تیر خلاص ژنرال به طرح خاورمیانه جدید بوش

علی‌اکبر عبدالرشیدی
ژنرال "سر ریچارد دانات"، رئیس ستاد ارتش انگلیس، روز جمعه گذشته با سخنانش خمپاره ای شلیک کرد که حیاط خانه شماره ده داونینگ استریت را نشانه رفت و ترکش آن به کاخ سفید واشنگتن هم اصابت کرد. این ژنرال انگلیسی اعلام کرد که نیروهای نظامی انگلیس "به زودی" خاک عراق را ترک خواهند گفت. البته این ژنرال بعد از به هم ریختن کار و بار تونی بلر، نخست وزیر انگلیس و نگران کردن جرج بوش، رئیس جمهور آمریکا ـ آن هم در آستانه انتخابات حساس میان دوره ای کنگره ـ حرف خود را کمی تعدیل کرد و اعلام داشت که منظورش خروج بعد از پایان ماموریت این نیرو ها بوده است.
در مورد چرایی این سخنان و علت انتخاب زمان کنونی برای ادای آن، تفسیر ها و اظهار نظرهای بسیاری انتشار یافته است. متن سخنان ژنرال دانات هم به طور گسترده ای در جهان انعکاس یافته است و افکار عمومی از عمق حادثه با خبر شده‌اند.
تقریباً همه ناظران معتقدند که منظور ژنرال هرچه بوده، این موضع گیری غافلگیرانه حاکی از وخامت جدی اوضاع نیروهای نظامی خارجی در عراق است. در غرب ژنرال ها و نظامیان اصولاً فرمانبردار سیاستمداران تعریف شده اند و بدون رضایت آنان سخنی بر زبان نمی آورند. اما به نظر می رسد که ژنرال عالی رتبه انگلیسی از گفتن این سخنان منظورخاصی داشته است.
منظور ژنرال احتمالاً با نگاهی صرفاً نظامی، این بوده است که به منطقی نبودن دستورات سیاستمداران لندن و واشنگتن اعتراض کند. ژنرال بهتر از هر کس دیگر می داند که تلفات فزاینده آمریکائیان و انگلیسی ها ناشی از اشغال عراق، هرج و مرج جاری در این کشور و فقدان هر گونه استراتژی روشن برای موفقیت طرح های خانم کاندولیزا رایس در عراق، دیگر ادامه نیروهای خارجی در عراق را توجیه نمی‌کند.
ژنرال دانات می داند که طرح خاورمیانه جدید رایس سرابی بیش نبوده است. سراب چه؟ بهتر بگویم باتلاقی بوده است که آمریکا و متحدانش را در خود فرو برده است. ژنرال به طور مشخص متذکرشده است که نیروهای خارجی در آغاز اشغال، بدون دعوت وارد عراق شده اند و امروز به شدت مورد نفرت قرار دارند.
این سخنان پاسخ به کسانی است که مدعی هستند حضورنیروهای آمریکائی و متحدانشان در عراق به درخواست مردم عراق بوده و این نیروها امروز در حال پی ریزی خاور میانه جدید مبتنی بر دموکراسی آمریکائی هستند.
ژنرال در سخنان خود کوشید به تونی بلر و جرج بوش یادآوری کند؛ عراق باتلاقی است که هیچ بارقه ای از پیروزی را برای نیروهای انگلیسی و آمریکائی به همراه نخواهد داشت. به نظر می رسد که نظر ژنرال برآیند نظر اکثریت نظامیان انگلیسی و بسیاری از نظامیان آمریکائی است که در عراق و افغانستان دورنمای ویتنام فرساینده دیگری را مشاهده می‌کنند.
من سخنان ژنرال دانات را ضربه هولناکی به تلاش واشنگتن برای مقابله با به اصطلاح محور های شرارت می دانم. آن هم کمی بعد از آزمایش اتمی کره شمالی که شکست دیگری را در عرصه دیپلماسی کاخ سفید نوید داد. آن چه مرا به خود مشغول کرده ، این است که آیا ژنرال در مورد زمان ایرد این سخنان هم قبلاً اندیشیده بود یا نه؟
اخیراً ژنرال "تونی زینی"، فرمانده سابق نیروهای آمریکائی مستقر در عراق و افغانستان سیاست جرج بوش را در قبال افغانستان و عراق "ورشکسته" اعلام کرد. در سال 2003 هم ژنرال "اریک شینسکی"، رئیس ستاد ارتش آمریکا گفته بود که برای پیروزی در عراق به "چند صد هزار نیرو" نیاز است. شینسکی با ادای این شهادت در برابر مراجع قانونی، در حقیقت پنجه در پنجه "دونالد رامسفلد"، وزیر دفاع آمریکا انداخته بود که مدعی بود؛ آمریکا با نیروی بسیار محدودتر هم می تواند در عراق پیروز شود.
مشکل دولت آمریکا این است که دونالد رامسفلد را هنوز در قدرت نگاه داشته است، در حالی که ژنرال شینسکی مدت هاست از کار برکنار شده است. اظهارات ژنرال دانات موقعیت رامسفلد را هم در مخاطره قرار خواهد داد.
مقامات سیاسی آمریکائی نمی خواهند ازحدود 3000 کشته خود در عراق سخنی به میان آورند، اما فرماندهان نظامی برای افراد خود که در راه مقاصد پوچ کاخ سفید جان می سپارند، نگران هستند. آن ها می دانند که با رفتن سیاستمداران از صحنه قدرت، باید جواب این همه کشته، معلول، زخمی و بیمار روانی را بدهند.
این روز ها در آمریکا و انگلیس سخن از استقرار نیروهای پاسدار صلح سازمان ملل متحد زیاد به میان می آید، اما مشکل این است که هیچ کشوری حاضر به اعزام نیرو برای تحت انقیاد قرار دادن عراق نیست. فراموش نکنیم که اروپائیان اصولاً با اعزام نیرو به عراق مخالف بودند. آن ها هم که با آمریکا متحد بودند، بتدریج نیروهای خود را از عراق خارج کرده اند. بقیه هم در قبال تعهداتشان در افغانستان و لبنان عمل نمی کنند. چه کسی حاضر است به خاطر اشتباهات بوش ـ بلر در باتلاقی فرو رود که در عراق پهن شده است؟!
ناامنی در عراق بیداد می کند. سازمان ملل متحد هم اخیراً در گزارشی اعلام کرده است که امروز در عراق شکنجه نسبت به زمان صدام حسین رایج تر است. به گزارش محققان دانشگاه جان هاپکینز، تعداد کشته های عراقی بعد از اشغال عراق به وسیله آمریکا و انگلیس به 655 هزار نفر رسیده است.
نتیجه سخنان ژنرال دانات قبل از هرچیز از هم پاشیده شدن شیرازه اقتدار تونی بلر را به ارمغان آورد. این اقدام نوعی کودتای سیاسی علیه نخست وزیری بود که مایل بود روزهای آخر اقتدار سیاسی اش را آرام و بی درد سر بگذراند و پس از کناره گیری از قدرت به جمع قهرمانان انگلیسی بپیوندد. زنگ های خطر نه تنها در لندن که در واشنگتن هم به صدا درآمده است. ژنرال دانات مایل نبود خفت شکست عراق بر دوش نظامیان انگلیسی باقی بماند. او ترجیح داد بار سنگین این گناه را بر دوش نخست وزیری بگذارد که در حال ترک خانه شماره ده داونینگ استریت است.
بلر ظرف هفته های آینده روزها و ساعات بدی را خواهد گذراند. کمیته منتخب مجلس عوام انگلیس که سه ماه پیش نسبت به وخامت روحیه نظامیان انگلیسی مستقر در عراق هشدار داده بود، به زودی گزارش دیگری را منتشر خواهد کرد که قطعاً نظرات ژنرال دانات را هم ملحوظ خواهد داشت. شاید ژنرال برای تأثیر گذاشتن بر همین گزارش لب به سخن گشوده است.
دامنه بحران ناشی از عراق از لندن و واشنگتن هم فراتر رفته است. در استرالیا که متحد بی چون و چرای آمریکا و انگلیس باقی مانده، نغمه های مخالف آغاز شده است. حزب کارگر استرالیا پریروز در یک موضع گیری تند اعلام کرد که سیاست خارجی استرالیا از زمان جنگ ویتنام تا کنون شکستی به تلخی ناکامی در عراق تحمل نکرده است. رهبراین حزب از دولت استرالیا خواست که هر چه سریعتر نسبت به خارج کردن نیروهای استرالیایی از خاک عراق اقدام کند.
ژنرال دانات پرده از واقعیتی برداشت که همه آرزوهای نومحافظه‌کاران را در هم نوردید. به نظر می رسد تیر خلاص به طرح خاورمیانه جدید خانم رایس زده شده است.