پنجمین انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان

گروه جهان: امروز مردم تاجیکستان برای پنجمین بار در 15 سال گذشته و پس از استقلال تاجیکستان پای صندوق‌های رای می‌روند تا رئیس‌جمهور آینده خود را برای هفت سال انتخاب کنند. در این دوره از انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان پنج نامزد شرکت دارند.
«امامعلی رحمانف» رئیس‌جمهور فعلی و نامزد حزب حاکم خلق دموکرات، «اسماعیل طلبکف» معاون رهبر حزب کمونیست، «امیر قراقلف» رهبر حزب کشاورزی تاجیکستان، «عالم بابایف» رهبر حزب سوسیالیست پنج نامزد این دوره از انتخابات ریاست جمهوری هستند.
این در حالی است که دو حزب دیگر، حزب «دموکرات» و حزب «سوسیالیست دموکرات» تاجیکستان این انتخابات را تحریم کرده‌اند و حزب «نهضت اسلامی» تاجیکستان از پیشنهاد نامزد خودداری کرده است.
این در حالی است که نمایندگان احزاب مخالف دولت تاجیکستان چندی پیش در یک همایش که به ابتکار سازمان ملل متحد برای مساعدت به تحکیم صلح برگزار شد، خواستار اصلاح قانون انتخابات ریاست جمهوری در این کشور شده بودند.
به اعتقاد نمایندگان احزاب مخالف، این قانون جوابگوی معیارهای دموکراتیک نبوده و در چارچوب آن برگزاری انتخابات آزاد ریاست جمهوری در تاجیکستان دشوار می‌شود.
این در حالی است که «دادا جانف» رهبر کمیسیون مرکزی انتخابات تاجیکستان می‌گوید که قانون فعلی در ماه دسامبر سال گذشته با در نظر داشت پیشنهادات احزاب و سازمان‌های سیاسی و اجتماعی کشور اصلاح شده است و تمامی ‌جبهه‌های حیات جامعه تاجیکستان را فرا می‌گیرد.
وی در عین حال معتقد است که نمی‌توان با این سرعت مفاد قانون فعلی و قانون اساسی را اصلاح کرد و حتی اگر نکات این قوانین درست اجرا شوند در شیوه برگزاری انتخابات اثر مثبت می‌گذارند.
تاجیکستان شش میلیون و 300 هزار نفر جمعیت دارد. پایتخت این کشور شهر دوشنبه و زبان اکثریت مردم تاجیکی و روسی است. دین اکثریت مردم اسلام است. تاجیکستان کشور کوچکی است که میان پاکستان، افغانستان، ازبکستان، قرقیزستان و چین قرار دارد.
همچنین براساس مقررات کمیسیون مرکزی انتخابات تاجیکستان، نامزدهای احزاب سیاسی و کاندیداهای مستقل تنها پس از معرفی حدود 160 هزار اسم و امضای واجدان شرایط رای برای حمایت از یک نامزد، می‌توانند در انتخابات ثبت نام کنند و همین مساله یکی از موارد اصلی مورد اعتراض مخالفان قوانین انتخابات در این کشور است.
به گزارش بی‌بی‌سی به گفته نمایندگان احزاب مخالف تاجیکستان، این نگرانی وجود دارد که نامزدهای این حزب‌ها به سبب جمع نیاوردن مقدار کافی امضای رای دهندگان حق شرکت در مبارزات انتخاباتی را از دست داده‌اند.
«عبدالغنی محمد عظیمف» رئیس اتحادیه ملی سیاست شناسان تاجیک، جمع‌آوری اسامی ‌و امضاهای حدود 160 هزار انتخاب کننده را که معادل 5 درصد از تعداد کلی واجدان شرایط رای در این کشور است برای احزاب سیاسی و کاندیداهای مستقل ناممکن می‌داند.
همچنین حاجی محمد عمرف، اقتصاددان تاجیک که سال قبل امکان شرکت خود در انتخابات ریاست جمهوری را اعلام کرده بود به دلیل مشکل جمع‌آوری امضای طرفدارانش از نامزدی صرف‌نظر کرد. اکثر نامزدهای مستقل در انتخابات تاجیکستان چنین سرنوشتی دارند. این در حالی است که محب‌الله داداجانف، رئیس دفتر کمیسیون مرکزی انتخابات تاجیکستان می‌گوید که این مقررات در پی اصلاح قانون اساسی این کشور در سال 2004 از طریق همه پرسی به تصویب رسیده است. واقعا این مشکل وجود دارد، اما قانون هم باید رعایت شود و کمیسیون مرکزی انتخابات می‌تواند تنها در مورد دادن مهلت اضافی برای جمع‌آوری امضا به احزاب سیاسی مساعدت کند.
گفتنی است شمار افراد واجد رای در انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان در حال حاضر بیش از سه میلیون و 200 هزار نفر است.
تظاهرات مخالفان
مقام‌های تاجیکستان در آستانه انتخابات ریاست جمهوری این کشور چند فعال شرکت کننده در اعتراض علیه انتخابات ریاست جمهوری امروز از جمله رجب‌میرزا، روزنامه نگار و فعال حزب دموکرات این کشور را بازداشت کرده‌اند.
بازداشت این افراد که به جناح تحت رهبری «محمدروزی اسکندرف» از حزب دموکرات منسوب بوده‌اند که انتخابات امروز را تحریم کرده‌اند، پس از کوشش در برگزاری یک گردهمایی اعتراضی در مقابل وزارت دادگستری این کشور صورت گرفته است.
در این گردهمایی ده‌ها تن از فعالان مخالف با همراه داشتن پلاکاردهایی رعایت قوانین انتخاباتی را خواستار شدند. مخالفان، این انتخابات را تحریم اعلام کرده‌اند این انتخابات هیچ تفاوتی با انتخابات عصر شوروی ندارد.
این در حالی است که عبدالرحیم قهاراف، معاون اول وزیر کشور تاجیکستان اوضاع امنیتی این کشور را در آستانه انتخابات ریاست جمهوری مثبت ارزیابی کرده و گفته است: برای برقراری امنیت کامل برای برگزاری انتخابات در این کشور، از دو هفته قبل گروه‌های نظارتی به صورت گشتی از سوی وزارت کشور اوضاع را تحت کنترل داشته‌اند.
به گزارش ایرنا به گفته وی، گروه‌های سیاسی، مذهبی «التحریر» و «حرکت اسلامی» به عنوان دو گروه غیرقانونی با هدف از بین بردن نظام‌های موجود در کشورهای آسیای مرکزی و تاسیس خلافت اسلامی ‌تلاش می‌کنند.
وی اظهارداشت: 50 نفر از اعضای حزب‌التحریر در 9 ماه گذشته در قلمرو تاجیکستان شناسایی و از آنان امکانات تبلیغاتی، اوراق، شبنامه و آثار تبلیغاتی کشف و ضبط شد. قهاراف همچنین گفته است: همزمان طی این مدت 47 تن از طرفداران حرکت اسلامی‌ ازبکستان نیز در قلمرو تاجیکستان دستگیر شده‌اند که 21 تن از آنها از سوی دادگاه‌های این کشور محاکمه و به زندان محکوم شده‌اند.
همچنین وزیر دفاع تاجیکستان ژنرال «شیرعلی خیرا...یف» در آستانه این انتخابات اعلام کرد که نیروهای مسلح تاجیکستان در همکاری با همتایان روس خود تلاش خواهند کرد تا انتخابات ریاست جمهوری این کشور در فضای صلح و امنیت کامل برگزار شود. وی این سخنان را در مراسم اعطای چهار چرخبال نظامی ‌روسیه به تاجیکستان در فرودگاه نظامی‌ «عینی» بیان کرده است.
در همین حال ولادیمیر میخایلف، فرمانده نیروهای هوایی روسیه نیز در این مراسم عنوان کرده است: «هیچ چیز نمی‌تواند به دوستی و تفاهم بین روسیه و تاجیکستان لطمه وارد کند و امیدوارم فرودگاه «‌عینی» به حضور حتمی‌ روسیه در تاجیکستان کمک کند.»
روسیه از نزدیکان استراتژیک تاجیکستان محسوب می‌شود. انتظار می‌رود امامعلی رحمانف، رئیس جمهور تاجیکستان که به دلیل سرکوبی آزادی‌های مدنی و به زندان انداختن مخالفان در این کشور مورد انتقاد قرار گرفته، برای بار سوم در این انتخابات، برای یک دوره هفت ساله دیگر پیروز شود.
تبلیغات سرد
به طور معمول هر تازه وارد که در آستانه برگزاری انتخابات ریاست جمهوری وارد پایتخت یک کشور می‌شود حداقل باید رنگ و بوی برگزاری انتخابات قریب‌الوقوع را با تبلیغات معمول حس کند ولی تازه واردهایی که به «دوشنبه» سفر می‌کنند کمتر به این حس می‌رسند، شاید بسیاری از تاجیک‌ها نیز بسوی تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری را حس نکرده باشند. به گزارش ایرنا تبلیغات خیابانی پنج نامزد رسمی ‌انتخابات ریاست جمهوری در شهر دوشنبه پایتخت این کشور و مناطق دیگر با نصب تعداد اندکی پوستر و تبلیغات پراکنده در برخی از چهارراه‌ها و مراکز اصلی شهر دوشنبه خلاصه شده است.
در سطح شهرها و مناطق روستایی و کوهستانی تاجیکستان تبلیغات امامعلی رحمانف، رئیس جمهوری فعلی و نامزد این دور از انتخابات مستقیم و غیرمستقیم بیشتر از همه به چشم می‌خورد.
همچنین براساس مصوبه کمیسیون انتخابات تاجیکستان نامزدهای مقام ریاست جمهوری می‌توانند در کارزار تبلیغاتی خود به طور رایگان از رادیو و تلویزیون دولتی به مدت 30 دقیقه استفاده کنند. این در حالی است که تلویزیون تاجیکستان از یک ماه پیش برنامه‌های تبلیغاتی ویژه‌ای به طور غیرمستقیم در قالب فیلم از امامعلی رحمانف در دستور کار خود قرار داده است و همچنین به استثنای حزب کمونیست، نامزدهای احزاب دیگر برای استفاده از این رسانه، تلاش نکرده‌اند.
براساس نظر سنجی‌ها، بیشتر مردم تاجیکستان از عملکرد رحمانف در 14 سال گذشته راضی‌اند و همین مساله شانس او را در انتخابات بالا برده است. بسیاری از رای‌دهندگان در دوشنبه و روستاهای اطراف نیز اعلام کرده‌اند که هیچ جایگزینی برای رحمانف نمی‌بینند.
تاریخچه انتخابات
نخستین انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان در دسامبر (آذر) سال 1990، حدود یک سال قبل از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی برگزار شد.
هر چند نیروهای ملی و دموکراتیک آن وقت به انتخابات رئیس جمهوری بر رای‌دهی از سوی مردم پافشاری داشتند ولی نخستین رئیس جمهور کشور «قعهار مهکمف» دبیر اول حزب کمونیست از سوی پارلمان این کشور انتخاب شد.
در سال 1991 مهکمف تحت فشار نمایندگان پارلمان استعفا داد و 24 اکتبر (مهر) آن سال «رحمان بنی یف» رئیس پارلمان تاجیکستان از میان 9 نامزد در انتخابات ریاست جمهوری برگزیده شد.
سال 1992 پس از آغاز ناآرامی‌های سیاسی «بنی یف» استعفا داد و در نوامبر (آبان) همان سال، تاجیکستان یک جمهوری پارلمانی اعلام شد و مقام ریاست جمهوری در این کشور لغو شد.
در تابستان 1994 پارلمان، اصلاحاتی در قانون اساسی انجام داد و مقام ریاست جمهوری بار دیگر پذیرفته شد و نوامبر همان سال از طریق همه پرسی اولین انتخابات ریاست جمهوری در کشور مستقل تاجیکستان برگزار شد و امامعلی رحمانف، رئیس وقت پارلمان به مدت پنج سال ریاست جمهوری این کشور را به عهده گرفت. در 23 سپتامبر (شهریور) 1999 با اصلاحاتی در قانون اساسی حق شرکت در انتخابات ریاست جمهوری برای یک دوره پنج ساله دیگر به این قانون اضافه شد. در سال 2003 در پی برگزاری یک همه پرسی این قانون مورد اصلاح قرار گرفت که بر اساس آن یک شخص می‌تواند برای دو دوره هفت ساله به سمت ریاست جمهوری تاجیکستان انتخاب شود. همچنین در پی این اصلاحات مقررات دیگر قانون اساسی در مورد سن نامزدها لغو شد و براساس این قانون هر شهروند بالای 35 سال می‌تواند نامزد ریاست جمهوری شود در حالی که پیش از این شرایط سنی، حضور در انتخابات برای افراد زیر 65 سال بود.