باز هم خونریزی بین فتح و حماس

دکتر محمدعلی مهتدی

پریروز، نوار غزه، بار دیگر، شاهد خونریزی بین دو جنبش فتح و حماس بود که در نتیجه دهها نفر از فلسطینیان به خاک و خون کشیده شدند.

درگیریها زمانی روی داد که صدها هزار نفر از ساکنان غزه در مراسمی که از سوی جنبش فتح در سومین سالگرد وفات یاسر عرفات برپا شده بود گرد آمده بودند. هر یک از دو طرف، طرف مقابل را مسئول این خونریزی معرفی کرد. منابع جنبش فتح مدعی شدند که پلیس وابسته به دولت برکنار شده حماس موسوم به «نیروی اجرایی» به روی مردم آتش گشوده، در حالی که منابع جنبش حماس می‌گویند جنبش فتح از پیش برای این درگیریها برنامه‌ریزی کرده و تعدادی از افراد مسلح خود را بر بام ساختمانها مستقر کرده بود تا با تیراندازی به سوی مردم اوضاع را متشنج و حماس را متهم کنند. فیلمهای خبری که از شبکه‌های مختلف تلویزیونی پخش شد، وجود این افراد مسلح روی بام ساختمانها را به خوبی نشان می‌داد.

از زمان پیروزی حماس در انتخابات مجلس قانونگذاری و تشکیل کابینه توسط اسماعیل هنیه، از آنجا که نیروی انتظامی بطور کامل از افراد و افسران جنبش فتح تشکیل شده و دستورات وزیر کشور کابینه حماس را درست اجرا نمی‌کرد، حماس مجبور شد نیروی انتظامی دیگری که اکثراً از افراد وابسته به خود، با عنوان «نیروهای اجرایی» در نوار غزه تشکیل دهد. تشکیلات خودگردان محمودعباس هرگز این «نیروی اجرایی» را به رسمیت نشناخت و پیوسته آن را متهم به دست زدن به خشونت‌های غیرقانونی کرد.

بدیهی است که در چنین شرایطی تعیین اینکه کدام طرف خشونت را آغاز کرده بسیار مشکل است و دردی را هم دوا نمی‌کند اما نشانه‌هایی در دست است که براساس آن به نظر می‌رسد جنبش حماس که پیوسته روی پایگاه مردمی خود تأکید کرده اینک در این زمینه با مشکلات جدی روبرو می‌شود.

می‌دانیم که نوار غزه در محاصره کامل ارتش صهیونیستی قرار دارد و در این شرایط هرگونه درگیری بین حماس و دیگر گروه‌های فلسطینی به سود رژیم صهیونیستی تمام می‌شود، لذا تردیدی نیست که حماس و «نیروهای اجرایی» باید با هشیاری و خویشتن‌داری بیش از پیش مواظب باشند که پایشان به چنین درگیریهایی کشانده نشود، بویژه که پس از پیروزی حماس در انتخابات و اقدام آمریکا در مورد تروریست دانستن این جنبش، دشمنان حماس همه تلاش خود را برای به شکست کشاندن این جنبش و ضربه زدن به پایگاه مردمی آن به عمل می‌آورند. این سخن نیز که افراد نفوذی و مزدوران رژیم صهیونیستی در صحنه حضور دارند و اغلب درگیریها نتیجه فعالیت این افراد است، ضمن آنکه سخن درستی است اما از مسئولیت حماس و «نیروهای اجرایی» در ممانعت از بروز این درگیریها نمی‌کاهد.

در مراسم پریروز صدها هزار نفر از ساکنان نوار غزه گرد آمده بودند و جنبش فتح به عنوان طرف دعوت‌کننده به این مراسم کوشید حداکثر بهره‌برداری سیاسی را از این گردهمایی به عمل آورد و سخنرانان، حضور انبوه شرکت‌کنندگان را به منزله بیعت مجدد مردم با خط یاسر عرفات و جانشین وی محمودعباس (ابومازن) قلمداد کردند و محتمل است که همین بهره‌برداری سیاسی باعث خشم «نیروهای اجرایی» و رانده شدن آنها به سمت درگیری شده باشد. به خصوص که جانبداری مردم از حماس در انتخابات مجلس قانونگذاری تا حدود زیادی ناشی از نارضایتی شدید مردم از فساد موجود در دستگاههای جنبش فتح بوده و منطقی نیست که این جمعیت انبوه صرفاً به منظور جانبداری از فتح در مراسم مذکور شرکت کرده باشند بلکه حضور مردم بیشتر برای تجلیل از شخص یاسر عرفات بوده که همچنان حالت نمادین خود را حفظ کرده و معروف است که وی توسط عوامل رژیم صهیونیستی مسموم شده و به شهادت رسیده است و جنبش فتح نیز با زیرکی کوشیده است از همین مسأله استفاده کرده و حضور انبوه مردمی را به مثابه بیعت با محمودعباس تلقی کند.

مدتی پیش نیز در مراسمی که از سوی جنبش جهاد اسلامی به مناسبت سالگرد شهادت دکتر فتحی شقاقی برپا شد جمعیت انبوهی شرکت کرد و پس از این مراسم نیز درگیریهای بیسابقه‌ای این بار بین حماس و جهاد اسلامی روی داد که با دخالت مسئولان دو طرف پایان پذیرفت. نتیجه‌ای که از تکرار این رویدادها گرفته می‌شود این است که نیروهای اجرایی وابسته به حماس دستخوش حساسیت شدیدی هستند و همین امر راه را برای فعالیت عوامل نفوذی و ایجاد درگیری هموار می‌کند.

به هر حال، در شرایط حساس کنونی که تشکیلات محمودعباس دست در دست اسرائیل گذاشته و به سمت گردهمایی به اصطلاح صلح در آناپولیس مریلند آمریکا پیش می‌رود و منطقه خاورمیانه آبستن حوادث و تحولات جدیدی است جنبش مقاومت اسلامی در فلسطین به یک حسابکشی از خود و برنامه‌ریزی برای مرحله آینده نیاز مبرم دارد. به ویژه که تکرار این رویدادها بطور حتم بر همبستگی ملتهای عرب و مسلمان با مقاومت فلسطین تأثیر منفی می‌گذارد.