کشمکش پشت درهای رفاه

گروه جامعه: برکناری وزیر رفاه و در پی آن طرح پیشنهادی نمایندگان مجلس برای ادغام وزارتخانه‌های بهداشت و رفاه در یکدیگر، همچنان واکنش‌های متفاوت شخصیت‌های سیاسی، مدیران اجرایی و کارشناسان امور اجتماعی را به دنبال دارد.
محافل مختلف که بیش از این تحت تاثیر خبر برکناری پرویز کاظمی، وزیر رفاه قرار گرفته و این تصمیم رئیس‌جمهوری را از ابعاد مختلف تحلیل می‌کردند، در روزهای اخیر با طرح پیشنهادی نمایندگان مجلس برای ادغام وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و رفاه اجتماعی مواجه شدند. یک فوریت این طرح چهارشنبه گذشته موفق به کسب 130 رای موافق نمایندگان و 90 رای مخالف شد. این در حالی بود که معاون حقوقی و پارلمانی دولت از ابتدای طرح این پیشنهاد مخالفت دولت را با ادغام این دو وزارتخانه اعلام کرده است. با این همه در صورت تصویب نهایی این طرح در مجلس، دولت موظف است از تاریخ تصویب طرح ادغام این دو وزارتخانه برنامه‌های خود را برای یکپارچه شدن آنها آغاز کند.
شخصیت‌های سیاسی و نمایندگان مجلس روز گذشته نیز در ادامه واکنش‌ها نسبت به برکناری وزیر رفاه و همچنین پیشنهاد ادغام دو وزارتخانه بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و رفاه و تامین اجتماعی تحلیل‌های تازه‌ای را ارائه کردند.
محمد عطریانفر، عضو شورای مرکزی حزب کارگران سازندگی برکناری کاظمی از سمت وزارت رفاه را ناشی از نوعی مناقشه تاریخی که به گفته وی از ابتدای انتصاب کاظمی در وزارت دفاع وجود داشته عنوان و تاکید کرد. برکناری وزیر رفاه از سوی رئیس‌جمهوری با مبانی میثاق رئیس‌جمهوری در مورد عملکرد وزیران منطبق نیست. آنگونه که عطریانفر می‌گوید: برکناری و جا‌به‌جایی وزیر رفاه بیشتر برای رفع تنش ریشه‌دار در دولت بوده است. این فعال سیاسی افزود: این قضیه ارتباطی به عملکرد وزارتخانه ندارد، اگر رئیس‌جمهور محترم علاقه‌مند است به میثاق خود پایبند باشد، بسیار خوب است که به افکار عمومی و مردم که ولی نعمت او هستند گزارش داده و علت دقیق این برکناری را روشن کند. عطریانفر با اعتقاد به اینکه آینده و گذشته دولت خیلی با هم تفاوت نمی‌کند، در عین حال نمونه عملکرد یک ساله دولت را «مشت نمونه خروار» دانست و ابراز عقیده کرد: دولت سه سال آینده نیز به همین شکل پیش خواهد رفت و بلکه شرایط مسئله‌دار‌تر هم می‌‌شود. این عضو شورای مرکزی حزب کارگران سازندگی با اعتقاد به اینکه مجموعه عملکرد‌ها تا کنون پاسخ مثبتی به رای مردم نبوده است، در عین حال آنچه را اوج گرنی‌ها، بی‌اعتمادی‌ها، بی‌توجهی به نظام برنامه‌ای کشور و تقلیل سطح تصمیم‌سازی دولت در حد یک اداره می‌نامید، به عنوان آسیب‌هایی که به نظام برنامه‌ای کشور وارد شده، برشمرد و گفت: نظام برنامه‌ای کشور پدیده‌ای فراتر از دولت است که باید همچنان ماندگار باشد.
از دیگر سو اسماعیل جبارزاده، عضو فراکسیون اقلیت مجلس شورای اسلامی نیز در سخنانی مشابه با تاکید بر اینکه باید دلایل عزل و استعفای وزرا روشن شود، اظهار داشت: مطرح کردن این دلایل می‌تواند بسیاری از مسائل را مشخص کند تا عوامل آن تبعاتی را برای کشور در پی نداشته باشد.
موافقان ترمیم و بازنگری کابینه دولت در مجلس، روز گذشته نیز در سخنانی متفاوت از برکناری وزیر رفاه دفاع کرده و در عین حال خبر از تغییرات دیگری دادند که به زودی روشن شد و مسیر فعالیت‌های آتی دولت را تحت تاثیر خود قرار خواهد داد.
فاطمه رهبر نماینده مردم تهران در مجلس با بیان اینکه در یکی دو دستگاه دیگر نیز منتظر تغییرات هستیم، گفت: نباید وزرای جا‌به‌جا شده را ناکارآمد دانست و یا توهینی به شخصیت حقیقی حقوقی آنان شود، در ابتدای دولت نهم این میثاق با وزرا به امضا رسید که هر کدام از وزرا نتوانستند با اهداف نظام، رئیس‌جمهور و وعده‌هایی که به مردم داده‌اند، همگام و همخوان باشند و نیاز به تقویت باشد، این تغییرات انجام شود.
وی همچنین گفت: انتظار داریم در یکی دو دستگاه دیگر نیز این تغییر و تحول صورت گیرد و این نشان از پویایی دستگاه‌های مختلف و دیدگاه‌های رئیس‌جمهور برای به سامان رسیدن امورات کشور است. از سوی دیگر عزت‌الله یوسفیان نیز با حمایت از تصمیم رئیس‌جمهور در برکناری وزیر رفاه از دولت خواست که سیاست تسامح و تساهل را با وزرا در پیش نگیرد.
واکنش به ادغام وزارتخانه‌های رفاه و بهداشت
جدا از جریان خبر برکناری وزیر رفاه که روز گذشته نیز محافل خبری را تحت تاثیر قرار بود، موافقان و مخالفان طرح پیشنهادی نمایندگان مجلس برای ادغام وزارتخانه‌های رفاه و تامین اجتماعی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز به تشریح دلایل موافقت‌ها و مخالفت‌های خود با این پیشنهاد پرداختند.
جبارزاده، نایب رئیس کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس به عنوان موافق این پیشنهاد با بیان اینکه فلسفه تشکیل وزارت رفاه انجام امور حمایتی و بخش‌های تانمین اجتماعی مردم که در قانون مغفول مانده بود، بوده است به ایسنا گفت: نیت از تشکیل وزارت رفاه وارد کردن صندوق‌های حمایتی همانند بیمه و ازدواج و سازمان‌های حمایتی مانند بهزیستی و کمیته امداد بود اما متاسفانه بعد از تشکیل آن اهداف و نیات پیش‌رو به صورت تمام و کمال تحقق نیافت.
به اعتقاد نماینده مردم تبریز در خانه ملت، سیاست‌های دولت در مبحث صندوق‌های اشتغال و ازدواج و حتی صندوق مهر رضا خارج از دایره مسوولیتی وزارت رفاه و تامین اجتماعی است و تصمیماتی هم که می‌گرفت زمینه‌های اجرایی آن وجود نداشت. این عضو فراکسیون اقلیت مجلس تاکید کرد: مجلس و دولت قبل در نظر داشتند تا امور حمایتی و حتی یارانه‌ها از طریق این وزارتخانه انجام شود، اما وزارت رفاه عملا از خود کارآیی نشان نداد و بسیاری از قسمت‌های آن زیر نظر وزارتخانه‌های دیگر بود.
وی افزود: بنابراین با کارکرد چنین وزارتخانه‌ای، وجود آن هیچ ضرورتی نداشته و می‌تواند با ادغام در وزارت بهداشت و آموزش پزشکی انسجام بیشتری یابد. در مقابل این دیدگاه، حسین آفریده، عضو دیگر فراکسیون اقلیت مجلس با بیان اینکه اجازه دهیم وزارت رفاه شکل گیرد و کار کند و سرنوشت بیمارستان‌های آن به بیمارستان‌های وزارت بهداشت و درمان تبدیل نشود، با طرح ادغام این وزارتخانه‌ها مخالفت کرد و در تشریح دلایل مخالفت خود گفت: ادغام باعث خواهد شد تا بیمارستان‌های تامین اجتماعی که در مقایسه با بیمارستان‌های وزارت بهداشت از نظر خدمات‌دهی بهتر هستند، مانند بیمارستان‌های وزارت بهداشت و درمان با مشکل مواجه و متوقف ‌شوند و این به نفع مملکت نیست و نباید با ادغام، این فرصت را از وزارت رفاه که کار می‌کند گرفت.
عضو کمیسیون انرژی ادامه داد: اگر وزارت رفاه مشکل ساختاری دارد، این مشکل باید توسط دولت رفع شود، نه اینکه وزارت رفاه در وزارت بهداشت که بدنه گسترده دارد، ادغام شود.
آفریده عنوان کرد: مجلس به یک فوریت طرح ادغام وزارت رفاه با بهداشت رای داده و این طرح با کمیسیون‌ها نیز باید کارشناسی شود و شاید عده‌ای از نمایندگان مجلس با آن مخالف باشند و ادغام منتفی شود.
از سوی دیگر محمد خوش‌چهره، نماینده تهران و یکی از طراحان ادغام وزارت رفاه در وزارت بهداشت در سخنانی تازه اعلام کرد: با اجرای طرح ادغام فقط امور درمانی وزرات رفاه برای یکپارچه شدن نظام سلامت کشور به وزارت بهداشت واگذار می‌شود و فعالیت‌های دیگر این وزارتخانه به دستگاه‌های دیگر مرتبط منتقل خواهد شد.
محمد خوش چهره در گفت‌و‌گو با فارس، افزود: وزارت رفاه و تامین اجتماعی طی سه سالی که به عنوان دوره آزمایشی از تاسیس آن گذشت در عمل در امر مبارزه با فقر، تامین رفاه اجتماعی و بیمه همگانی نا‌موفق بود و نا‌موفق بودن آن به علت مدیریت ضعیف وزیر آن نبود بلکه این نا‌موفقیت به دلیل ساختار نا‌مناسبی است که برای رسیدن به چنین اهداف بزرگی طراحی شده است.
وی اضافه کرد: در مسئله درمان نیز همه اهل فن معتقدند که نظام سلامت کشور برای ارائه خدمات بهداشتی و درمانی مناسب برای همه مردم، باید یکپارچه باشد به همین علت بازگشت دستگاه‌هایی مانند بهزیستی یا بیمه خدمات درمانی و مانند اینها که اکنون در مجموعه وزارت رفاه تعریف شده است به ساختار وزارت بهداشت به تامین سلامت آحاد مردم کمک می‌کند.
خوش‌چهره ادامه داد: مسلم است، مسائلی مانند هدفمند کردن یارانه‌ها هیچ ربطی به وزارت بهداشت ندارد و در توان وزارت رفاه نیست و این مسئله باید در جایی مانند سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی با تشکیل ستادی به همین منظور برنامه‌ریزی و سازماندهی شود. نماینده مردم تهران گفت: طرحی که به مجلس آورده شده است بیشتر انحلال وزارت رفاه و ادغام آن در سازمان‌های کارکردی مرتبط با هر فعالیت آن است اما چون بخش قابل توجهی از فعالیت‌های وزارت رفاه به امور درمانی مربوط می‌شد و این وزارتخانه بیمارستان داشت و امکانات درمانی در اختیار داشت، این مسئله وجه بارز‌تری پیدا کرد و این طرح به عنوان ادغام وزارت رفاه در وزارت بهداشت معروف شد.
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در مورد اینکه آیا احتمالا سازمان تامین اجتماعی به وزارت کار خواهد رفت یا نه، توضیح داد: نه، خیلی‌ها به دنبال این هستند که سازمان تامین اجتماعی را به دلیل بنیه مالی خوبی که دارد و به خاطر شرکت‌های سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی (شستا) به زیر مجموعه خود ببرند و یک نگاه طمع‌گونه به این سازمان وجود دارد، اما از دل طرحی که به مجلس آمده، ادغام سازمان تامین اجتماعی در وزارت کار بیرون نمی‌آید و در واقع سازمان تامین اجتماعی به وضعیت خود قبل از تشکیل وزارت رفاه بر‌می‌گردد.
خوش‌چهره گفت: حرف اصلی ما این است که «رفاه» از دل سیاست‌های اقتصادی دولت بیرون می‌آید و اقدامی نیست که توسط یک وزارتخانه عملی شود و نمی‌شود دولت سیاست‌های اقتصادی نا‌درست به کار ببرد و ریزش‌های منجر به فقر داشته باشد، آن وقت از وزارت رفاه بخواهد که اوضاع را جمع کند.
حسینعلی شهیاری، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس نیز در سخنانی طرح ادغام وزارت رفاه در وزارت بهداشت را نا‌پخته توصیف کرد و در عین انتقاد از عملکرد ضعیف وزارت رفاه در سال‌های اخیر، اضافه کرد: اگر وزارت رفاه به دلایل مختلف نتوانسته به وظایف خود عمل کند و در دوره فعالیت دولت جدید نیز عمده زمان خود را صرف حل اختلافات با دولت و زیر‌مجموعه خود کرده، به این معنا نیست که باید صورت مسئله را پاک کرده و این وزارتخانه را منحل کرد.
وی افزود: مشکلات مدیریتی وزارت رفاه باعث شد این وزارتخانه نتواند به وظیفه خود به درستی عمل کند، به عنوان مثال در یک سال گذشته شورای عالی رفاه که باید به ریاست رئیس‌جمهور و با حضور 10 نفر از وزرای کلیدی دولت تشکیل شود حتی یک جلسه هم تشکیل نشده است بنابراین نباید انتظار اقدام موثری را در این مدت از وزارت رفاه داشته باشیم. جدا از دیدگاه موافقان و مخالفان، دولت همچنان بر حفظ وزارت رفاه اصرار دارد. علی سعیدلو، معاون اجرایی رئیس‌جمهور با بیان اینکه دولت با معرفی وزیر یشنهادی رفاه به مجلس در واقع اصرار خود را برای باقی ماندن این وزارتخانه به طور مستقل اعلام کرده است، ادامه داد: به مسئله برکناری وزیر رفاه باید فارغ از دیدگاه‌های سیاسی نگاه کرد. وزارت رفاه به عنوان وزارتخانه اساسی و کلیدی دولت، عهده‌دار وظایف تامین عدالت اجتماعی و حداقل معیشت افراد جامعه است و معرفی وزیر جدید به مجلس به معنای موافقت دولت یا استمرار فعالیت وزارت رفاه و تامین اجتماعی است.
سعدلو که در مراسم محارفه علی یوسف‌پور، به عنوان سرپرست وزارت رفاه سخن می‌گفت، تاکید کرد. وزیر سابق رفاه به زودی در یک پست مهم صنعتی مشغول به کار می‌شود.