عراق جدید و دشمنانش

 * جناب سفیر، خبرهای رسیده از عراق هنوز حاکی از‌ آن است که اوضاع عراق روبه وخامت گذارده و کارشناسان امور عراق در توصیف حوادث اخیر گفته‌اند مرحله جدید خشونت ناشی از پیوستن تیم‌های جدید ترور به شبکه‌ نیرو‌های القاعده در عراق است شبکه‌ای که کشور شما را پایگاه خود ساخته است. دولت عراق تدابیر زیادی تاکنون برای برخورد با تروریست‌ها و نیروهای القاعده اندیشیده، اما اکنون سؤال این است که پس از طرح مالکی، آیا طرح ویژه دیگری برای برخورد با این مسأله در دست دارید؟

** طرحی که ویژه مبارزه با القاعده باشد، خیر، اما در راستای همان طرح امنیتی که در بغداد و سایر شهر‌های عراق اعمال می‌شود، مبارزه با این گروه نیز صورت می‌گیرد. تاکنون نیز دولت عراق در این زمینه کارنامه مثبتی از خود به‌جا گذاشته است. زمانی میانگین خودروهای انفجاری در عراق روزانه 7 اتومبیل بود، اما هم‌اکنون این آمار به یک اتومبیل رسیده و روزهایی هست که ما هیچ مشکلی بابت این‌گونه انفجارها نداریم.

* این پرسش را تاکنون از اغلب مقام‌های بغداد پرسیده‌ایم که شبکه ترور و خشونت چگونه عمل می‌کنند، اما هنوز پاسخ جامع نشنیده‌ایم.

** نیرو‌های القاعده در بدو شروع کار خود‌ در عراق، در استان الانبار جای گرفتند، اما از آنجا که ملت عراق با ماهیت زشت این گروه آشنا شده‌اند، عشایر این استان آنها را پس زدند و در کنار نیروهای دولتی قرار گرفتند و دوشادوش ارتش به جنگ علیه القاعده پرداختند، نتیجه این مرحله رویارویی کاملاً رضایتبخش بود و الانبار از القاعده پاک شد. القاعده‌ای‌ها پس از این در دیاله و بعقوبه پایگاه زدند که دیگر بار از سوی نیروهای مردمی و نظامیان آمریکایی مورد حمله قرار گرفتند. در مجموع معتقدم همان‌طور که این گروه در ایران جایگاهی ندارد، در عراق نیز همین‌گونه است. نیروهای دولتی عراق تاکنون در هر کجا که خواسته‌اند، وارد جنگ شوند، وارد شده و خوب عمل کرده‌اند.

* در تحلیل مقام‌های بغداد نیز همین سخن شما مکرراً مطرح می‌شود که القاعده در صحنه عراق یک پدیده بومی نیست و جریانی وارداتی است که با اراده گروه‌ها و پشتوانه اعراب منطقه به این سرزمین رخنه کرده‌اند. می‌توانید درباره نقش کشور‌های منطقه در اوضاع فعلی عراق روشن‌تر توضیح دهید؟

** بعد از سقوط صدام، ما شاهد عزیمت دستجاتی از تروریست‌ها به عراق بودیم. یعنی در ایامی آنها وارد شدند که مردم عراق در حال ساختن حکومت مردمی جدید بودند. با این همه از بدو پیدایش این تروریست‌ها، مبارزات مردمی عراق با القاعده نیز آغاز شد و ملت ما به‌خاطر مبارزه با تروریسم تاوان حضور این پدیده در منطقه را می‌پردازند. مردم ما از ابتدا خواستار قطع حمایت طرف‌های منطقه‌ای از این گروه شدند. به‌خاطر همین از کشورهای همجوار خود بارها خواستیم در کنار دولت عراق بایستند و یار و یاور آن در دفع شر تروریست‌ها باشند. برخی از کشورها پذیرفتند و در کنار ما قرار گرفتند و برخی دیگر نه. آنها که کمک کردند، سعی کردند با پول و سلاح وضع دشوار پیش روی ما را که وارد جنگ سختی با تروریسم شده بودیم، سهل و آسان کنند، اما برخی از کشورها نیز که از تبعات سرنگونی رژیم صدام که منجر به وقوع زلزله‌ای سیاسی در منطقه شده بود، راضی و خوشحال نبودند.

* اما این خواسته‌های شما به‌جایی نرسید و ما هنوز خبرهای زیادی از حمایت برخی دولت‌های منطقه از تروریست‌ها در عراق می‌شنویم.

** در خلال این مدت بارها از زبان کشورها وعده‌های زیادی که قصد کمک به عراق را دارند، شنیدم، اما چنان‌که گفتید، این وعده‌ها در حد شعار باقی ماند. آخرین تلاش ما این بود که از همایش‌های بین‌المللی که برگزار شد، مسئولان عراق به‌طور مستقیم کشورهای همجوار را خطاب قرار داده و هشدار دادند که تناقض در رفتار و گفتار دولت‌های مذکور در بحث تروریسم باید اصلاح شود. ما مدارکی داریم که برخی از آنها بیشتر خواهان کمک به تروریست‌ها هستند و تسهیلاتی را برای آنان فراهم می‌آورند. خیال و پندار حامیان دولتی تروریست‌های عراق این است که عملیات تروریست‌ها تنها علیه دولت است و به تضعیف حکومت بغداد می‌انجامد، اما واقعیت این است که بلکه این آحاد ملت هستند که درپی این‌گونه عملیات ضربه و آسیب می‌بینند. چنان‌که امروز برای تروریست‌ها، زنان، کودکان، بیماران، کرد، شیعه و سنی تفاوتی ندارد. آنها فقط درپی اهداف خود هستند و بنابراین به تمام طوایف و قومیت‌ها حمله می‌کنند.

* فکر می‌کنید در شرایط امروز، هدف مشترک و محوری گروه‌های تروریست باز هم فقط تغییر دولت است؟

** بزرگترین هدف آنها نیز این است که روند سیاسی عراق و تجربه حکومت نوین بغداد به موفقیت نرسد و این در واقع هدف برخی از کشورهای همسایه است که به این گروه‌ها کمک می‌کنند. بنابراین پشت این صحنه‌های خونین ترور، یک بازی سیاسی جریان دارد که برخی از کشورهای منطقه در قالب این بازی می‌خواهند عناصر وابسته به رژیم گذشته و سرکردگان رژیم گذشته را در قدرت جای دهند که این نیز نشان دیگری از یکی نبودن حرف و عمل آنها در قبال ملت عراق و دولت نوری مالکی است.

* پرسش بعدی من دقیقاً به همین موضوع مربوط می‌شود که این روزها در عراق بحث‌های فراوانی درباره طرح کودتا علیه مالکی شنیده می‌شود. آیا وقوع چنین کودتایی را محتمل می‌دانید؟

** دولت‌های سابق عراق همگی با توسل به کودتا بر سر کار آمده بودند. نمونه‌اش دولت صدام بود که حکومت وحشت و ترور را به راه انداخت، اما دولت نوری مالکی طی انتخاباتی کاملاً دموکراتیک روی کار آمد. بنابراین، این دولت از پایگاهی مردمی برخوردار است و فکر نمی‌کنم با وجود چنین پایگاهی، هیچ نیرویی بتواند دست به چنین عملی بزند. کودتا نیازمند زمینه‌سازی‌هایی است و نمی‌توان آن را بدون زمینه‌سازی‌ها صورت داد. هم‌اکنون زمینه برای کودتا وجود ندارد. ضمن آن‌که کودتا باید با حضور ارتش صورت بگیرد و الآن ارتش در کنار آقای مالکی قرار دارد. البته در عین‌حال که کودتا منتفی است، تلاش برای تضعیف و لطمه به دولت مالکی از طریق دیگر ادامه دارد.

* درباره آینده سیاسی عراق سناریوهای زیادی مطرح می‌شود. هر جناح از دولت‌ها طرحی برای به‌هم ریختن آرایش سیاسی کشور شما در آستین دارند، از طرح تجزیه تا فدرالیسم و امثال آن، فکر می‌کنید در نهایت کدام فرمول آینده عراق را رقم خواهد زد؟

** نه‌تنها دولت و ملت عراق که حتی کشورهای منطقه مخالف اجرای طرح‌های موسوم به تقسیم هستند. کسانی که چنین طرح‌هایی را مطرح می‌کنند، گویی شناخت کافی از ساختار عراق و کشورهای همجوار آن ندارند و نمی‌دانند که حتی منطقه اجازه اجرای چنین طرحی را نمی‌دهد. بنابراین صحبت درباره چنین طرحی را می‌توان پیشاپیش شکست خورده دانست.

* در پایان ترجیح می‌دهم نظر شما را درباره آخرین وضع روابط بغداد و واشنگتن جویا شوم بویژه که به پایان دولت بوش نزدیک می‌شویم و مرتب فشار دموکرات‌ها بر دولت وی بابت خروج نیروها از عراق افزوده می‌شود. سؤال این است که آیا دولت عراق خواهان خروج سریع‌تر نیروهای ائتلاف از عراق است یا ترجیح می‌دهد این نیروها همچنان به حضور خود در عراق ادامه دهند؟ و آیا اساساً دولت عراق این آمادگی را در خود می‌بیند که بتواند رأساً و به تنهایی امنیت عراق را تأمین کند؟

** ملت عراق راضی به این نیست که نیروهای ائتلاف در کشور باقی بمانند. ما هنوز به آن میزان از توان امنیتی نرسیده‌ایم که بتوانیم از کشورمان دفاع کنیم. البته نسبت به سابق پیشرفت قابل ملاحظه‌ای داشته‌ایم و تاکنون توانسته‌ایم امنیت برخی شهرها را به‌طور کامل به دست بگیریم. آخرین‌بار نیز خواستار در دست گرفتن امنیت بصره شده‌ایم. بنابراین می‌توانیم بگوییم به زمانی که بتوانیم مستقل و بدون کمک هیچ کشوری امنیت و آرامش را بر عراق حکمفرما کنیم، نزدیک شده‌ایم. اما این توان اکنون صددرصد نیست. زیرا بعد از سرنگونی رژیم صدام همه نیروهای نظامی و شبه‌نظامی که کنترل امنیت عراق را برعهده داشتند، منحل شد. این امر موجب درهم ریختگی و عدم‌امنیت در مرزهای عراق شد که همین زمینه را برای ورود جنایتکاران به صحنه عراق فراهم ساخت و به تبع آن مشکلات جدی‌تر بروز کرد. هم‌اکنون نیز در میزان توان نیروهای امنیتی خود، کاستی‌هایی داریم که باید با کمک کشورهای منطقه و نیروهای ائتلاف این توان را به بالاترین حد برسانیم و آن را از تجهیزات روز برخوردار سازیم تا بتوانند از کشورمان دفاع کنند. البته باز هم تکرار می‌کنم شاهد پیشرفت‌های خوبی بوده‌ایم و نیروهای امنیتی‌مان در عراق قادر هستند در برخی مناطق علیه نیروهای تروریستی اقدام کنند. مثل آن چیزی که در دیاله و بعقوبه انجام دادند و توانستند امنیت این مناطق را در دست بگیرند امیدوار هستیم که این اوضاع امنیتی روز به روز بهتر شود و بهبود یابد.