پیامدهای گسترش ناتو به شرق

پیوستن گرجستان به ناتو , زمینه های گسترش این سازمان به شرق و تحت نظر گرفتن گام به گام اوراسیا به عنوان قلب جهان , توسط غرب به ویژه آمریکا را فراهم می کند و حضور و تسلط بر این منطقه به منزله تسلط بر منابع انرژی عظیم , کنترل روسیه , چین , ایران و سایر مناطق ژئوپلیتیک و استراتژیک موجود در منطقه است .
سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) , در سال 1949 (1328 ) با مشارکت 12 کشور آمریکا , کانادا , انگلستان , فرانسه , ایتالیا , بلژیک , هلند , لوگزامبورگ , دانمارک , نروژ , ایسلند و پرتغال البته بر اساس الزامات و سیاست های واشنگتن , پا به عرصه وجود نهاد و اعضای کنونی آن بالغ بر 26 کشور است .
این سازمان در آغاز برای مقابله با تهدید نظامی شوروی و گسترش کمونیسم در اروپا به وجود آمد که در همین حال عامل موثری برای تثبیت سلطه و نفوذ آمریکا در اروپا هم شد; با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و بلوک کمونیست و انحلال سازمان « پیمان ورشو » که برای مقابله با ناتو به وجود آمده بود , سازمان پیمان آتلانتیک شمالی نیز هدف و ماهیت قبلی خود را از دست داد.
فلسفه وجودی ناتو که بر اساس الزامات قدرت آمریکا و ماهیت منافع آن تعریف شده بود , با توجه به تحولات جدید و منافع واشنگتن , شکل و تعریف جدیدی به خود گرفت و با وقوع حادثه 11 سپتامبر روحی تازه به کالبد ناتو دمیده شد و پس از آن ناتو دشمنان جدیدی همانند ناسیونالیسم افراطی , اسلام رادیکال و مبارزه با تروریسم را برای بقای خود تعریف و با پوششی مانند اشاعه دموکراسی , حقوق بشر و توسعه فعال اهداف خود را دنبال کرد.
مبارزه با بلایای طبیعی , فقر , گرسنگی , فجایع زیست محیطی و بیماری های مسری نیز همچنین به عرصه های جدید فعالیت ناتو افزوده شد ضمن اینکه تا قبل از حمله به برج های دوقلوی تجارت جهانی و پنتاگون در 11 سپتامبر , ناتو سازمانی منطقه ای محسوب می شد ولی بعد از این حادثه , حیطه فعالیت خود را به خارج از مرزهای اروپا نیز تسری داد.
حضور نیروهای ناتو در افغانستان برای اولین بار به طور عملی تغییر در جغرافیای عملیاتی این سازمان را به نمایش گذاشت و بدین ترتیب آمریکا ناتویی با ماهیت جهانی را شکل بخشید و حوزه ارضی و جغرافیایی آن را منطبق با توسعه نفوذ و قدرت خود گسترش داد.
با زمزمه جدا شدن گرجستان (یکی از هفت کشور استقلال یافته شوری سابق ) از جامعه کشورهای مستقل مشترک المنافع و پیوستن به ناتو شاهد شکل دیگری از گسترش ناتو به ویژه در آسیای مرکزی و قفقاز هستیم زیرا حضور در این منطقه موجب تحقق برخی از استراتژی های غربی ها شده و به ویژه ابزاری مکمل برای سایر ابزار آمریکا در این منطقه خواهد بود.
دولت واشنگتن با ایجاد پایگاه های نظامی در کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز و ایجاد انقلاب های رنگین در برخی از کشورهای این منطقه , سیاست های خود را کم و بیش پیش می برد; 26 کشور عضو ناتو سال گذشته در بیانیه نشست ژوئن 2004 که در ترکیه برگزار شد , تاکید کردند در پی افزایش نقش خود (در آنچه که مناطق به لحاظ استراتژیک مهم آسیای مرکزی و قفقاز توصیف شد) هستند.
الهام علی اف رئیس جمهوری آذربایجان , میخائیل ساآکاشویلی رئیس جمهوری گرجستان , نور سلطان نظربایف و عسکر آقایف , روسای جمهور قزاقستان و قرقیزستان در اجلاس اخیر ناتو نیز شرکت داشتند و این مقامات در طول برگزاری اجلاس , دیدارهای متعددی را با نمایندگان دولت های غربی صورت دادند.
از گذشته بسیار دور نظریه ها و تئوری های مختلفی توسط اندیشمندان غربی در خصوص اوراسیا مطرح بوده و از منظر اندیشمندانی همچون « مکیندر » تسلط بر این منطقه که قلب جهان است به مثابه تسلط بر جهان خواهد بود و از دیرباز این منطقه محل بحث میان قدرت های بزرگ بوده است .
همچنین بر اساس گزارش های منتشر شده , اوراسیا با 75 درصد جمعیت جهان , 60 درصد تولید ناخالص داخلی و 75 درصد منابع انرژی در اختیار دارد و توسعه اروپا و رشد تعداد اعضای ناتو که به نفع منافع کوتاه مدت و بلندمدت آمریکا است , به این کشور اجازه می دهد در اوراسیا نفوذ سیاسی و نظامی داشته باشد ضمن اینکه موجب ایجاد بازارهای جدید برای صنایع نظامی واشنگتن نیز می شود.
روسیه در بحبوحه تحولات نظام بین الملل همچنان به دنبال بازگشت به روزهای اوج و تبدیل شدن به ابرقدرتی جهانی است و بدین ترتیب آمریکا و کشورهای اروپایی با گسترش ناتو و نفوذ در جمهوری های سابق شوروی سعی در کنترل روسیه دارند و بدین ترتیب حضور ترکیه در ناتو به عنوان پل ارتباطی میان اروپا و جنوب قفقاز و آسیای میانه از اهمیت ویژه ای برخوردار است .
هند در آسیا نقش با اهمیتی دارد و این کشور از زمانی که حمایت شوروی را از دست داد , از لحاظ ژئوپلتیکی به دلیل نزدیکی جغرافیایی با چین و پاکستان تحت فشار است و به همین دلیل کشورهای غربی به این منطقه حساس هستند.
غرب همچنین مایل است با چین به عنوان قدرت اقتصادی و مهم منطقه ای همکاری و مشارکت داشته باشد , لکن به دلیل اختلاف ایدئولوژیکی این کشور با غرب موانعی وجود دارد که قابل حل هستند.
در رابطه با آسیای میانه , جنوب غرب آسیا و خاورمیانه , موقعیت استراتژیک منطقه , وجود منابع غنی انرژی و خطوط انتقال نفت و گاز از این مناطق به سمت غرب ارزش ویژه ای را به خود اختصاص داده است .
گسترش و استقرار ناتو در منطقه حساس و استراتژیک قفقاز همچنین علاوه بر تضمین دوری کشورهای این منطقه از مدار مسکو , می تواند موقعیت مناسبی را برای فشار بر کشورهای منطقه و تنگ کردن حلقه محاصره ای که به خصوص از زمان اشغال دو کشور افغانستان و عراق به دست نیروهای آمریکا و متحدانش به وجود آمده است , ایجاد کند.