اصلاحات جان تازه‌ای می‌گیرد

سروش ارشاد
1ـ خرداد 76 رای مردم ایران و بالاخص جامعه سیاسی، یک اتفاق مهم بود.
فضای سیاسی کشور قبل از 76 به گونه‌ای رقم خورده بود که امکان فضای نقد و بررسی به صورت شفاف امکان‌پذیر نبود و بسیاری عوامل دیگر از جمله عملکرد جریان راست سبب شد تا 76، چهر‌ه‌ای پیروز انتخاب شود که نماد «اصلاحات» لقب بگیرد.
«اصلاحات»، «جامعه مدنی»، «گفت‌وگو»، ‌«آزادی بیان»، «نقد»، «مردم‌سالاری» و خلاصه کلی کلمه که در یک ساختار دموکراتیک می‌گنجد در محافل سیاسی غیر حکومتی بارها مطرح شد.
خاتمی آمده بود تا «مردم‌سالاری دینی» را تئوریزه کند و اعمال حق حاکمیت برای مردم را به رسمیت بشناسد. امری که گاه از سوی برخی جریانات مذموم بود.
2ـ خاتمی در امر تئوریک و غالب کردن گفتمان مردم‌سالاری موفق عمل کرد. به گونه‌ای که حتی جریان‌‌هایی که چندان به «مردم‌سالاری» دینی اعتقاد نداشتند به ظاهر جرات بیان عقایدشان را نمی‌یافتند و از پذیرش آن سخن به میان می‌آوردند و حتی کوشیدند تا دیگر قدرتشان را از راه «مردم سالاری» به شیوه مربوط به خودشان و با بهره‌گیری از پتانسیل‌های موجودشان اعمال کنند.
پس حداقل، دیگر در ایران کسی یافت نمی‌شود که بتواند «مردم‌سالاری»را زیر سوال ببرد.
3ـ انتخابات دومین دوره شوراها، علی‌رغم آنکه «رد صلاحیت» از سوی شورای نگهبان وجود نداشت و حتی جریان‌های ملی ‍ـ مذهبی نیز توانستند لیست ارائه دهند، با شکست اصلاح‌طلبان همراه شد و این آغازی برای پایان اصلاح‌طلبی حکومتی به حساب می‌آمد. چرا که به دلایل مختلف، نظیر دلسردی مردم از تحقق کامل اصلاحات، ناکار‌آمدی برخی اصلاح‌طلبان و سنگ‌اندازی‌های جریان ضد اصلاحات، اصلاح‌طلبان یکی پس از دیگری پست‌های انتخاباتی را از دست دادند تا  در نهایت در خرداد 84 پیروزی  احمدی‌نژاد، آخرین سنگر اصلاح‌طلبی نیز واگذار شود و همه اصلاح‌طلبان دیگر خارج از حاکمیت به سر ببرند.
این اوضاع، اگر چه وضعیت مطلوبی برای «اصلاحات» نیست ولی فرصت مناسبی برای باز‌سازی و رفع نواقص اصلاح‌طلبی در ایران است.
4ـ «حالا وقت آن رسیده که میخ‌های تابوت اصلاحات را در آوریم» این یکی از جدیدترین اظهارنظرهای سیدمحمد خاتمی است.
سید محمد خاتمی، به عنوان رئیس جمهور دوران اصلاحات، امروز اگر چه رئیس‌جمهور نیست، ولی چهره‌ای از خود به یادگار گذاشته که در عرصه سیاسی ایران و بین‌الملل، از وزن سیاسی بالایی برخوردار است.
این جمله اخیر خاتمی حاوی چند نکته است:
اولا، خاتمی خود به این نتیجه رسیده که در دوران 8 ساله مدیریت‌‌اش، اصلاحات در عمل نتوانست موفقیت‌های چشم‌گیری به دست بیاورد.
ثانیاً، این جمله او نشان از آن دارد که خاتمی در دوران 8 ساله ریاست جمهوری‌‌اش به دلایل خاص، نظیر چهره حقوقی‌اش، نتوانست با جریان اصلاح‌طلب همراهی جدی کند و امروز فرصت آن فرا رسیده تا به همراه دیگر جریان‌های اصلاح‌طلب در جهت «زنده کردن اصلاحات» گام بردارد.
5ـ فرصت مغتنی است تا در فضای جدید، اصلاحات جان تازه‌ای بگیرد.