارشناس) که در جریان کار قرار دارند، همواره جای این سوال باقیست که کدام طرح توسعه صنایع بزرگ شروع شد؟‌ کدام فازهای جدید در عسلویه فعال شد؟‌ کدام طرح‌های جدید پتروشیمی در این دو سال آغاز شده؟‌ باید در نظر داشت که کار توسعه همواره یک کار مستمر است، مانند جوی آب. همزمان که تعدادی از طرح‌های نیمه تمام راه‌اندازی می‌شود، تعداد بیشتر طرح جدید باید آغاز شود. جهانگیری اضافه کرد:‌ اگر با درآمد 10 میلیارد دلار نفت، تعداد محدودی طرح پتروشیمی آغاز و راه اندازی شده است، اکنون با درآمد 60 میلیارد دلار نفت باید طرح‌های بیشتر پتروشیمی آغاز شود. یا اگر ظرفیت مس با آن درآمد نفت دو برابر شد، در این دو سال با این درآمدها باید برای چند برابر کردن آن طرح جدید آغاز شود؛ لذا اینکه کلی گفته شود افزایش سرمایه داریم که دردی از مردم دوا نمی‌کند. اگر پولی به دست آمده که باید در اشتغال مردم اثرگذار بوده باشد، یعنی طرح‌هایی آغاز و در نتیجه آن اشتغال نیز افزایش و بیکاری کم شده باشد. اما آیا بیکاری مردم امروز کم شده است؟ با این درآمدها تولیدکنندگان ما باید با نشاط و شاداب باشند؛ در حالی که وضع برخی تولیدکنندگان به علت واردات و عدم انعقاد قرارداد نگران‌کننده است. ببینید! پول نفت باید به توسعه کمک کند، نباید به عامل ضد توسعه تبدیل شود.

وی گفت: در دولت گذشته، در برنامه پنج ساله سوم سعی کردیم حساب ذخیره ارزی را تبدیل کنیم به کانونی برای توسعه، به یاد دارم که در زمان وزارتم، هرگاه می‌خواستند از حساب ذخیره ارزی مثلا 100 میلیون دلار برای کار دیگری برداشت کنند، به شدت اعتراض می‌کردم با این اعتقاد که حق بخش خصوصی ضایع می‌شود.

وزیر سابق صنایع و معادن همچنین درباره اقدامات اجرایی دولت اصلاحات در زمینه توسعه گفت: ‌از سال‌های برنامه سوم و تا زمانی که دولت را تحویل دادیم حدود 7 میلیارد دلار حساب ذخیره ارزی، طرح برای بخش خصوصی گشایش کردیم و بیش از این طرح‌های بخش خصوصی در بانک‌ها تصویب شده بود که منتظر فرآیند گشایش اعتبار بودند، اگر این اتفاق افتاده باشد، باید استفاده بخش خصوصی از حساب ذخیره ارزی رشد زیادی کرده باشد.

جهانگیری در ادامه گفت:‌ با این درآمد نفتی که داریم و مدت زیادی است قیمت ارز ثابت مانده، یکباره تعرفه کالایی مثل شکر از 130 درصد به صفر کاهش می‌یابد و 3 میلیون تن شکر وارد کشور شده است، در حالی که یک میلیون و حدودا 300 هزار تن تولید داخلی است و حداکثر 500 یا 700 هزار تن نیاز به واردات داشتیم، وقتی از سال 85 تا این لحظه سه میلیون تن شکر وارد شده باید فاتحه تولید قند و شکر و چغندر کاری خوانده شود. حال اگر دولت بخواهد تعرفه را بازگرداند، رانت چند صد میلیارد تومانی ایجاد می‌شود. این پول به جیب چه کسانی می‌رود؟‌ اگر هم تعرفه را اضافه نکنند و واردات همین‌طور ادامه پیدا می‌کند، باید پرونده تولید چغندر و نیشکر را در ایران بست و یا سایر موارد مشابه.

هشدار نسبت به بیماری هلندی

وزیر صنایع و دولت خاتمی در ادامه تاکید کرد: وقتی اقتصاددانان مطرح کردند رشد شدید نقدینگی، تورم شدید را به دنبال خود خواهد داشت، دولت برای جلوگیری از این تورم، کالاهایی را که در توان داشت وارد کرد تا قیمت‌ها کاهش پیدا کند، یعنی هر کالایی گران می‌شد، دولت واردات آن را تسهیل می‌کرد؛ چرا که از توانایی مالی برخوردار بود. تعیین تعرفه واردات نیز از اختیارات دولت است و از طرفی ثبات قیمت ارز هم که به ضرر تولید داخل است، به نفع واردات است. وی افزود: اساسا یکی از دلایلی که ما در برنامه سوم اصرار داشتیم مهر عدم ساخت حذف و واردات با تعرفه مناسب انجام گیرد، این بود که تولید داخلی آسیب نبیند و از طرفی تولیدکننده داخلی تنبل نشود و کالای با کیفیت و قیمت مناسب تحویل مردم دهد؛ اما در بخش کشاورزی نمی‌خواستیم واردات داشته باشیم؛ چون کشاورز ما چگونه می‌تواند رقابت کند؟‌ اما متاسفانه انواع و اقسام میوه‌های خارجی وارد کشور می‌شود؛ در حالی که معتقد بودم نباید در این بخش چیزی وارد کنیم که تولیدکننده داخلی فلج شود، چون معتقدم میوه داخلی را باید استفاده کنیم که دسترنج کشاورزان ایرانی باشد؛ اما اکنون دیگر نمی‌توان این کار را کرد؛ چون همه میوه‌ها وارداتی شده‌اند. این همان بیماری هلندی است که اقتصاددانان همواره هشدار می‌دادند.

برنامه سوم موفق‌ترین برنامه دولت در تاریخ ایران

جهانگیری با بیان اینکه برنامه آینده توسعه اقتصادی باید به مسائل فوق بپردازد، تاکید کرد: امیدوارم مانند برنامه سوم که دولت آقای خاتمی آن را تدوین و اجرا کرد و مدعی هستم موفق‌ترین برنامه دولت در تاریخ ایران است، برنامه‌های دیگر اجرا شود. مثلا در برنامه سوم رشد صنعت پنج سال مداوم دو رقمی بود، بسیاری از مقررات کشور هم اصلاح شد. اگر برنامه چهارم نیز مانند برنامه سوم اجرا می‌شد دلیلی نداشت در شاخص‌ها رشد جدی نمی‌داشتیم و به اهداف برنامه نمی‌رسیدیم؛ این در حالیست که پس از گذشت 4 ماه از سال 86 هنوز مراجع رسمی آمار رشد صنعت در سال 85 را اعلام نکرده‌اند؛ در برنامه قبل پنج سال مداوم این رشد دو رقمی بوده و در سال 84 به 7 درصد کاهش پیدا کرده و در سال 85 نمی‌دانم؟‌! در حالی که قرار بود صنعت 12 درصد رشد داشته باشد تا بتوانیم به اهداف چشم‌انداز برسیم.

تعامل با مردم با پوپولیسم تفاوت دارد

در ادامه این گفت‌وگو جهانگیری برقراری ارتباط خوب با مردم را یکی از راه‌های موفقیت اصلاح‌طلبان دانست و با تاکید بر اینکه تعامل با مردم، با پوپولیسم بسیار تفاوت دارد، گفت: اگر یک مسئول کشوری به فکر محبوبیت خودش باشد، در این صورت کشور را با مشکل مواجه می‌کند و اگر هم بخواهد تصمیماتی برای کشور بگیرد که هزینه‌های آن بر مردم بار باشد، عده‌ای او را تخریب می‌کنند؛ از این رو حاکم در هر دولتی باید این نکته را در نظر داشته باشد که منافع ملت نباید فدای محبوبیت‌های لحظه‌ای شود و در جایی که تشخیص دهد، مصلحت مردم چیز دیگری است باید شجاعانه تصمیم بگیرد و آن را با مردم نیز در میان بگذارد، با شعارهای پوپولیستی نمی‌توان کشور را اداره کرد.

سهمیه‌بندی بنزین یکی از تصمیمات خوب دولت بود

وزیر صنایع و معادن در دولت اصلاحات همچنین درباره سهمیه‌بندی بنزین به خبرنگار ایسنا گفت: فارغ از ایراداتی که درباره اجرای این طرح وجود دارد، به نظر من سهمیه‌بندی بنزین یکی از تصمیمات خوب دولت بود. به هر حال کشور یارانه‌های سنگینی را در این زمینه پرداخت می‌کرد و مجلس تصمیمی گرفت که قابل تقدیر است. اکنون نسبت به نطقه مطلوب تنها یک قدم به جلو برداشته‌ایم،‌ اما به هر حال نسبت به شرایط قبل، این تصمیم بهتر است و نفع کشور در آن است. 

وی خاطرنشان کرد: اصلاح‌طلبان نیز برای اینکه درآمد نفت در خدمت توسعه باشد نه واردات، ‌باید برنامه تهیه کنند. تولیدکننده داخلی باید احساس کند دولت جوانمرد است و فقط در زمان کمبود درآمد ارزی به سراغ آنها نمی‌رود؛ بلکه در دوران وفور درآمد نفتی نیز تولیدکننده داخلی فراموش نمی‌شود؛ بنابراین تولیدکنندگان نباید احساس کنند با دولت نفت نمی‌تون کار کرد.

جهانگیری معتقد است راه نجات اقتصاد کشور، ‌صنعتی شدن است و این امر ممکن نیست مگر آنکه یک اراده سیاسی در مجموعه نظام به دنبال صنعتی شدن کشور باشد.

ال 90 نقطه برجسته تاریخ صنعت خودرو در ایران است

وی همچنین درباره پروژه‌های 90 Lگفت: 90L نقطه برجسته تاریخ صنعت خودرو ایران است و در مقابل کسانی که در برابر صنعت خودرو ایران با این اعتقاد که خودروساز نیستیم و راهی جز واردات وجود ندارد، ایستاده بودند، این راه را باز کردیم و نشان دادیم می‌توان این کار را انجام داد که با برند معتبری قرارداد ببندیم و خودرو روز دنیا تولید و به بازار جهانی عرضه کنیم. به حول و قوه الهی این کار را انجام گرفت،‌البته در این راه برخی موانع که بخشی از آن از روی دلسوزی بود و بخش‌های دیگر آن به شرکت‌های خارجی رقیب برمی‌گردد، ‌ایجاد شد؛ اما ما پیش رفتیم و کار در این دولت هم ادامه یافت. معتقدم اگر این راه ادامه یابد، قطعا در آینده‌ای نزدیک این رشته مهم صنعتی (خودرو) راه خود را به بازارهای جهانی باز خواهد کرد.

مسئله سازمان مدیریت با پاک کردن صورت مسئله حل نمی‌شود

وزیر صنایع دولت اصلاحات همچنین درباره انحلال سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، با بیان خاطره‌ای اظهار داشت: همواره روسای دولت‌ها به سازمان مدیریت حساسیت داشته‌اند. این سازمان در زمان آقای مهندی موسوی نخست‌وزیر که نماینده مجلس بودم، به وزارت برنامه و بودجه تبدیل شد، اما آقای مهندس از این کار ناراضی بودند؛ چرا که معتقد بودند شخص در مقام وزارت می‌تواند به حرف دولت گوش ندهد و خود را تنها پاسخگوی مجلس می‌داند؛ لذا آقای مهندس به این دلیل در اصلاح قانون اساسی این اشکالات را مطرح کرد و در شورای بازنگری تصویب شد که امور برنامه و بودجه در اختیار رئیس‌جمهور باشد. حال اگر بگوییم این امور آن قدر ساده و بی‌اهمیت است که نیاز به سازمان ندارد بسیار ساده‌اندیشانه است؛ چرا که سازمان مدیریت 60 سال از عمرش می‌گذرد و یکی از مهمترین سازمان‌هاست و همه اطلاعات کشور را در اختیار دارد، تصمیمات سازمان پشتوانه کارشناسی داشت تا سیاسی؛ البته اشکالاتی وجود داشت که باید اصلاح می‌شد نه اینکه سازمان منحل شود.

وزیر صنایع و معادن دولت اصلاحات اضافه کرد: لذا به عقیده من انحلال سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، پاک کردن صورت مسئله است؛ چرا که کشوری که در اوج نیاز به برنامه‌ریزی قرار دارد و برای آن چشم‌انداز بیست ساله در نظر گرفته شده بود با این آرمان که تا بیست سال آینده به یکی از کشورهای اول منطقه تبدیل شود و قرار بوده به سوی این افق با برنامه پیش برود، در سازمان مدیریت، با تجربه‌های اندوخته شده و برنامه‌های نوشته شده، برنامه‌ریزی این کار مهم انجام شده بود.

قانون تبلیغات اصلاح شود

جهانگیری همچنین در پاسخ به پرسشی درباره محدودیت‌های اطلاع‌رسانی و تبلیغاتی برای کاندیداها در انتخابات مجلس هشتم که اخیرا از سوی مجلس تصویب شده است، ‌گفت: ‌اصلاح‌طلبان در این زمینه نمی‌توانند نقش ایفا کنند؛ اما به عقیده من مجموعه نظام باید برای یک جریان مهم و ریشه‌دار کشور که قدرتمند بوده و هست، شرایطی را فراهم کند که بتواند حرف‌های خود را با مردم بزند؛ بنابراین تضعیف امکان ارتباطی با مردم به مصلحت کشور نیست، این موضوع ممکن است بر مشارکت مردمی اثرگذار باشد. بهتر است اصلاح‌طلبان نیز سعی کنند از همه ابزارهای ممکن بهره ببرند. در عین حال گمان می‌کنم این قانون اصلاح شود، بعید است مجلس راضی شود رقبایش امکان فعالیت جدی انتخاباتی نداشته باشند و به مصلحت کشور هم نیست. همچنین صدا و سیما نیز باید امکان حضور همه جریان‌ها را فراهم کند.

انتخابات مجلس هشتم دوقطبی خواهد بود

وی در پاسخ به این پرسش که امکان حضور قطب سوم در انتخابات وجود دارد یا نه؟ نیز گفت: بعید به نظر می‌رسد جریان جدیدی غیر از دو جریان اصلی بتواند عرض اندام کند، به نظر من انتخابات مجلس هشتم دوقطبی خواهد بود؛ البته ممکن است درون جناح‌ها (مثلا جناح اصولگرا) چند لیست مطرح شود اما این با سه قطبی بودن فرق دارد.

«باران» برای فراموش نشدن تجربه‌ها و آدم‌ها

وی که هم‌اکنون در بنیاد آزادی، رشد و آبادانی ایران (باران) عضویت دارد، در بخش پایانی این گفت‌وگو درباره هدف از تشکیل این بنیاد به خبرنگار ایسنا گفت: اگر روزی در کشور به این جمع‌بندی برسندکه نیروی انسانی از مهمترین دارایی‌هاست و تجربه‌های آموخته یک از اصلی‌ترین سرمایه‌ها، شاید نیاز چندانی به بنیادهای اینگونه نباشد؛ اما به نظرم هنوز در سطوح تصمیم‌گیری کشور نسبت به این دو مهم تردید وجود دارد و با هر گونه تغییر، به راحتی همه تجربیات کنار گذاشته می‌شود، بدون توجه به اینکه خسارت آن برای کشور تا چه حد خواهد بود؛ از این رو با این تفاسیر، حداقل فایده تشکیل بنیادهایی مانند بنیاد باران،‌ این است که از دو دارایی مهم یعنی نیروی انسانی و تجربه صرف‌نظر نمی‌شود؛ بلکه در یک قالب سازمان‌دهی شده در اختیار توسعه کشور قرار می‌گیرد. در این صورت بنیاد باران‌ها می‌تواند بسیار مفید باشند.