رویکرد سیاسی خارجی فرانسه پس از یکشنبه

چشمگیرترین تغییری که در سیاست خارجی فرانسه ایجاد خواهد شد، ورود «نیکلا سارکوزی» یا «سگولن رویال» به کاخ الیزه نیست، بلکه خروج ژاک شیراک رئیس‌جمهوری کنونی فرانسه خواهد بود. شیراک به مدت 12 سال رهبری فرانسه را بر عهده داشته که دیدگاه وی نسبت به جهان تنها از دو منشور جنگ سرد و روابط کهنه استعماری فرانسه بوده است. این رهبر 74 ساله جهان خود را در امور جهانی غوطه‌ور کرده بود. او با رئیسان جمهوری و نخست وزیران مورد علاقه خود تماس می‌گرفت و به رهبرانی همچون جورج بوش و تونی بلر درس‌های طولانی تاریخ می‌داد. این در حالی است که نه سارکوزی از جناح راست و نه خانم رویال از جناح چپ دارای روابط شخصی یا ایدئولوژیکی مشابهی همچون شیراک نخواهند بود و هیچ کدام نیز در زمینه سیاست خارجی تخصص ندارند.

«والری ژیسگاردین» رئیس‌جمهوری اسبق فرانسه که از سارکوزی حمایت کرده در مصاحبه‌ای با روزنامه نیویورک تایمز گفت: آنها از نسل‌های متفاوتی هستند و قطعاً خط‌مشی تازه‌ای وجود خواهد داشت ولی آنها در بحث‌های بزرگ در امور جهانی مشارکت نداشته‌اند. آنها در مجمع‌ها شرکت نکرده‌اند، آنها هر دو افرادی باهوش هستند ولی هنوز زود است بگوییم آنها به عنوان یک رئیس‌جمهوری در سیاست خارجی چگونه عمل خواهند کرد. براساس نظرسنجی‌هایی که توسط سی‌اس‌ای CSA پس از خروج رای‌دهندگان از مراکز اخذ رای صورت گرفته، تنها 9 درصد از 5 هزار نفری که در این نظرسنجی شرکت کرده‌اند معتقد بودند سیاست خارجی برای اتنخاب رئیس‌جمهور مهم است، در مقابل 44 درصد از رای‌دهندگان گفته‌اند پیشنهاد نامزدها در مورد اشغالزایی تاثیر مهمی در تصمیم‌گیری آنها خواهد داشت.

هر دو نامزد انتخابات ریاست جمهوری فرانسه تبلیغات خود را براساس انجام تغییرات سریع در داخل فرانسه انجام داده‌اند. آنها که به شدت نسبت به نگرانی مردم فرانسه در مورد مهاجرت و جهانی شدن آگاه هستند، مردد بوده‌اند که به مردم فرانسه بگویند احتیاجی نیست نسبت به جهان خارجی نگران باشند لذا این به معنی این است که هر دوی این نامزدها در صورت مواجه شدن با خطر سازش، شدیدا از منافع ملی فرانسه حمایت خواهند کرد. «جاستین وایسه» که یک تاریخ‌دان فرانسوی است با اشاره به اینکه مهمترین مسئله‌ای که باید در ذهن داشته باشیم این است که از زمان ژنرال گل اجماع بسیار گسترد‌های (حتی گسترده‌تر از آمریکا) در مورد سیاست خارجی در فرانسه وجود دارد که رویال و سارکوزی هر دو بخشی از آن هستند.

در مورد مسائل دورافتاده‌ای همچون خاورمیانه، آفریقا، چندجانبه‌گرایی،‌ گسترش تسلیحات کشتارجمعی، شما اجماع زیادی پیدا می‌کنید. هردوی آنها آمادگی دارند به منظور دفاع از منافع فرانسه با آمریکا مخالفت کنند. این در حالی است که در حقیقت دو نامزد انتخابات ریاست‌ جمهوری فرانسه در بسیاری از موارد دارای اتفاق‌نظر هستند. هر دو از تصمیم شیراک برای مخالفت با جنگ تحت رهبری آمریکا در عراق حمایت کرده و از او دفاع کرده‌اند. هر چند که سارکوزی شدیداً نسبت به تصمیم‌گیری‌های دولت در این زمینه انتقاد کرده بود. هر دو آنها ضمن مخالفت با اتخاذ اقدام نظامی علیه ایران، خواستار اعمال تحریم‌های شدیدتری علیه تهران و خارطوم هستند. آنها همچنین قول داده‌اند حقوق بشر را در اولویت کاری خود قرار دهند و نسبت به رفتارهای مصالحه‌جویانه فرانسه به سمت روسیه و چین بدبین هستند و نسبت به طرح آمریکا برای استقرار سیستم دفاع موشکی در اروپای شرقی نیز نگران هستند.

سارکوزی نسبت به رویال تجربه بیشتری در عرصه جهانی دارد. وی به عنوان وزیر کشور دولت کنونی،‌ پس از رئیس‌جمهوری و نخست‌وزیر دارای سومین سمت ارشد در دولت فرانسه بود و مسئولیت مسائل برون‌مرزی همچون تروریسم، مهاجرت، قاچاق مواد مخدر، پولشویی و شبکه‌های جنایات سازمان‌یافته بر عهده وی بوده است. رویال نیز تلاش کرده است تا با انجام سفرهایی استراتژیک به خارج از فرانسه این کمبود را جبران کند. «خوزه لوئیس رودریگز زاپاترو» نخست‌وزیر اسپانیا که او نیز یک سوسیالیست است به همراه «رومانو پرودی» نخست‌وزیر ایتالیا هر دو از رویال حمایت کرده‌اند.

طرفداران سارکوزی خانم رویال را به خاطر نداشتن تجربه در زمینه سیاست خارجی و اشتباهات لفظی مکرر او مورد حمله قرار داده‌اند. «میشل آلیوت ماری» وزیر دفاع فرانسه که از حامیان سارکوزی است به تازگی در یک اجتماع گفته بود فرانسه «به کسی احتیاج ندارد که ایده‌های خود را نیز به کرات همچون دامن خود تغییر دهد».

این در حالی است که وقتی سارکوزی مرتکب اشتباه می‌شود او مورد بخشش قرار می‌گیرد. به عنوان مثال وقتی خانم رویال در مورد تعداد زیردریایی‌های نیروی دریایی فرانسه اشتباه کرد، از او به عنوان یک کارآموز سیاست خارجی نام برده شد ولی وقتی سارکوزی همین اشتباه را کرد زیاد به آن توجهی نشد. همچنین بی‌اطلاعی سارکوزی در مصاحبه تلویزیونی ماه فوریه نیز چندان مورد توجه قرار نگرفته بود. در این مصاحبه ظاهراً سارکوزی اطلاعی نداشت که گروه القاعده یک جنبش سنی است. در این حال تحسین غیرتدافعی سارکوزی از تمامی دیدگاه‌های آمریکایی به خوبی مستندسازی شده و باعث حمایت دولت بوش از وی شده است. یکی از مقام‌های ارشد دولت آمریکا پس از آنکه بوش در ماه سپتامبر در کاخ سفید با سارکوزی دیدار کرده بود اظهار داشت «آنچه باعث تعجب همگان شده بود این بود که او شخصی قدرتمند است و قطعا رهبری قدرتمند خواهد بود در حقیقت او فردی پرابهت بود.» این در حالی است که مردم فرانسه هیچ‌گاه از طرفداران آمریکا حمایت نکرده‌اند و سارکوزی نیز به شدت نسبت به نظر افکار عمومی حساس است. وقتی سارکوزی انتقادهای شدیدی را مبنی بر اینکه او واسطه بوش است تحمل کرد، پیام خود را تعدیل کرد و اظهار داشت او هرگز «مطیع» آمریکا نخواهد بود. خانم رویال هیچ سفری به آمریکا انجام نداده و در سخنرانی اخیر خود قول داده بود به هیچ عنوان در برابر بوش زانو نزند که قطعا اشاره وی به سارکوزی بوده است. برخی از دستیاران وی دیدگاه‌هایی شدیدتر از خود رویال نسبت به آمریکا دارند. «آرناد مونتبورگ» سخنگوی انتخاباتی رویال در یک مصاحبه اظهار داشت: «آمریکا به جای حل مشکلات، مشکلات را اضافه می‌کند. رویال نمی‌خواهد سیاست خارجی فرانسه یا حتی اتحادیه اروپا سازگار با منافع آمریکا باشد.» سارکوزی همچنین به صورت گستاخانه‌ای طرفدار اسرائیل است. او در نشست اخیر خود با سفیران کشورهای عربی در فرانسه سخنان خود را با این اظهارات شروع کرده بود که اولویت سیاست خارجی او به عنوان رئیس‌جمهوری ایجاد روابط نزدیک‌تری با اسرائیل خواهد بود. او همچنین به صورت خصوصی اعلام کرده است سیاست فرانسه به اندازه کافی علیه حزب‌الله جدی نبوده است. سارکوزی برخلاف شیراک، حزب‌الله را یک سازمان تروریستی می‌داند. رویال نیز گفته است خواستار روابط گرم‌تری با اسرائیل است ولی وقتی در دسامبر گذشته به خاورمیانه سفر کرده بود به شدت مورد انتقاد قرار گرفت.