ضدآمریکایی‌‌ها در آمریکای لاتین پیروز می‌شوند

احمد هاشمی: انتخابات ریاست جمهوری بولیوی چندی پیش برگزار شد و اوو مورالس توانست پیروز انتخابات این کشور 8/8 میلیون نفری آمریکای لاتین باشد. این کاندیدا در انتخابات قبلی هم در میان تعجب همگان دوم شد. در عرصه سیاست خارجی ضدیت با برتری‌جویی آمریکا، ضدیت با جهانی شدن و مخالفت با سیاست‌های صندوق بین‌المللی پول (IMF) ارکان اساسی اندیشه‌ها و برنامه‌های مورالس را تشکیل می‌دهد. کشور بولیوی که در سال 1825 و به رهبری قهرمان ملی سیمون بولیوار و در نتیجه قیام بر علیه اشغالگران اسپانیایی به استقلال دست یافته است، تاکنون 188 بار کودتا را تجربه کرده است. در سه سال اخیر در اثر فشارهای اجتماعی و سیاسی دو رئیس‌جمهور مجبور به برکناری شده‌اند. بی‌ثباتی سیاسی استفاده از ذخایر گازی 250 میلیارد دلاری در این کشور را ناکار‌آمد کرده است و در حالی که درآمد سرانه در این کشور 900 دلار است حدود نیمی از مردم با درآمد 2 دلاری در روز گذران زندگی می‌کنند. فقر اقتصادی، تولید گیاه کوکا را که کوکائین از آن استحصال می‌شود، تبدیل به پیشه اصلی بسیاری از مردم کرده است هر چند که بر اثر فشارهای آمریکا محدودیت‌هایی برای آن ایجاد شده است. تا به امروز، با بومیان رنگین پوست این کشور که با تولید کوکا خود را سر پا نگه داشته‌اند به عنوان شهروندان درجه دو برخوردار شده است. اوو مورالس که فرزند یکی از همین خانواده‌های بومیان تولیدکننده کوکا است قول داده که وضعیت موجود را تغییر دهد. او که بر مخالفت خود با استعمار نوین و سیاست‌های اقتصادی نو‌لیبرال تاکید دارد درصدد ملی کردن منابع غنی گاز طبیعی کشور و ترسیم برنامه اقتصادی مستقل از IMF است تا وضعیت اقتصادی بخش زیادی از مردم را بهبود بخشیده و به تبعیضات بر علیه بومیان این کشور خاتمه دهد. در بحث سیاست خارجی هم، او در اولین سخنرانی‌های خود به انتقاد از سیاست تک جانبه‌گرایی بوش پرداخته و از سیاست مستقلانه و مقاومت مطلبی کاستر و رهبر کوبا در مقابل آمریکا تمجید کرده است.
جبهه مخالفت آمریکای لاتین با آمریکا
با روی کار‌آمدن مورالس در بولیوی حلقه جدیدی به جبهه مخالفت با سیالست‌های آمریکا وIMF افزوده شده است. کشور ونزوئلا که با بهره‌گیری از افزایش درآمدهای نفتـی- طبق اظهارات هوگوچاوس ـ اجرای سیاست «سوسیالیسم قرن بیست و یکمی» خود را آغاز کرده است با همراهی کشور کوبا سیاست خارج کردن آمریکای لاتین از جایگاه «حیات خلوت» آمریکا را برنامه اصلی خود در سیاست خارجی‌اش قرار داده است و گام‌هایی را در جهت ایجاد اقتصاد، سیاست خارجی و حتی رسانه واحد و مشترک در این منطقه برداشته است. بنا به نظر کارشناسان آمریکای لاتین. با توجه به ایجاد موجی از مخالفت‌ها با برتری‌طلبی آمریکا که اولین پیامد پیروزی مورالس در بولیوی بوده است در انتخابات ریاست جمهوری پرو در آوریل 2006 شانس پیروزی ملی‌گرایی ضد امپریالیست، «اولینتاهو مالا» بسیار بالا ارزیابی می‌شود. در انتخابات نوامبر 2006 در نیکاراگوئه هم رهبر جنبش ساندینست دانیل اورتگا بخت اول پیروزی را داراست. این در حالی است که گفته می‌شود در انتخابات ریاست جمهوری  مکزیک در جولای 2006 مانوئل لوپز او برادو نامزد چپ‌ها دارای شناس بالایی برای پیروزی است. به نظر می‌رسد در اثر موجی که در آمریکای لاتین و در واکنش به سیاست‌های بوش و سیاست‌های اقتصادی IMF ایجاد شده است جبهه مخالفت با آمریکا در حال به دست گرفتن قدرت در این کشورها است. حتی در کشورهای بیشتر لیبرال از قبیل برزیل و آرژانتین هم مخالفت با لیبرال‌سازی اقتصادی از نوع آمریکایی شتاب گرفته و سیاست‌های بومی و مستقل از IMF در پیش گرفته شده است، به طوری که برزیل اعلام کرده تمامی بدهی‌های خود را به IMF یکجا پرداخت خواهد کرد. روند فزاینده مخالفت با سیاست‌های مداخله‌‌جویانه جورج‌‌بوش در آمریکای لاتین در حال بر‌ هم زدن ساختار و نظم موجود در این منطقه حیاتی برای ایالات متحده است. اگر پیش از این آمریکا فقط نگران تحولات داخلی در همسایه جنوبی خود (کوبا) بود اکنون باید این نگرانی را به کل منطقه تعمیم دهد.