نامه‌ای برای فرداهای دور

فرشاد فرخ‌زاد
13 دی مصادف با سالروز ابلاغ پیام تاریخی حضرت امام(ره) به میخائیل گورباچف، آخرین رئیس جمهور شوروی سابق است.
با گذشت 17 سال از نامه تاریخی حضرت امام خمینی(ره) به آقای میخائیل گورباچف هنوز می‌توان به تجزیه و تحلیل دوباره اندیشه خلق کننده این نامه که خود بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران است. پرداخت در دیماه 1367 در پی تحولاتی که منجر به روی کار آمدن دولت گورباچف در اتحاد جماهیر شوروی شد، حضرت امام خمینی(ره) هیاتی را به سرپرستی آیت‌الله جوادی آملی به مسکو اعزام داشتند.
تا پیام کتبی ایشان را به صدر هیات رئیسه اتحاد جماهیر ساسیالیستی شوروی ارائه دهند. نامه تاریخی امام که در آن زمان بازتاب گسترده‌ای در نظام سیاسی حاکم بر شوروی ایجاد کرد پیام مکتوبی بود که آنها را به پذیرش اسلام دعوت می‌کرد.
با بررسی اندیشه‌های سیاسی و مذهبی امام درمی‌یابیم که در پاره‌ای از مواقع این بزرگوار فراتر از زمان اندیشیده است؛ زیرا ایشان بخوبی مسیر تحولات جوامع بشری را مشاهده و پیشاپیش روند روزافزون مطالبات دینی و معنوی انسان‌های معاصر را درک می‌کردند. بیاد بیاوریم که آن حضرت از سالها قبل با طرح موضوعاتی چون «عطش دینی و معنوی بشر معاصر» و «التهاب و گرایش جوامع بشری به ارزشهای وحیانی». همچنین رسالت علمای دینی را گوشزد کرده بودند. امام دعوت از ابرقدرت شرقی جهان را یک وظیفه الهی می‌دانستند؛ وظیفه بزرگی که ایشان در واپسین ماههای عمر مبارکشان آن را بخوبی انجام دادند.
با وجود این که سالها از صدور و ابلاغ آن پیام می‌گذرد با خواندن دوباره این نامه می‌توان اندیشه والای این حضرت را درک کرد؛ زیرا تحولات تلخ (در عرصه بین‌المللی) پس از رحلت امام تاکنون مسیری را طی می‌کند که ایشان در این نامه و مباحث دیگر مطرح کرده بود. غفلت رهبران وقت ابرقدرت شرق از درک و پذیرش مقصود ایشان و مضامین بلند این نامه همراه با توهمات استراتژیکی که آقای گورباچف به آن دچار شده بودند، همه و همه دست به دست هم داد تا حکومت کمونیستی با سرعتی فراوان به سوی نابودی گام بردارد.
بزرگترین سیاستمدار بازنشسته که اکنون فارغ از مشغله‌های سیاسی و اجرایی است بعد از گذشت یک دهه از واقعه ماندگار ابلاغ این نامه گفت: «من اگر امروز مجددا به ریاست جمهوری روسیه انتخاب شوم. اولین کاری که می‌کنم بازخوانی مجدد این نامه است.» او می‌افزاید: «اگر ما پیشگویی‌های آیت‌الله خمینی را در آن پیام جدی می‌گرفتیم امروز قطعا شاهد چنین وضعیتی (فروپاشی شوروی و ضعف روزافزون روسیه در عرصه بین‌المللی) نبودیم».
از نظر امام خمینی (ره) جهان امروز رویکردهای جدید خود را بر پایه مذهب و آموزه‌های آن تنظیم می‌نماید و صراحتا اعلام می‌نمایند. تلاشهای گسترده که در جهت سکولارسازی جوامع غرب و شرق انجام گرفته است. در نهایت نتیجه دلخواه را کسب نمی‌کند. ایشان باورهای مذهبی و اعتقاد به خداوند را که در بدنه لایه‌های اجتماعی نهفته است. بسیار قدرتمند می‌دانند؛ مساله‌ای که خود بزرگترین سد در مقابل سکولارسازی است.
نگارنده این نامه به درستی بحران‌های سیاسی، اجتماعی و... جهان امروز را درک کرده و راهکار عملی برای خروج از بحران‌ها را تجویز فرموده‌اند. مساله‌ای که موجب حیرت تحلیلگران و آگاهان مسائل بین‌المللی شد. این است که چگونه حضرت امام ضمن شنیدن صدای شکستن استخوان‌های کمونیسم، بحران‌های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی غرب که امروزه به عنوان معضلات اساسی مورد توجه قرار گرفته را پیش‌بینی کرده‌اند. اگر چه این نامه آن روز آقای گورباچف را مخاطب قرار داده اما به نظر می‌رسد تامل دوباره بر این پیام و پیامهای دیگر امام خمینی برای رهبران کشورهای غربی بخصوص ایالات متحده ضرورت حیاتی یافته است.