گزارش تغییر سبد ارزی و تاثیر آن بر بازار موازی

 بهبود سعیدی‌کیا
در خصوص تغییر ترکیب سبد ارزی بحث‌های کارشناسی زیادی صورت گرفت اما یکی از نکات مهمی که کمتر به آن پرداخته شد تاثیر این تصمیم بر بازار غیررسمی ارز و صرافیهای تهران بود. خبرها از صرافیهای خیابان فردوسی حاکی است تقاضای یورو افزایش پیدا کرده ولی افزایش قیمت یورو به خاطر نرخ برابری دلار به یورو در سطح جهان است که این نسبت از رقم 73200 در هفته گذشته به 73370 در این هفته افزایش یافته است. یکی از فعالان بازار غیررسمی ارز در میدان فردوسی گفت: نرخ برابری پوند و یورو افزایش یافته و از 89 صدم به 40/95 صدم افزایش یافته است.
این صراف معتقد است: تغییر ارزش دلار و یورور ربطی به تصمیم دولت در تغییر ترکیب سبد ارزی ندارد. این خانم که در یک صرافی فعالیت می‌کرد افزود: تقاضای مردم برای یورو نسبت به دلار بیشتر شده است. منوچهر اکرم صاحب صرافی جام‌جم نیز می‌گوید: چون مسوولان کشور با آمریکا قطع رابطه کرده‌اند این جایگزینی یورو به جای دلار باید زودتر صورت می‌گرفت. این صراف گفت برای واردات کالا و خدمات چون از اروپا بیشتر وارد می‌کنیم نیاز به یورو بیشتر از دلار است. اکرم معتقد است تغییر سبد ارزی از دلار به یورو ممکن است در کوتاه مدت به ضرر باشد ولی در دراز مدت به نفع کشور است و زیان‌های کوتاه مدت آن جبران می‌شود. این فعال صنف صرافی گفت: افت و خیز ارزش یورو در جهان ربطی به ایران ندارد و ارزش اررزهای خارجی با توجه به عرضه و تقاضای آنها در سطح دنیا صورت می‌گیرد. منوچهر اکرم گفت: چون بازرگانان برای تجارت با اروپا نیاز به یورو دارند تقاضای یورو در حال افزایش است.
وی گفت: بازرگانان ایرانی برای واردات کالا از چین به جای استفاده از یوان چین از دلار آمریکا استفاده می‌کنند. سعید و نیز فعال دیگر صنف صرافی در تهران نیز در مورد تصمیم دولت در تغییر ترکیب سبد ارزی معتقد است: تغییر ارزش یورو به تصمیم دولت ربطی ندارد و در سطح جهان تعیین می‌شود وی گفت: اگر بدانم قیمت یورو افزایش پیدا می‌کند تمام وسایل مغازه را می‌فروشم و به یورو تبدیل می‌کنم. حامد سلیمان‌پناه صراف دیگر گفت: از دو هفته پیش تاکنون به خاطر شروع سفرهای زیارتی خانه خدا قیمت دلار از 926 تومان به 928 تومان و ریال عربستان از 246 تومان به 250 تومان افزایش یافته است. وی معتقد است قیمت یورو از برابری ارزهای دلار و یورو در اتاق پایاپای نیویورک تعیین می‌شود و نشان می‌دهد که قیمت یورو نسبت به دلار افزایش یافته یعنی یورو تقویت شده است. سلیمان‌پناه گفت: قیمت هر یورو از 1155 تومان یک ماه قبل به 1235 تومان افزایش یافته است.
تبدیل عمده ترکیب سبد ارزی کشور از دلار به یورو گرچه در سطح جهان تاثیر چندانی بر تقویت یورو و تضعیف یورو نداشته باشد ولی بی‌تاثیر هم نیست. طبق گفته اکثر کارشناسان اصل مدیریت دارایی‌ها می‌گوید که ترکیب پرتفولیوی سبد ارزی کشور باید متشکل از ارزهای عمده و مسلط باشد که بیشترین بازدهی و کمترین خطر را داشته باشند تکیه صرف هر یک ارز هم از نظر اصول اقتصادی صحیح نمی‌باشد. بنابر گفته کارشناسان اقتصاد سیاسی نیز هیچ اقدام سیاسی بدون هزینه نیست دولت هم تصمیم گرفته بر حق مسلم کشور در برخورداری از انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای تاکید کند هزینه آن را هم می‌پردازد ولی علم اقتصاد می‌گوید هر کار اقتصادی با کمترین هزینه و بیشترین فایده انجام شود.
بنا بر اعتقاد کارشناسان تعیین سبد جدید ارزی کشور باید همراه بیشترین بازدهی و کمترین ریسک باشد. بنا بر اعتقاد آگاهان حساب‌های ارزی دولت و حساب ذخیره ارزی از این پس براساس ارز عمده یورو خواهد بود و در قوانین بودجه سالانه درآمد ارزی دولت باید براساس ارزش یورو محاسبه شود. از طرفی افت ارزش دلار در سطح جهان برخی کارشناسان را بر آن داشته که اظهار دارند دوران سلطه دلار بر اقتصاد جریان به سرآمده و رقیب جدی یورو پول واحد اروپا پیدا کرده است. شاید روزی هم برسد که کشورهای اسلامی با افزایش حجم مبادلات بین خود پول واحدی مانند دینار اسلامی برگزیند که دینار اسلامی هم بتواند در سطح جهان در میان ارزهای عمده سهمی از بازار را پیدا کند.
تبدیل درآمد از حاصل فروش نفت به یورو
در این رابطه با حسین آفریده عضو کمیسیون انرژی مجلس تماس گرفتیم و نظر وی در مورد اثرات تغییر سبد ذخیره ارزی بر بودجه سال آینده جویا شدیم. وی گفت: هیچ اتفاق خاصی در بودجه سال آینده نمی‌افتد زیرا درآمد حاصل از فروش نفت به جای دلار تبدیل به یورو می‌شود. نماینده شیروان در مجلس افزود: فروش نفت ایران با دلار و عمده واردات چون از اروپا است با یورو انجام می‌گیرد لذا در تبدیل دلار به یورو به هر حال هزینه‌ای وجود دارد که باید پرداخت شود. آفریده عضو کمیسیون انرژی افزود: به هر حال تغییر سبد ارزی تصمیمی است که دولت گرفته و معلوم نیست که در آینده هم یورو افزایش قیمت پیدا کند . این نماینده مجلس تاکید کرد: قیمت یورو به ایران و اقدامات انجام شده در کشور بستگی ندارد بلکه در یک سیر طبیعی عرضه و تقاضا قیمت این ارز در سطح جهان تعیین می‌شود. آفریده هم چنین گفت: با توجه به سهم اندک مبادلات ایران در سطح جهان پیش‌بینی نمی‌شود که قیمت دلار هم با این تصمیم کاهش پیدا نکند . حسین راغفر استاد اقتصاد دانشگاه الزهرا(س) نیز معتقد است تبدیل ذخایر ارزی از دلار به یورو به این سادگی نیست یک فرآیند پیچیده است که نیاز به دو سه سال زمان دارد. این استاد اقتصاد دانشگاه گفت: گرچه ممکن است در کوتاه مدت این تصمیم ایران در تبدیل ذخایر ارزی به یورو باعث تقویت یورو شود ولی برای دراز مدت دولت باید راهکار جدی‌تری برای مقابله با آثار نوسان قیمت ارزهای خارجی بر ترکیب سبد ارزی بیندیشید.
راغفر احتمال بروز بحران اقتصادی کشورهای غربی در آینده را منفی ندانست و افزود: نوسان سیاسی خود اتحادیه اروپا و آثار آن بر ارزش یورو هم باید در نظر گرفته شود زیرا هنوز کل اروپا یورو را به عنوان ارز واحد قبول نکرده است. استاد اقتصاد دانشگاه الزهرا(س) معتقد است دولتمردان باید بدانند که روند تجاری کشور با کدام کشورها متمایل‌تر است و پس از مطالعه این امر ترکیب مناسبی از سبد ارزی را طراحی کند که کمترین ریسک و خطر را داشته باشد راغفر با اشاره به این که هر سال حدود 60 تا 70 میلیارد دلار کالا و خدمات از خارج وارد می‌شود افزود: باید دید که کشورهایی که ایران از آنها واردات انجام می‌دهد کدام ارزها را مطالبه می‌کنند. آنگاه ترکیب سبد ارزی مشخص شود. وی به عنوان مثال به این اشاره کرد که تولیدکنندگان چینی بیشتر تمایل به دلار دارند تایوان چین برعکس کشورهای اروپایی مایل به دریافت یورو به جای دلار می‌باشند.
این استاد اقتصاد همچنین هزینه تبدیل اسعار خارجی به یکدیگر را مهم خواند و گفت: وقتی نفت خام به دلار فروخته شود و کالا باید یورو وارد شود مساله تبدیل دلار به یورو هم هزینه‌بر است که باید با شیوه‌های مناسب هزینه تبدیل ارزها کاهش یابد. راغفر گفت: با توجه به حجم بالای مبادلات تجاری ایران که بیش از 100 میلیارد دلار است این حجم بر ارز خارجی اثر دارد و تبدیل ترکیب سبد ارزی از دلار به یورو طبعا بر تقاضای یورو اثر دارد و افزایش قیمت آن را در پی دارد. راغفر تبدیل ترکیب سبد ارزی ایران از دلار به یورو را اعتبار بزرگی خواند که ایران به اتحادیه اروپا داده است.