بازگشت به طرح اروپا

علی‌ صالح‌آبادی
سیر پرونده اتمی ایران در دو سال گذشته آنقدر دچار افت و خیز گردیده است، مردمی را که می‌توانند بزرگ‌ترین پیشوانه استفاده از علم و فناوری‌‌های هسته‌‌ای باشند. سردرگم کرده است. دلیل این امر را می‌توان در موضع‌گیری‌های فراوان و بعضا متناقض تیم مذاکره کننده قبل و بیش‌تر از آن تیم جدید و موضع‌گیری‌های رییس‌جمهور جست‌وجو کرد. مقامات تا‌کنون به جای استفاده از قاعده «فایده و هزینه» و آنالیز فواید و مضرات ورود به این مقوله به دلیل مخالفت سرسختانه آمریکا و اروپا با آن، نه تنها در قالب این قاعده سخت نگفته‌اند، بلکه اطلاع‌رسانی آن‌‌ها کلی بوده است. به همین خاطر مردم سردرگم هستند. چگونه می‌توان موضوعی را ملی دانست اما جزییات آن را در اختیار ملت قرار نداد. دنیای جدید متفاوت با دنیای قدیم است. رویدادها، اتفاق‌ها، فرصت‌ها و تهدید‌ها همه روزه‌ امکان وقوع دارند. در چنین جهانی اگر دولتمردان هوشمندانه و سنجیده عمل نکنند به خود و مردمانشان لطمه جبران‌ناپذیری وارد می‌سازند. پدیده جهانی شدن و یک‌ جانبه‌گرایی در عرصه‌ بین‌الملل، جهان سومی‌‌ها را تهدید می‌کند. در چنین اوضاع در هم تنیده‌ای و به دلیل برتری نقش فناوری، اقتصاد و تجارب ابتکار عمل در دولت‌‌ها به تدریج از دست سیاستمداران خارج شده و به چنگ اقتصاددان‌‌ها و تکنو‌کرات‌‌ها می‌افتد. این اتفاق در هر کشوری زودتر رخ دهد، مردم از فواید آن بهره‌مند خواهند شد، در مقابل چنانچه دولت‌هایی بخواهند با روش‌های دوران جنگ سرد، انقلابی و بی‌بهره از نخبگان جامعه را اداره کنند، بی‌تردید هزینه بی‌شماری را بر مردم تحمیل خواهند کرد. همه کسانی که برای آزادی و دمکراسی تلاش کرده و با می‌کنند، آرزویشان به قدرت رسیدن نخبگان آگاه به مسایل سیاسی. اقتصادی‌، تجاری، و از همه مهم‌تر آشنایی به پیچیدگی‌های دنیای مدرن است. اگر استراتژیست‌های یک جامعه توان استفاده از فرصت‌ها را نداشته باشند و این که آن‌‌ها را به تهدید تبدیل کنند، علم و تجربه می‌گوید سرنوشت چنین جامعه‌ای پیشرفت نیست، بلکه عقبگرد است و بدشدن زندگی مردم کم‌ترین هزینه چنین جامعه‌ای خواهد بود. در دنیای امروز همه به دنبال جلب منفعت و دفع ضرر هستند. برای رسیدن به جامعه بهتر، لازم است مبادلات سیاسی، اقتصادی، بازرگانی، علمی اطلاع رسانی درست رو به گسترش باشد. پرفسور ریچارد فرای، ایران‌شناس بزرگ و حامی فرهنگ شرق که به چهار زبان زنده دنیا مسلط است و در دانشگاه‌ها وارد تدریس می‌کند، اخیرا به دعوت دانشگاه تربیت مدرس به ایران آمده و در آن دانشگاه گفته است که تجربه تاریخی نشان می‌دهد احزاب سیاسی تنش و جنگ را در دنیا به وجود آورند و ادیان هم به خاطر این که مورد استفاده ابزاری قرار می‌گیرند و هر چند استعداد برقراری صلح را دارند، اما در عمل موفق به تحقق آن نشده‌اند. تخاصم در عالم سیاست و ادیان مانع برقراری صلح گردیده است. از سوی دیگر، اقتصاد در صلح و امنیت شکوفا می‌شود و صاحبان سرمایه و دیگران از آن منتفع می‌گردند. به نظر وی، مردم دنیا روی مقوله رفاه و بهره‌مندی از زندگی بهتر اشتراک نظر دارند و به همین دلیل رویکرد ملت‌ها به سمت اقتصاد است تا سیاست و مردم به تدریج درک می‌کنند بیش‌تر روی مقولاتی که اشتراک دارند با یکدیگر کار و تعامل کنند تا موضوعات نزاع بر‌انگیز. این پرفسور آمریکایی آینده جهان را این‌گونه ترسیم می‌کند: سمت‌گیری دنیا در حوزه خصوصی عرفان و معنویت و در حوزه عمومی، اقتصاد است. با توجه به اهمیت این نظریه جامعه شناسانه سخت مسایل خرد و کلان را تحت‌الشعاع قرار داده است. می‌پردازیم. اگر مسایل و رویدادها را بر اساس واقعیت‌‌ها و نه آن چنان که خودمان دوست داریم، مورد تجربه و تحلیل قرار دهیم، در‌می‌یابیم که با تغییر دولت، وضعیت این پرونده بدتر شده و چنانچه هست، بدتر خواهد شد. اگر طرح اروپا را که در اواخر دولت خاتمی ارایه شد را با طرح روسیه که اروپا را که در اواخر دولت خاتمی ارایه شد را با طرح روسیه مقایسه کنیم، وضعیت فعلی را بهتر درک می‌کنیم. طرح روسیه که اروپا و آمریکا بر آن توافق کرده‌اند، نه تنها فایده‌ای برای ما ندارد، بلکه طبق اظهارنظر کارشناسان و صاحب‌نظران، ضرر هم دارد و دولت نباید آن را بپذیرد. روس‌ها که در نزد ایرانی‌ها پیشینه‌ بدی دارند، روز گذشته تعلیق کلیه فعالیت‌های هسته‌ای ایران را پیش‌شرط جدید خود برای همکاری در قالب همان طرح بی‌فایده اعلام کردند! در مقابل نکات مثبت طرح اروپا. دادن نیروگاه اتمی، استفاده صلح‌آمیز از فناوری هسته‌ای، کمک به لغو تحریم‌ها. کمک به ایران برای ورود به سازمان تجارب جهانی و از همه مهم‌تر تامین امنیت جمهوری اسلامی در مقابل دست کشیدن ایران از غنی‌سازی اورانیوم است. به نظر صاحب این قلم، با توجه به شرایط خاص پیش آمده، بازگشت به طرح اروپا هر چند به صورت کوتاهمدت، به صلاح است تا تن دادن به طرح روسیه و یا رفتن به شورای امنیت و پذیرفتن تحریم‌ها که بی‌تردید زندگی را بر مردم دشوار می‌کند. قطع‌نامه 589 در چه شرایطی پذیرفته شد؟ دواری مردم با گذشت سال‌ها درباره این اقدام شجاعانه اما مثبت است، تصمیم عاقلانه امروز درباره پرونده هسته‌ای و تهدیداتی که متوجه کشور است، بی‌تردید داوری مثبت مردم در آینده را نیز در پی ‌خواهد داشت.