فرمول «گزارش»، جایگزین «ارجاع»

ترجمه: آزاده افتخاری
حرکت آمریکا و اروپا با هدف کنترل فعالیت‌های هسته‌ای ایران از روز دوشنبه هفته جاری با دشواری‌های جدیدی روبه‌رو شده است، زیرا به دنبال موضع‌گیری‌های روسیه و اظهارات محمد البرادعی، دبیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، تردیدها در خصوص ارجاع فوری پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل افزایش یافته است.روزنامه نیویورک تایمز به نقل از دیپلمات‌ها می‌نویسد: سرسختی روسیه در مقابل گزینه افزایش فشار بر تهران ـ که غرب خواهان آن است ـ موجب می‌شود تا در نشست ۱۳ بهمن شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، قطعنامه مورد نظر آمریکا و اروپا به تصویب نرسد. مانع دیگر در راه تلاش غرب برای اعمال فشار بر تهران، مواضع محمد البرادعی است. دبیر کل آژانس به درخواست آمریکا و اروپا برای ارائه گزارش خود در خصوص فعالیت‌های هسته‌ای ایران طی چند هفته آینده پاسخ منفی داده است و طی نامه‌ای که برای آمریکایی‌ها و نمایندگان دیگر کشورها ارسال شده، البرادعی ارائه گزارش طبقه‌بندی شده خود را به ماه مارس موکول کرده است. او اما اعلام کرده که در نشست فوریه درخصوص موقعیت آژانس در برابر سئوالات باقی مانده پیرامون فعالیت‌های هسته‌ای ایران سخنرانی می‌کند.
یک دیپلمات اروپایی که به شرط فاش نشدن نام خود سخن می‌گفت، این نکته را خاطرنشان ساخت که هنوز موضع رسمی ‌اعضای شورای حکام در قبال نامه البرادعی علنی نشده است اما بدون موضع‌گیری تند البرادعی، به دست آوردن حمایت شورای حکام برای ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت بسیار دشوار خواهد بود. نیویورک تایمز می‌نویسد: حرکت البرادعی و موضع سرسختانه روسیه در خصوص گزینه ارجاع زودهنگام، مانع بزرگی در راه تلاش غرب برای انزوای دیپلماتیک ایران به شمار می‌آید.
کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا می‌گوید: «با این حال تلاش برای اجماع در شورای حکام همچنان سیاست دولت بوش است.» رایس با اشاره به از سرگیری فعالیت‌های هسته‌ای ایران می‌گوید: «در این مرحله زمانی حرکت ایرانیان در جهت تقویت گزینه ارجاع موثر بوده است و این روندی است که ما آن را در نشست شورای حکام دنبال می‌کنیم.» آنچه در شورای حکام برای ارجاع رسمی ‌موضوع ایران به شورای امنیت اهمیت دارد اکثریت آرا است و وزیر امور خارجه آمریکا معتقد است که آمریکا آرای لازم را در اختیار دارد. برخی مقامات آمریکایی و اروپایی نیز ادعا می‌کنند در میان ۳۵ عضو شورای حکام ۲۰ رای موافق گزینه ارجاع وجود دارد. برخی دیپلمات‌های اروپایی نیز معتقدند ارجاع بدون حمایت روسیه و چین پیام پیچیده‌ای به همراه دارد. اما روسیه به عنوان جایگزین گزینه «ارجاع» از آژانس می‌خواهد تا در نشست بهمن ماه خود «گزارش» فعالیت‌های ایران را به شورای امنیت ارائه کند و به اعضای آن امکان دهد موضوع را بررسی کنند. یک دیپلمات اروپایی در توضیح تفاوت میان «گزارش» و «ارجاع» به شورای امنیت می‌گوید: «میان این دو گزینه تفاوت مشخصی وجود دارد. زیرا ارجاع عکس‌العمل می‌طلبد. در واقع با گزینه ارجاع از شورای امنیت می‌خواهیم اقدام کند. اما گزارش چنین روندی را نمی‌طلبد.» روسیه با پیشنهاد گزینه «گزارش» می‌گوید: در صورت شکست دیگر مذاکرات برای تقویت همکاری ایران با آژانس و توقف روند غنی‌سازی، موضوع در نشست ماه مارس شورای حکام مطرح می‌شود. اما ایالات متحده و شرکای اروپایی‌اش نمی‌خواهند تا آن زمان صبر کنند. دیپلمات‌های اروپایی می‌گویند فرمول روسیه به عنوان یک جایگزین برای طرح آمریکا در زمینه ارجاع زودهنگام مطرح می‌شود. کارشناسان این نکته را خاطرنشان می‌سازند که تصمیم البرادعی برای به تعویق انداختن زمان ارائه گزارش خود، جدول زمان‌بندی روسیه را نسبت به زمان بندی اروپاییان کارآمدتر کرده است.