دکتر شهیدی مؤدب
سفر رسمی دو روزه نیکلا سارکوزی به آمریکا عصر روز گذشته به پایان رسید. رئیسجمهوری فرانسه در این سفر تلاش کرد به قول خودش «قلوب آمریکاییان را تسخیر کند» و به کشوری که «در دو جنگ جهانی فرانسه را نجات داده است» رسماً اعلام کند که «انسان میتواند با دوستان خودش اختلافنظر داشته باشد، مجادله کند لیکن در مواقع دشوار و زمان آزمایش در کنار آنها بماند و به آنان کمک کند.»
سارکوزی به عنوان هشتمین رهبر فرانسه از زمان ژنرال لافایت در جلسه مشترک مجلسین آمریکا سخنرانی و توانست اهداف سفر خود را در میان کفزدنهای ممتد نمایندگان بمدت چهل و پنج دقیقه بیان کند. در این گردهمآیی علاوه بر تقریباً تمامی نمایندگان کنگره و سنا و هیات دولت بوش، رؤسای ستاد نیروهای مسلح آمریکا با لباس رسمی نظامی شرکت کردند. در سال 1996که ژاک شیراک در چنین اجلاس مشابهی شرکت کرد تنها یکصد تن از نمایندگان حضور داشتند و بقیه در اعتراض به آزمایش هستهای فرانسه در اقیانوس آرام جلسه را ترک کردند به گونهای که برای پر کردن صندلیها، افراد زیادی را از خارج وارد کنگره کردند.
جرج بوش برای نشان دادن میزان احترام خود به رئیسجمهوری فرانسه از وی در محل اقامت جرج واشنگتن بنیانگذار آمریکا در ویرجینیا پذیرایی کرد. جرج واشنگتن، در همین محل از ژنرال لافایت جوان که در جنگ استقلال آمریکا از طرف پادشاه فرانسه به کمک آمریکا آمده بود، از وی استقبال و پذیرایی نموده بود.
با اینکه شماری از تحلیلگران پیشبینی کرده بودند که سارکوزی برای تشدید سیاست ضدایرانی خود به آمریکا میرود، رئیسجمهوری فرانسه چه در سخنرانی خود در کنگره و چه در مصاحبه مشترکی که بعد از ظهر چهارشنبه با بوش داشت موضع چندان خشنی راجع به ایران نگرفت و تنها، جمله گذشته خود را تکرار کرد که «وجود یک ایران دارای سلاح اتمی برای فرانسه غیرقابل قبول است» هر چند پس از ادای این جمله، نمایندگان قانونگذار آمریکا به پا خاستند و به مدت یک دقیقه برای او کف زدند. در عوض رئیسجمهوری فرانسه به تکریم از مردم و فرهنگ و تمدن ایران پرداخت و مشترکاً با بوش اعلام کرد که ترجیح در مقابله با ایران مذاکره و دیپلماسی است ولی اگر لازم باشد به تحریم اقدام میشود. البته از جزئیات گفتگوهای رسمی سارکوزی با جرج بوش که پشت درهای بسته صورت گرفت هنوز اطلاع دقیقی نرسیده است تا بتوان فهمید در مورد ایران چه مطالبی مطرح شده است.
سارکوزی با پرداختن به لبنان، پاکستان، افغانستان و عراق و فلسطین تلاش کرد خود و کشورش را در کنار آمریکا قرار دهد. وی اعلام کرد که رئیسجمهور پاکستان باید انتخابات آزاد برگزار کند، فرانسه اجازه نمیدهد که دیگران و غیر از مردم لبنان در تعیین رئیسجمهوری در این کشور دخالت کنند، تا زمانی که لازم باشد نیروهای فرانسه در افغانستان باقی میمانند. با این حال شاید پیامهای مهمتر او برای بوش، به اروپا و وضعیت اقتصادی فرانسه مربوط میشد.
سارکوزی در انتقاد از سیاستهای پولی چین اظهار داشت «مسأله یوان امروز مشکل همگانی شده است» و بلافاصله اضافه کرد «نباید مشکل دلار تنها برای دیگران باشد» و ادامه داد که «اگر جلو این بینظمی اقتصادی گرفته نشود ما باید خود را برای یک جنگ اقتصادی آماده کنیم که همه ما را یکجا قربانی میگیرد.»
او خطاب به نمایندگان آمریکا گفت به «اروپا اطمینان کنید» و ادامه داد که آمریکا نباید از قدرت گرفتن اروپای متحد نگران باشد. ناتو نمیتواند در همه جا حضور داشته باشد. با این حال بلافاصله اظهار داشت که «در این صورت است که فرانسه میتواند در بازگشت به فرماندهی ناتو تجدیدنظر کند.»
سارکوزی ضمن آنکه از ظرافتهای زبان فرانسه برای آشتی با آمریکا استفاده کرد لیکن تلاش نمود استقلال عمل فرانسه در برابر آمریکا را نیز با صراحت بیان کند. بخصوص وقتی که گفت: «من میخواهم دوست و متحد شما باشم لیکن کسی باشم که میخواهد روی دو پای خود بایستد».
رئیسجمهوری فرانسه که در نخستین سفر رسمی خود به واشنگتن بدون همسرش، که از او جدا شده است، شرکت کرد با لحاظ جو خصمانهای که در آمریکا علیه کشورش که در سال 2003 با تهاجم آمریکا به عراق مخالفت کرده بود وجود داشت، با کلمات آشتیجویانه به مدت دو روز با نمایندگان مجلس، رسانهها و دولتمردان آمریکا سخن گفت.
مطبوعات بزرگ آمریکا سفر او را موفقیتآمیز دانستهاند در همین زمینه نیویورکتایمز نوشته است که با سفر سارکوزی، آمریکا، فرانسه را بخشیده است لیکن تحلیگران سیاسی آمریکا معتقدند بوش که اکنون نخستوزیر انگلیس را به عنوان متحد اصلی خود از دست داده باید روی سارکوزی حساب کند و در اجلاس جمعه آینده که جرج بوش با آنگلا مرکل در تگزاس برگزار میکند تلاش کند که حمایت صدراعظم آلمان را نیز بدست آورد با این حال بنا به اظهارنظر این تحلیلگران با توجه به عدم محبوبیت بوش، نیکلا سارکوزی قدرت مانور زیادی در آمریکا نخواهد داشت.
رئیسجمهوری فرانسه در حالی در میان کفزدنهای آمریکاییها به پاریس باز میگردد که مشکلات او در کشورش روزافزون میشود. در حالیکه سارکوزی از خبر پایان اعتصاب ماهیگیران فرانسه که بخاطر گازوئیل گران دست از کار کشیده بودند خوشحال است از اعتصاب سراسری اتحادیههای بخش حمل و نقل و انرژی که این بار دانشجویان دانشگاههای فرانسه نیز احتمالاً به آنان میپیوندند دارای اشتغال ذهن است. صادرات فرانسه به آمریکا از ژانویه گذشته 8 درصد افت داشته است و یوروی گران و افزایش بیمهار قیمت نفت نیز به گونهایست که افق روشنی برای رشد صادرات فرانسه به جهان خارج وجود ندارد. این برای سارکوزی یک واقعیت تلخ است که برخلاف آلمان که به خوبی خود را با یوروی گران تطبیق داده است، فرانسه بشدت با بحرانهای اقتصادی مواجه است و برخلاف سنت معمول که در دولتهای فرانسه بیشتر نخستوزیران در لبه تیغ بحرانها قرار میگیرند سارکوزی با توجه به رأی بالایی که در انتخابات ریاست جمهوری داشته است خود سینه را سپر بلای مشکلات اقتصادی کرده است.
بدون تردید آقای سارکوزی همانگونه که میخواست در سفر مهم خود به واشنگتن قلبهای آمریکاییها را تسخیر کرده است لیکن کار اصلی و پردردسر او اکنون این است که از دلهای فرانسویان بیرون رانده نشود.