قرارداد پر دردسر هستهای آمریکا و هند
ادوارد لیوس ـ جو جانسون
مترجم سوده کریمی
دولت بوش در پی انعقاد قرارداد هستهای با هند که برخلاف قوانین بینالمللی عدم گسترش سلاحهای هستهای صورت گرفت، نگرانی پاکستان در مورد بیثباتی در منطقه و به راه افتادن مسابقه جدید تسلیحاتی را تشدید کرد.
نیروی نظامی پاکستان که پرویز مشرف ریاست آن را برعهده دارد، بهطور رسمی به چنین قراردادی اعتراض کرده و اعلام کرده است، این قرارداد سبب خواهد شد هند بتواند مقدار مورد توجهی مواد شکافتپذیر و تسلیحات هستهای از رآکتورهای هستهای که تحت پادمان نیستند، تولید نماید.
در متن توافقنامه هستهای میان آمریکا و هند آمده است: «2 کشور توافق کردهاند تا همکاری هستهای بر مبنای احترام متقابل به استقلال، عدم مداخله در هر یک از امور داخلی طرف دیگر و با احترام کامل به برنامه هستهای یکدیگر باشد».
هند پیش از این خواسته بود تا آمریکا این اجازه را بدهد که ماده سوختی مصرف شده را بازفرآوری کند، به آن در تهیه دائمی سوخت اطمینان بدهد و اگر هند آزمایش دیگری را انجام داد، آن را از طریق پایان دادن به تجارت هستهای تنبیه نکند.
نیکلاس برنز معاون وزارت خارجه آمریکا که از 2 سال پیش مذاکرات مربوطه را هدایت میکند، ادعا کرده است که این قرارداد سبب خواهد شد فعالیتهای هستهای هند تحت مراقبتهای بینالمللی قرار گیرد.
وی در گفتوگوی اختصاصی با روزنامه فایننشال تایمز مدعی شد این قرارداد تاثیری بر آنچه که برنامه تسلیحاتی هند مینامند، ندارد و هیچ کمکی به پیشبرد آن نخواهد کرد.
اما از آنجایی که این قرارداد برخلاف قوانین بینالمللی است و دولت بوش بهطور خودسرانه به امضای آن پرداخته است، انتظار میرود برنز و دیگر همکارانش از سوی کنگره آمریکا مورد سوالهای سختی قرار گیرند. هماکنون امضای این قرارداد که متن آن روز جمعه منتشر شد، دارای مخالفانی جدی در داخل و خارج از آمریکا است.
متاسفانه جورج بوش، رئیسجمهور آمریکا همچون موارد متعدد گذشته گمان میکند میتواند تبعات چنین قرارداد خطرناک و خلاف قانونی را فقط با سخنرانی و تلاش برای آرام کردن کشوری همچون پاکستان از بین ببرد.
آمریکا با انعقاد این قرارداد با هند در واقع بهطور آشکارا اعلام کرد که از دهلی نو به عنوان قدرتی بزرگ در آسیا حمایت میکند و همچون خود و دیگر کشورهای همپیمانش اجازه دارند حتی از تسلیحات هستهای برخوردار باشند و این در حالی است که واشنگتن از دستیابی کشورهای دیگر همچون ایران به تکنولوژی هستهای جلوگیری میکند.
در طول 6 دهه گذشته، روابط واشنگتن و دهلینو همواره مملو از موارد بیاعتمادی بوده است اما در دوره کنونی از آنجایی که منافع آمریکا در منطقه آسیا برای این کشور حائز اهمیت شده است، واشنگتن تصمیم گرفته است که کدورتها با دهلی نو را کنار بگذارد و قراردادی را هر چند بر خلاف قوانین، با هند منعقد کند. به هر حال آمریکا در عراق و افغانستان شکست سختی را متحمل شده است و به همین دلیل تلاش میکند خود را تقویت نماید.
در پایان جنگ سرد در سال 1991 برای هر 2 طرف فرصتی ایجاد شد تا بتوانند روابط خود را عادی کنند اما در طول زمانی بیش از یک دهه، این روابط بهبود نیافت و مهمترین دلیلش این بود که هند از خمشدن در برابر فشارهای آمریکا در زمینههای مختلف به ویژه فشارها در زمینه تکنولوژی هستهای خودداری کرد.
برای برنز که در گفتوگوهای 2 سال گذشته در مورد انرژی هستهای با هند مشارکت داشته است، به امضا رسیدن این قرارداد بسیار حساس میباشد.
وی گفت: «روابط هند و آمریکا در دهههای گذشته دچار برخی مشکلات بوده و مهمترین عامل این مشکلات نیز فقط انرژی هستهای بوده است».
این معاون وزارت خارجه آمریکا در حالی که کشور خود را «کشوری مسئول» در زمینه انرژی هستهای خواند، گفت: امضای این قرارداد با هند نهتنها مشکلی را ایجاد نمیکند، بلکه سبب میشود دهلینو تحت مراقبت کشوری قرار گیرد که درباره انرژی هستهای مسئولیتپذیری بالایی دارد.
این در حالی است که به نظر میرسد برنز از یاد برده است که آمریکا در ژاپن به دلیل استفاده از انرژی هستهای چه خسارات جبرانناپذیری را بهوجود آورد.
واشنگتن و دهلینو هماکنون باید چین را به همراه 45 عضو دیگر گروه تامینکنندگان هستهای ـ بدنهای بینالمللی که تجارت مواد شکافتپذیر را قانونمند میکنند ـ متقاعد کنند که این قرارداد برای ارتقای برنامه تسلیحات هستهای هند و یا بیثبات کردن منطقه نیست و البته این عملی بسیار دشوار به نظر میرسد.
دولت بوش که در برابر ظن و تردیدهای بیشماری در این زمینه قرار دارد، استدلال میکند که این قرارداد به عدم گسترش سلاحهای هستهای کمک میکند زیرا در خلال آن 14 رآکتور از 22 رآکتور هستهای هند تحت پادمانهای هستهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار میگیرد اما آیا تضمینی هست که در رآکتورهای دیگر عملی خلاف انپیتی صورت نگیرد؟
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
