معادله ناعادلانه

مرتضی حیدری / سفیر ایران در عمان

«ایران تهدیدی برای امنیت منطقه خلیج فارس نیست»؛ این سخن صوابی است که روز گذشته یوسف‌بن علوی‌بن عبدالله وزیر مسئول در امور خارجه عمان پس از دیدار و مذاکره با همتای مصری خود بیان داشت و این اولین و آخرین اظهارات از این دست نیست. در واقع ایران نه‌ تنها تهدیدی علیه امنیت منطقه نیست بلکه به عنوان یکی از پاسداران و حامیان اصلی امنیت منطقه همواره در ایفای نقش مثبت و سازنده در این راستا پیش‌قدم بوده است.

نگارنده بر این باور است که امنیت منطقه خلیج فارس قابل تفکیک و تجزیه نیست و امنیت کشورهای این منطقه اعم از ایران، عراق و شش کشور عربستان، عمان، امارات، بحرین، قطر و کویت از اعضای شورای همکاری خلیج فارس بر یک موجودیت به ‌هم‌ پیوسته‌ای است که هرگونه چالش امنیتی در هر یک از کشورهای منطقه، مستقیم و غیرمستقیم و با یک شدت و ضعف بر سایر کشورها تأثیرات سلبی خود را بر جای خواهد گذاشت و کشورهای منطقه هم‌اکنون بیش از هر زمان دیگر به یک گفتمان فراگیر، صادقانه و جدی برای دستیابی به یک دیدگاه مشترک و راه‌های عملی برای وصول یک امنیت پایدار نیازمندند تا بتوانند گام‌های مؤثر و جدی‌تر در جهت سرعت بخشیدن به حرکت رشد و توسعه منطقه و آسایش و رفاه مردم آن بردارند.

در واقع چالش جدی امنیت منطقه و تهدیدی که متوجه این نیاز اساسی مردم و اولویت‌های منطقه است حضور فزاینده نظامی قدرت‌های خارجی در منطقه و تحمیل قراردادهای سنگین تسلیحاتی به کشورهاست که هیچ نیازی به آن ندارند و کمترین کمکی به تأمین امنیت کشورها نمی‌کند و تنها ثمره‌اش خالی شدن جیب ملت‌های منطقه و پرشدن جیب کارخانه‌های بزرگ اسلحه‌سازی است که صاحبان آن برای رونق بخشیدن به آن هر روز در پی ایجاد فتنه و درگیری و نزاع در گوشه و کنار عالم هستند و منطقه خلیج فارس به دلیل اهمیت و حساسیت آن و منابع سرشار نفت و گاز و نیاز قدرتهای صنعتی به آن و اطماع آنها و مرکزیت ثقل فرهنگ و تمدن اسلامی در این منطقه هزینه بیشتری پرداخته است. تحمیل جنگ عراق علیه ایران، اشغال کویت، حضور فزاینده خارجی به بهانه آزادسازی کویت در منطقه و ادامه اشغال خاک عراق از جمله این فتنه‌ها است.

یک سؤال اساسی این است که هزینه ناامنی در عراق را چه کسی جز مردم و دولت عراق و مردم و دولتهای منطقه پرداخت می‌کنند. پیامدهای اختلاف و نزاع در بین مردم منطقه گریبان چه کسانی جز مردم و دولتهای منطقه را خواهد گرفت. نیروهای اشغالگر که هم‌اکنون در باتلاق عراق فرو رفته و برای خروج از آن دست نیاز به سوی ایران و یا کشورهای عربی منطقه دراز کرده‌اند، دیر یا زود مجبور به ترک عراق و کشورهای منطقه خواهند شد و این ملتها و دولتهای منطقه هستند که باید در کنار یکدیگر زندگی و در رنج و آلام و شادی و فرح یکدیگر شریک باشند. مردم منطقه بیش از هر زمان دیگر از نیروهای اشغالگر و سیاستهای تفرقه‌افکنانه و فتنه‌انگیزانه آنها آگاهند و از آن رنج می‌برند و به درستی از دولتمردان و نخبگان و اندیشمندان خود می‌خواهند که به این رنج بزرگ آنها توجه کنند.

سئوال اساسی دیگر این است که آیا دولتمردان و نخبگان منطقه به این خواست فراگیر و تاریخی ملت‌های منطقه پاسخ مثبت خواهند داد. به‌رغم همه تلاش‌هایی که برای جلوگیری از همگرائی منطقه‌ای و ایجاد فتنه در بین اعضاء خانواده خلیج فارس صورت می‌گیرد - که در برهه اخیر شاهد برخی از آنها بوده‌ایم - کشورهای منطقه چاره‌ای جز اندیشیدن به یک همفکری و همکاری برای یافتن راه‌حل‌های بومی برای مشکلات منطقه ندارند و دخالت‌های قدرت‌های فرامنطقه‌ای اعم از آمریکا و غیر از آن نه‌ تنها کمکی به مردم منطقه نخواهد کرد بلکه آنها را بیش از پیش از قافله تمدن و پیشرفت بشری عقب نگه می‌دارد و این معادله ناعادلانه‌ای است که باید تغییر کند و این مهم تنها با همفکری خردمندانه و همکاری صادقانه و اطمینان‌بخش بین دولت‌ها و ملت‌های منطقه فراهم خواهد شد که جمهوری اسلامی ایران همواره به آن دعوت نموده است.